Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 10strona oryginału ↗

OPERACJA „WISŁA”

Слово Просвіти, №19 за 2007 рік

Marko SYRNYK, Polska. 60 lat później znów zabiorą głos historycy, politycy, działacze kościelni i społeczni. Zabiorą, być może, głos także najwyżsi urzędnicy obu sąsiednich krajów — Ukrainy i Polski (Prezydent Ukrainy zrobił to 5 kwietnia tego roku, jego polski odpowiednik na razie milczy). Odbędą się konferencje, wieczory pamięci, pojawi się kilka filmów, wystawa, wyjdzie kolejna książka. Gdzieś tam wzniosą pomnik lub tablicę pamiątkową. Jednym słowem, obchody przebiegną mniej lub bardziej imponująco. I do kolejnej rocznicy. Nie, nie mam na myśli, że to wszystko jest niepotrzebne. Bardzo potrzebne. Trzeba mówić o znieważonym narodzie. O metodach, celu, cierpieniu. Wszystko to jest bardzo ważne, ponieważ musimy nam i naszym dzieciom przywracać własną historię. Nie po to, by formować i pielęgnować w kimkolwiek nienawiść, ale po to, by wiedzieli, kim jesteśmy i skąd oni gdzieś tam w Stegnie czy Ińsku się wzięli, kiedy Przemyśl nie leży po tej stronie, a Ukraina jeszcze dalej. I mówić trzeba, aby i ta Ukraina wreszcie wiedziała, że Ukraińcy żyją nie tylko na Ukrainie, a ci, którzy są poza jej granicami, nie z własnej woli błąkają się po świecie. I daleko nie wszyscy jeszcze pozwolą nazywać siebie „polskimi” Ukraińcami. Ale tego wszystkiego jest skrajnie mało. Już czas na poważnie zastanowić się nad przyszłością ukraińskości w Polsce. A że ten czas nadszedł, wyznaczył nam. Iwan PAWŁICHA, uczestnik wojny, przewodniczący Kałuskiego miejsko-rejonowego zjednoczenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki, członek Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy. 60 lat temu, 28 kwietnia, w centrum Europy rozpoczął się ludobójczy wandalizm, któremu nadano nazwę „Wisła”. Przeciwko autochtonicznej ludności, która od niepamiętnych czasów zamieszkiwała na zachód od Sanu i Bugu (są to tereny Chełmszczyzny, Podlasia, Nadsania i Łemkowszczyzny, które dziś nazywa się jednym terminem toponimicznym — Zakerzonia), zostały użyte dywizje i pułki regularnej polskiej armii w celu przeprowadzenia błyskawicznie okrutnej deportacji, czyli brutalnego pozbawienia dziesiątek tysięcy ludzi ich świętego prawa do ojczyzny. W ruch szły najstraszniejsze antyludzkie metody: podpalenia budynków mieszkalnych i obiektów sakralnych, wykorzystywanie sądów polowych, obozów koncentracyjnych, więzień, wyroków śmierci. Prowadzono krwawe prześladowania tych, którzy stawiali opór deportacji, bronili niewinnych ludzi. Byli to żołnierze UPA. Polowano na nich jak na zwierzęta. W rezultacie w bardzo krótkim czasie na odwiecznych ukraińskich ziemiach Zakerzonia została zniszczona unikalna etnokultura. Ponad 140 tysięcy ludzi, którzy uparcie nazywali siebie Ukraińcami, zostało rozproszonych po zachodnim terytorium Polski. Takie rozproszone osadnictwo — nie więcej niż dwie rodziny w jednej miejscowości — robiono dla jak najszybszej asymilacji z miejscową ludnością. A kto z wysiedlonych wracał z powrotem, tego czekały więzienne kraty lub obóz koncentracyjny w Jaworznie, który pod względem okrucieństwa nie ustępował nazistowskiemu Auschwitz. Etnobójcza akcja „Wisła” nie powstała na pustym miejscu. Miała nie mniej straszne przesłanki, które zrodziła II wojna światowa. Mieszany skład narodowościowy ludności pogranicza dramatyzował położenie każdego człowieka. Powiedzmy, na Wołyniu, gdzie przeważali Ukraińcy, gorzej mieli Polacy, a na

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn