Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 8strona oryginału ↗

NAOCZNY ŚWIADEK I KRONIKARZ

Слово Просвіти, №19 за 2008 рік

Pomnik księcia Mała w Korosteniu, pod nim znajduje się bunkier Stalina. Jewhen Jaszczenko, m. Korosteń. TAJEMNICZY OBIEKT Przed wojną mieszczanie nazywali go „schronem przeciwlotniczym”, czyli miejscem, gdzie podczas wojny jacyś ludzie będą chować się przed wrogim lotnictwem. Nieprzenikniona kurtyna tajemnicy wokół budowy obiektu świadczyła, że schron nie jest przeznaczony dla zwykłych śmiertelników. A dla kogo? Na konkretne pytanie mogli odpowiedzieć tylko ci, którzy wymyślili budowę „schronu” w głębi granitowej góry, wznoszącej się nad rzeką w centrum Korostenia. Bez wątpienia „ono” budowane było na wypadek wojny i dla wojskowych — w miasteczku stacjonowało wiele jednostek wojskowych. Ale jeśli dla wojskowych, to jakiej rangi? Gdyby szpiegowi udało się przeniknąć do środka już w pełni wyposażonego, gotowego do eksploatacji „schronu”, mógłby wyciągnąć ważne wnioski dotyczące jego przeznaczenia, w szczególności dotyczące rangi i stopnia przyszłych mieszkańców podziemnej budowli. Od razu stałoby się dla niego jasne, że schron nie powstawał po to, aby korosteńscy mieszczanie siedzieli w nim, założywszy ręce, i czekali na odwołanie alarmu lotniczego, kiedy można wyjść na zewnątrz i zająć się codziennymi sprawami. W tym schronie w komfortowych warunkach mógł pracować, wykonując jakąś niezwykle ważną funkcję, zespół ludzi liczący do pięćdziesięciu osób, wliczając personel żeński. Podkreślam: ten zespół żyłby w głębi góry, nie wychodząc na powierzchnię tygodniami, a być może i miesiącami, chroniony systemem autonomicznego podtrzymywania życia o każdej porze roku… I wtedy szpiega olśniłoby domysł. Ale rzecz w tym, że przeniknięcie osób postronnych za drut kolczasty strefy zakazanej, zarówno podczas budowy, jak i po jej zakończeniu, było niemożliwe. Stalinowski reżim potrafił strzec swoich zamiarów i planów. Gdyby ktokolwiek z projektantów, budowniczych lub tych, którzy pracowali w schronie po jego oddaniu do eksploatacji, a później, w lipcu 1941 r., zacierali ślady, wygadał się choć jednym słowem w odpowiednim miejscu, wtedy nasze badania nie byłyby potrzebne. Jednak to się nie stało, nikt nie złamał zobowiązania o nieujawnianiu tajemnicy państwowej. Jeśli nikt nie wygadał się ani słowem przez 60 lat od rozpoczęcia budowy, to musimy przyznać, że środki bezpieczeństwa zostały podjęte nadzwyczajne. Po co czynić tajemne widocznym? — zapyta czytelnik. ROZWIAĆ MROK PRZESZŁOŚCI Odpowiedź: aby rozwiać mrok przeszłości choćby w niewielkiej jego części, inaczej przyszłość może nie nadejść. To przede wszystkim. Dalej: jeśli opracowujesz jakiś temat, badasz go z różnych punktów widzenia, to rozrasta się on i zaczyna oświetlać znacznie szersze rzeczywistości, o których istnieniu na początku nie miałeś pojęcia. Tak wyszło i tym razem. Temat „schronu” naświetlił szereg zjawisk o skali światowo-historycznej. Zdawałem sobie sprawę, że pytanie o prawdziwe przeznaczenie „schronu” będzie rozstrzygane w procesie badań, w miarę gromadzenia informacji o specyfice budowy, jego wyposażeniu, systemach łączności, podtrzymywania życia, czyli kiedy drogą wyobrażeniowej rekonstrukcji „ono” nabierze przedwojennych zarysów w wielu szczegółach. I wtedy nadejdzie czas na wnioski. Oprócz charakterystyki technicznej jako niezbędnej podstawy uogólnień, znaczącą, jeśli nie decydującą rolę, odgrywają okoliczności o charakterze historycznym i geostrategicznym. Ale najważniejszą wartością okazywał się sam kompleks podziemnych pomieszczeń, któremu pisana była wieczność, przewyższająca treścią pozaczasowe istnienie egipskich piramid. Zatem o prawdziwym przeznaczeniu „schronu” mogło wiedzieć tylko wąskie grono osób, skupionych wokół szczytów władzy, zespół wykonawców projektu, którzy wcielali plany dyktatora w życie, no i, bez wątpienia, sam Gospodarz, władca 1/6 lądu kuli ziemskiej. Podobne postacie tajemnic państwowych nie ujawniają. Jednak tajemnica się otworzyła i stało się to niezależnie od tego, czy zachowały się jakieś dokumenty dotyczące „schronu”, czy nie, czy żyje ktokolwiek z osób wtajemniczonych, czy wszyscy oni są martwi.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn