Strona · s. 13strona oryginału ↗
Obraz nieśmiały
Слово Просвіти, №19 за 2008 рік
...ok. Do moich rąk trafiły „Protokoły Mędrców Syjonu”, a także wydany w Berlinie tomik wierszy Anny Achmatowej „Anno Domini”. Protokoły przejrzałem uważnie i dałem do czytania kolegom. A wiersze Anny Achmatowej znałem prawie wszystkie i pamiętam do dziś. Nosiłem ten tomik i czytałem każdemu, kto chciał słuchać. Otóż Ludа prosi: daj mi poczytać. A ja — nie. Mówię: ja ci poczytam!
Wyszliśmy poza obręb obozu, na brzeg Sztokbachu — to strumyk, od niego obóz otrzymał nazwę — i smakujemy wiersze, wrażliwe dla naszych dusz. Chodziliśmy tam i następnego dnia, i jeszcze kilka razy. Ale przeciwko nam wystąpiła polska rodzina. W obozie były dwa baraki rodzinne, jeden z nich polski. Przychodzi do mnie delegacja: nie mąć dziewczynie w głowie, u was nic nie może wyjść. Dlaczego? Z trzech powodów: dziewczyna jest niepełnoletnia, wasz Stalin nie pozwoli, a poza tym drogi macie różne. Pierwsze — zrozumiałe. Drugie — jeszcze nie wiedziałem, że Stalin zakazał obywatelom radzieckim zawierania małżeństw z cudzoziemcami. A że drogi są różne — to Międzynarodowy Czerwony Krzyż tak zdecydował: Francuzów i Duńczyków natychmiast odsyłano do domu, mają wolną drogę, a polska społeczność obozowa otrzymała zaproszenie na rekonwalescencję do niemieckiego sanatorium górskiego. Ale jeszcze spotkaliśmy się z Ludą: podarowała mi fotografię, a ja przepisałem jej kilka wierszy. Dwa albo trzy po ukraińsku, byłem już trochę znanym w obozie młodym poetą. Część napisanego rozeszła się po innych obozach; później redakcja „Zorii Połtawszczyzny” przesyłała mi strony z pamiętników dziewcząt, które były w jednym obozie z moją siostrą. Kilka wierszy było swoistą parafrazą Anny Achmatowej: brałem jej temat, kilka wierszy oryginału — a dalej już od siebie, o naszym obozowym życiu. Ludа włożyła część zachowanego ze swojego listu — właśnie takie przeróbki-prześpiewy. Teraz zgadnij — czym to było: pierwszym zauroczeniem, wzajemną sympatią, czy też pierwszą miłością, której było pisane przejść przez całe nasze życie. Ta fotografia była ze mną i w szybie kopalni na katordze, i na mroźnej Północy, i na zaśnieżonym Kamczatce. A potem okoliczności przemielały życie na swój sposób. Prawie dziesięć lat przymusowej niewoli — i wracam do domu z opustoszałą duszą. Gdzieś w mroku zgasły moje poetyckie pasje, pragnienie nauki, zdobycia zawodu i wykształcenia. A i urządzić życie rodzinne nie mogłem: coś we mnie się odmieniło, wypaliło się, nawet nie mogłem się zakochać. Młodzieńcza złość aż rozpiera wszystko, a dusza milczy. Przyjaciele otoczyli mnie wtedy opieką, pomogli mi wrócić do szkoły, niemal za rękę zaprowadzili do instytutu, wprowadzili do grupy poetyckiej. Dobrze też, że seksualnie nienasycone poetki z kółka znanej feministki omijały mnie swoją natarczywą uwagą… I oto teraz noszę niespodziewano-nieprawdopodobny list Ludy — jak w tamtych dawnych czasach wiersze Anny Achmatowej. Żona przyjęła to ze zrozumieniem, przyjaciele — także. Mimo całej nieprawdopodobności naszego powojennego rozproszonego życia, nasz przypadek z Ludą jest wyjątkowy. Nie wywołuje on żadnych zmian w naszych losach, a radości duszy wylał pełnymi garściami. Na schyłku życia to swoiste zapewnienie, że i ty komuś byłeś drogi i potrzebny, że nawet po tylu długich latach ktoś, kto kiedyś był ci bliski, stara się dowiedzieć, „co się ze mną stało”, a niebo pobłogosławiło jej starania — list prawie nie miał szans trafić do moich rąk — przez pomieszany adres (na kopercie zamiast m. Łochwica było napisane m. Pochwisa). I to wszystko wznosi moją duszę ku czemuś wysokiemu i czystemu, skrapia ją dziwną łaską. Wybaczcie mi te wzniosłe słowa, ale nie mam ochoty się od nich odcinać.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
