Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 3strona oryginału ↗

Z ROZMYŚLAŃ O NASZYM WOJSKU

Слово Просвіти, №19 за 2008 рік

Jurij ZAWGORODNIJ Od dawna niepokoi mnie, a nawet trwoży drażliwe pytanie — kto ma bronić naszej Ojczyzny? To znaczy mnie, mojej rodziny, bliskich mi przyjaciół i wszystkich rodaków przed atakami wrogów. Coraz częstsze stają się groźne oświadczenia wobec naszego państwa ze strony nie ostatnich przywódców sąsiedniego kraju, który nazywany jest „strategicznym partnerem”. Dodaje to niepokoju, a nawet ostrego bólu. Boli mnie obserwowanie współczesnego rozwoju mojego państwa — kraju moich dziadów i pradziadów; boli mnie zagłębianie się w jego historię, bo osiągnięć było mniej niż porażek podczas heroicznej walki o własną godność, o równość między państwami i narodami. Przykro, że wychowanie patriotyczne, w szczególności wojskowe, jest zbyt mało zauważalne i mało aktywne, gdy mowa o szerokim ogóle. Żarzy się ono gdzieś na obrzeżach wielkich świąt i całkowicie znika pośród codziennych kłopotów moich rodaków — zarówno przeciętnych obywateli, jak i znanych twórców państwowości. W wąskim kręgu ludzi o podobnych poglądach ciągle o tym rozmawiamy, ale za naszymi żarliwymi, choć jednocześnie smutnymi rozmowami nie idzie żywe działanie tak szeroko i wszechstronnie, jak powinno być po uświadomieniu sobie gorzkiej prawdy. Mogą mi zarzucić brak aktywności lub wręcz całkowite odcięcie się od ważnego dla naszej przyszłości problemu. Przede wszystkim staram się wezwać do dyskusji oponentów, którzy mogą w sposób dowodowy zaprzeczyć mojemu pesymizmowi i przeciwstawić mu pozytywne przykłady naszej rzeczywistości. Pokazowe nieakceptowanie niepodległej Ukrainy przez niektórych ekstremistów z partii, które nie weszły do parlamentu, to najczęściej po prostu akcja PR-owa, obliczona na zmanipulowaną od czasów radzieckich część elektoratu, bo mało kto z takich polityków naprawdę pragnie znaleźć się na imperialnych peryferiach, a nie rozwijać swój biznes pod ochroną europejskiego państwa. Jednak w politycznym zapale wyprowadzają oni swoich zaangażowanych zwolenników, by manifestowali pod obcymi sztandarami (nie chodzi tu o opłacone prowokacje, których również jest pod dostatkiem). Czasami i oni wspominają o naszych wojskowych, zwłaszcza ze starszego pokolenia, próbując przychylić ich do swoich haseł nostalgicznymi wspomnieniami. Nawet haniebny udział imperialnej armii w konfliktach zbrojnych czy w prawdziwych wojnach na terenach wielu dalekich krajów przedstawiają jako wzruszające wspomnienia o wypełnianiu „internacjonalistycznych obowiązków”. A pewien emerytowany weteran owych wojen niedawno żalił się z ukraińskiego ekranu telewizyjnego, że dzisiaj nasi wojskowi nie mają możliwości ciągłego zdobywania doświadczenia bojowego tak, jak robią to rosyjscy koledzy. Gorzko było słuchać generała, na którego piersi płonęło kilkadziesiąt wstążek odznaczeń, ale i radośnie z uświadomienia sobie, że obecnie mamy wreszcie swoje państwo, które nie pragnie zagarnąć i podbić innych narodów, nie chce nikogo pouczać ani „bronić”, że jego synowie nie wracają do domu z jakiegoś Afganistanu czy Czeczenii w zalutowanych trumnach! Ale czyż może ono się utwierdzić bez świadomego patriotyzmu jego obywateli oraz bez własnego patriotycznego wojska, które ma bronić nie tylko jego, ale i każdego obywatela z osobna? I dlaczego do tej pory ustawowo nie uczczono tych, którzy w różnych czasach wywalczali niepodległość swojego kraju? W latach sześćdziesiątych, kiedy w stołecznym Chreszczatyku istniały wspaniałe księgarnie, lubiłem grzebać w książkowym bogactwie, wyszukując za każdym razem coś bliskiego mi pod względem upodobań, ceny i jednocześnie zbliżonego do jednego z języków, którymi władam na tyle, że mógłbym przeczytać i zrozumieć bez większego wysiłku. Pewnego razu w dziale polskim natrafiłem na powieść „Echa w Beskidach”, stworzoną na podstawie rzeczywistych wydarzeń, w których autor brał udział. Jest to utwór literacki, choć zachowano prawdziwe imiona postaci i podano informacje o ich dalszych losach. Chodziło o ostatni rok aktywnego i tragicznego starcia na ziemiach łemkowskich jednego z kureni UPA oraz formacji wojskowych regularnej armii Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Głównym dla mnie stały się nie same wydarzenia fabularne, opisane niezwykle barwnie i prawdziwie. Pokazując surową dyscyplinę w oddziałach UPA i kunszt jej żołnierzy w działaniach bojowych, autor, zaangaż- Zdjęcie Olesia Dmytrenki, utwierdzony w swojej szczerej miłości do odrodzenia wielkości Rzeczypospolitej, próbował przypomnieć współobywatelom o fanatyzmie Ukraińców w nienawiści do innych narodów. Uzasadniał i usprawiedliwiał operację „Wisła”. Ówczesna komunistyczna cenzura pozwoliła sprzedawać na Ukrainie taką książkę, aby miejscowi Polacy wiedzieli, że z Ukraińcami nigdy się nie porozumieją. Ta książka miała rozniecać antyukraińskie nastroje Polaków na Ukrainie, choć czytali ją także Ukraińcy. I to było błędem służb specjalnych ówczesnego ZSRR, ponieważ cenną dla mnie i ukraińskiej grupy była linia o historii powstania UPA, jej strukturze wojskowej, politycznej i gospodarczej, liczebności z całą infrastrukturą, bez której nie może istnieć żadna armia. Wtedy po raz pierwszy dowiedziałem się, że Ukraińska Powstańcza Armia składała się nie z rozproszonych oddziałów partyzanckich, a była potężnym formowaniem wojskowym, miała wojskowe szkoły starszyzny i podstarszyzny, zbrojeniowe, medyczne, gospodarcze i inne pododdziały. Korzystała z bezwarunkowego poparcia narodu, choć w jej szeregach walczyli przedstawiciele różnych narodów. A mnie, wtedy jeszcze młodego absolwenta instytutu budowlanego, który niedawno studiował na katedrze wojskowej sprawy saperskie i dyscypliny fortyfikacyjne, poraziły informacje o jednostkach inżynieryjnych UPA oraz typowych projektach bunkrów i schronów, których nie można było powtarzać w granicach jednego rejonu, aby nie demaskować wejść-wyjść do innych. W większości obywateli do dziś pokutują jeszcze radzieckie komunistyczne dogmaty dotyczące czegokolwiek z ukraińskiej historii. Nie chodzi nawet o ukraińskie korzenie kultury trypolskiej czy państwo antów, a o bliższe współczesności lata XX wieku, kiedy powstała Ukraińska Republika Ludowa. Prawnie nikt nie anulował jej suwerenności, wystarczy przeczytać Konstytucję Ukraińskiej SRR, gdzie mowa o suwerennym państwie w składzie ZSRR. Układ ryski z 1921 roku Ukraińska SRR podpisywała właśnie jako następczyni prawna URL. Dlaczego więc świętowaliśmy tylko 16. rocznicę państwowości? Większość naszej ludności pod wpływem radzieckiego filmu „Bohdan Chmielnicki” szczerze uważa, że Sicz Zaporoska ze wszystkimi jej strukturami administracyjnymi, kościelnymi i edukacyjnymi na ogromnym terytorium była nie pierwszą demokratyczną republiką w Europie (według słów Karola Marksa), a jedynie przytułkiem dla włóczęgów, którzy ciągle pili i hulali, choć marzyli na chmielną głowę o „zjednoczeniu z bratnim narodem rosyjskim”. I na całą watahę przydzielono jedną jedyną „osobę duchownego stanu” — diaka, który też nie trzeźwiał od pijaństwa. Czyż nie deformują świadomości młodego pokolenia ciągłe powtórki radzieckich filmów o wydarzeniach walk wyzwoleńczych lat 1917—22, gdzie żołnierzy armii URL pokazują jako nieudaczników, a w powstańczych oddziałach rzekomo przeważali zdeklasowane elementy czy prawdziwi degeneraci. Zbyt często zajmują czas antenowy „arcydzieła filmowe” w rodzaju „Wesela w Malinowce” czy „Dumy o kozaku Hołocie”, gdzie nawet ukraińskie dzieciaki pomagają ratować się posłańcowi Lenina przed ukraińskimi „bandytami”. Co tu mówić o prawdziwym odzwierciedleniu heroicznej walki UPA o niepodległość Ukrainy! Bolszewickie imperium jako spadkobierczyni carskiej wyciągnęło należyte wnioski z ukrainizacji pułków, dywizji i korpusów czy Floty Czarnomorskiej podczas wydarzeń rewolucyjnych lat 1917—18. Właśnie dlatego w ZSRR Ukraińców rozpraszano w jednostkach wojskowych jak najdalej od granic Ukrainy (Północ, Bałtyk, Syberia, Daleki Wschód itd.). Dziś można tylko żałować, że sprzyjającymi okolicznościami w swoim czasie nie skorzystała Centralna Rada, jak i z tego powodu, że nie wyciągnięto należytych wniosków z historii tworzenia prawdziwie ukraińskiej armii. Można tylko karcić siebie, że wybieramy do Rady Najwyższej (jak i rad wszystkich szczebli) nie tych, że nie formujemy poprzez wybory właśnie ukraińskiej władzy, bo tam zawsze brakowało i brakuje sił narodowo-patriotycznych. Właśnie dlatego będziemy mieć w przeddzień kolejnej rocznicy odnowionego państwa jednostki wojskowe z odłamków niegdyś potężnej ofensywno-agresywnej, a nie tylko obronnej potęgi ZSRR. Historia, tradycje wojskowe, statuty i stosunki poza statutowe — nic nie zmieniło się przez te lata. Smutno, kiedy opowiadają o haniebnych wydarzeniach w ukraińskich Siłach Zbrojnych. W drugiej połowie XX wieku na Ziemi powstało ponad sto niezależnych krajów, które różnie wyzwalały się z imperialnych objęć. Jednak żadna z byłych kolonii nie tworzyła swojej armii z formacji wojskowych byłego imperium. Ukraina nie mogła postąpić inaczej na swoim terytorium z prawie milionem uzbrojonych ludzi, których przeważająca większość (od szeregowych do generałów) uważała za tymczasowe zjawisko odnowienie ukraińskiej niepodległości nawet podczas składania przysięgi na wierność narodowi ukraińskiemu. Stopniowo redukując tę potęgę wojskową na swoich terenach, trzeba było jednocześnie tworzyć pododdziały nowej armii narodowej na patriotycznych zasadach, wychodząc z historycznej zwyczajowości, aby z czasem całkowicie zastąpiły one byłe radzieckie jednostki wojskowe. Przypomnijmy, jak w ciągu 1991 roku ze wszystkich stron Rosji codziennie zbierały się na stołecznym Majdanie Niepodległości setki ukraińskich żołnierzy i uroczyście przysięgały przed kijowianami na wierność Ukrainie. Lecz pospiesznie przemalowana w demokratyczne kolory nomenklatura kompartyjna nie chciała przyjąć szczerych patriotycznych dążeń zwycięzców, dlatego większość tych Ukraińców pozostała na rosyjskich terenach z urazą. Zniekształcono próbę stworzenia Gwardii Narodowej, którą od razu rozformowano. Do tej pory uważają za „najlepszą”

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn