Strona · s. 5strona oryginału ↗
NIBY KROWA PRZEZ JAT
Слово Просвіти, №19 за 2011 рік
Mykoła Cywirko
Zbieranie rozmaitych wpadek i językowych błędów, które „prześlizgują się” w programach radiowych i telewizyjnych, zwłaszcza z ust komentatorów sportowych, albo w prasie drukowanej, stało się na Ukrainie ulubionym hobby wielu filologów. Nie można powiedzieć, że takim wirtualnym zbieractwem zajmują się wyłącznie emeryci, którym nie ma co robić, ale to nie tak. Ilu znacie korektorów, redaktorów językowych, a nawet dziennikarzy z przydomkiem „były”? Właśnie o to chodzi, że starym kadrom nie pozwala się odejść na zasłużony odpoczynek. Redagować teksty wyciągnięte z Internetu i byle jak skompilowane ktoś jednak musi. „Dajosz dorohu moloді!” — powiecie? Dajemy. Ale nie bardzo chętnie się biorą. Z jednej strony absolwenci krajowych uczelni wcale nie ustawiają się w kolejce po stanowisko korektora czy redaktora językowego. Praca jest ciężka, by nie rzec katorżnicza. A płacą… Z drugiej strony poziom znajomości języka i stylistyki świeżo upieczonych fachowców, łagodnie mówiąc, pozostawia wiele do życzenia. Otóż jeśli, dajmy na to, szefowie agencji reklamowych postanawiają oszczędzać na redaktorach, to od razu to widać. Jak w tym przypadku, o którym będzie mowa. Wraz z takimi pojęciami, jak super-, mega- i hipermarket, weszło do naszej codzienności i ściśle z nimi związane „flaer”. Latająca ulotka reklamowa — jeśli przetłumaczyć to na język ludzki. To właśnie ją chłopcy i dziewczęta wciskają wam zazwyczaj bez słowa niemal przy każdej stacji metra albo po prostu w miejscach zatłoczonych. I oto ktoś tam postanowił, że flaer ma odpowiadać europejskim standardom. To znaczy mieć nowoczesny i atrakcyjny wygląd. Nie najmniejszą rolę przy tym ma odgrywać — tak przynajmniej podpowiada elementarna logika — również treść tekstowa flaera. Nam, „narodowo zaniepokojonym”, chciałoby się, żeby była ona ukraińska. Ale może być też rosyjska, angielska, esperancka… Zatem pewna ukraińska organizacja postanowiła rozpocząć wydawanie wysokiej jakości flaerów na poziomie europejskim i ogłosiła to dość mocno i skutecznie — w formie billboardów. I trzeba sądzić, że billboard przy wyjeździe z Syreckiego Haju, obok przystanku trolejbusowego „Wulycia Saratowśka”, jest tylko jednym z wielu w Kijowie. „ЕВРОФЛАЄРА”… Zwięźle i zrozumiale, czyż nie? Nie licząc dwóch liter — pierwszej i ostatniej. Najpierw o pierwszej. Czyżby za dziennikarzami kanału STB ktoś chciał popisać się najnowszymi „eurropejskimi” nurtami w ukraińskiej filologii? Etera? Katedra? Bloк? Jeśli tak, to czym wytłumaczyć rażącą nieznajomość własnej gramatyki, o czym świadczy litera ostatnia — końcówka rzeczownika drugiej deklinacji w liczbie mnogiej? Może szanowni poligrafowie postanowili jednocześnie popisać się także czymś innym? Na przykład umiejętnością „na fєnє botat”? Bo kto zaprzeczy, że to „flaera” powstało pod wyraźnym wpływem słowa „fraєra”? Czym inaczej uzasadnić ten rusyzm morfologiczny, niedopuszczalny nawet w stylu potocznym? A poza tym jedno to język, który funkcjonował w 12. wydziale Kijowskiej Fabryki Lotniczej, gdzie autor tych wierszy pracował na początku lat 70. ubiegłego stulecia, a zupełnie co innego — ogromne napisy na billboardach, które stanowią ważny element oprawy stolicy. Nasz starszy majster Dmytro Iwanowycz Dehtiarenko „grzeszył” perełkami w rodzaju: „слєсаря”, „токаря”, „вєдомостя”, „областя”, „очередя” — i to raziło w uszy, budziło sprzeciw… Czyżby w 12. roku niepodległości Ukrainy uzakonniono nienormatywne słownictwo 12. wydziału? Ach, nie pozwolą nam przejść na emeryturę, nie pozwolą. A my zresztą nie mamy nic przeciwko dorabianiu, tym bardziej że emerytury rzadko kto z filologów ma rozmiary „deputackie”. Byle tylko producenci flaerów nie byli „fraerami”, to znaczy nie oszczędzali na języku i gramatyce.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
