Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 10strona oryginału ↗

Konstytucja społeczeństwa obywatelskiego

Слово Просвіти, №19 за 2014 рік

Ciekawy, niebanalny, prawdziwie nowatorski projekt z inicjatywy społecznej zrealizowała grupa entuzjastów, którzy przedstawili ukraińskiemu społeczeństwu nową Ustawę Zasadniczą, proponując ją do ogólnonarodowej dyskusji. Twórcy nazwali ten zasadniczo nowy projekt prawny funkcjonalnie uwarunkowaną Konstytucją Republiki Ukraińskiej, Konstytucją solidarności i sprawiedliwości, Konstytucją społeczeństwa obywatelskiego. Autorem tego projektu jest dziennikarz i pisarz Jewhen Hołybard, który systemowo i odpowiedzialnie rozpatruje fundamentalne pytania stojące przed ukraińskim narodem, państwem ukraińskim i społeczeństwem ukraińskim. Innymi słowy, w tę Konstytucję wpisano zasadę wzajemnej odpowiedzialności państwa i społeczeństwa, kierownictwa i wspólnoty, urzędnika i obywatela. Poprosiliśmy Jewhena Hołybarda o skomentowanie swojego dzieła. Jak czytamy na okładce tego niezwykłego wydania, „Konstytucja solidarności jest środkiem normatywnego uregulowania i uzasadnienia solidarnych relacji prawnych między obywatelami Republiki Ukraińskiej, niezależnie od ich miejsca w hierarchii społecznej, obowiązków służbowych czy innych”. Konstytucja solidarności zasadniczo różni się od poprzednich prób konstytucyjnych. Różni się treścią, ukierunkowaniem i zawartym w niej obowiązkiem wykorzystania prawa i władzy w interesie wszystkich obywateli. Konstytucja jest funkcjonalnie uwarunkowana, ponieważ wymaga od konkretnych organów państwa, osób urzędowych, organizacji i obywateli wykonywania ściśle określonych funkcji w interesie całego Narodu Ukraińskiego. W odróżnieniu od poprzednich Konstytucji, które były jedynie deklaracjami intencji i miały charakter głównie paradny, Konstytucja solidarności jest roboczym zbiorem norm prawnych, przeznaczonych do obowiązkowego praktycznego zastosowania. W Konstytucji jasno sformułowano wymagania, jakie społeczeństwo stawia przed urzędnikami państwowymi, partiami politycznymi, organizacjami społecznymi i obywatelami. W tym celu każdy artykuł funkcjonalnie uwarunkowanej Konstytucji solidarności składa się z trzech części: — norma konstytucyjna (wymóg) dotycząca funkcji, która ma być wykonana przez odpowiedni organ, osobę urzędową lub inną, w szczególności obywatela; — organ odpowiedzialny (urzędnik) odpowiedzialny za nadzór i kontrolę nad przestrzeganiem tej normy; — sankcje nakładane za naruszenie wskazanej normy konstytucyjnej. Właśnie dzięki takiemu zobowiązującemu podejściu Konstytucja staje się w istocie Ustawą Zasadniczą bezpośredniego działania, a zatem prawdziwym fundamentem ustawodawstwa i przykładem praktycznej realizacji głównego dokumentu prawnego państwa. Konstytucja solidarności wyjaśnia definicje fundamentalnych pojęć, które leżą u podstaw republikańskiego ustroju państwowego i są wykorzystywane w procesie budowania państwa, a mianowicie: — republika, czyli państwo władzy publicznej (narodowej); — wzajemna odpowiedzialność jako warunek solidarnego systemu ustroju państwowego; — postulat społeczny solidarności; — hasło działalności społecznej; — kryterium użyteczności społecznej każdego organu państwowego i niepaństwowego, urzędnika, każdej osoby urzędowej, każdego obywatela Ukrainy; — idea narodowa, kwestia narodowa i kwestia językowa; — ideologia ukraińskiego patriotyzmu i trzy ideały Narodu Ukraińskiego: moralny, wychowawczy, polityczny; — podział władzy na cztery składowe, niezależne w granicach swoich kompetencji: ustawodawczą, centralną wykonawczą, samorządową oraz sądowniczą; — doprecyzowanie symboli państwowych Republiki Ukraińskiej; — główne obowiązki (funkcje) każdego obywatela Republiki Ukraińskiej; — wymagania wobec partii politycznych i organizacji społecznych. W szczególności za ideał polityczny Narodu Ukraińskiego zaproponowano uznać taki optymalny wynik wspólnej działalności naukowej, gospodarczej, kulturalno-oświatowo-wychowawczej oraz międzynarodowej organów państwowych, instytucji, przedsiębiorstw i organizacji wszystkich form własności, organizacji społecznych oraz poszczególnych obywateli, gdy: 1) poziom bezrobocia na Ukrainie nie przekracza 3%; 2) poziom inflacji nie przekracza 3% rocznie; 3) łączny dług państwowy nie przekracza rocznej sumy deficytu budżetu państwowego; 4) saldo bilansu handlu zagranicznego jest dodatnie; 5) język ukraiński jest codziennie używany przez wszystkich obywateli Republiki Ukraińskiej na wszystkich szczeblach komunikacji, we wszystkich sferach, branżach i segmentach społecznej przestrzeni informacyjnej; 6) pod względem dochodu na mieszkańca Republika Ukraińska znajduje się w pierwszej dziesiątce krajów świata; 7) pod względem średniej długości życia obywateli Ukraina znajduje się w pierwszej dziesiątce krajów świata; 8) Ukraina w pełni zapewnia sobie niezbędne źródła energii i surowców i nie zależy od dostawców zewnętrznych; 9) Siły Zbrojne Republiki Ukraińskiej oraz inne formacje zbrojne określone przez niniejszą Konstytucję, przy patriotycznym udziale wszystkich obywateli, są zdolne do obrony niepodległości, integralności terytorialnej i suwerenności Ukrainy; 10) pod względem stanu środowiska naturalnego i wskaźników ekologicznych Ukraina znajduje się w dziesiątce najlepszych krajów świata; 11) pod względem osiągnięć swoich przedstawicieli na turniejach, stadionach i arenach sportowych Republika Ukraińska znajduje się w dziesiątce najlepszych krajów świata; 12) Republika Ukraińska i Ukraińcy cieszą się zasłużonym autorytetem na świecie. Mając ten utrwalony w Konstytucji i znany wszystkim obywatelom drogowskaz, nie będzie już sensu bawić się w przedwyborcze obietnice liderów i partii, a potem usprawiedliwiać się, powołując na niesprzyjające okoliczności. Bo konstytucyjnie określony ideał polityczny Narodu i Państwa to jasne zadanie, które wszyscy musimy rozwiązać, to poprzeczka, którą za wszelką cenę trzeba pokonać, to cel, który trzeba osiągnąć. Odpowiednio dotyczy to również ideałów moralnych i wychowawczych. W tej Konstytucji po raz pierwszy jasno określono ustrój społeczeństwa obywatelskiego, które powinno mieć trójpoziomową strukturę administracyjno-terytorialną, wskazano odpowiednie funkcje zarządzania na każdym poziomie, z maksymalną roboczą szczegółowością kierunków działalności, obowiązków, uprawnień, źródeł finansowania i wydatków. Z wyjątkową doskonałością, w szczegółach opracowano normy organizacyjno-prawne samorządności na poziomie lokalnym. W rozdziale „Główne funkcje państwa” określono funkcje odpowiednich organów w sferach: Obrona i bezpieczeństwo, Służba ochrony praw konstytucyjnych obywateli, Państwowy Komitet Kontroli, Ministerstwo Spraw Zagranicznych Republiki Ukraińskiej, Sfera wychowania, oświaty i nauki, Działalność gospodarcza: planowanie, produkcja, finanse, Kompleks paliwowo-energetyczny, Sfera ochrony zdrowia i wsparcia socjalnego obywateli, Sfera kultury i dziedzictwa narodowego. W tym rozdziale, jak i w innych, jest wiele nowacji. W szczególności w części „Obrona i bezpieczeństwo” przewidziano działalność formacji wojskowych obrony terytorialnej. W części „Działalność gospodarcza: planowanie, produkcja, finanse” określono jednolitą normę podatkową, w części „Sfera uzdrowiskowa i wsparcia socjalnego obywateli” przewidziano stymulowanie działalności samouzdrowiskowej obywateli itd. W części „Służba ochrony praw konstytucyjnych obywateli” przewidziano między innymi, że służba ta powinna koordynować działalność prefektów policji, udzielać im wszechstronnej pomocy; wszechstronnie wspierać działalność policji regionalnej, udzielać jej pracownikom (w szczególności lokalnym szeryfom) pomocy kadrowej, zawodowej i organizacyjnej, zwłaszcza w sferze pracy profilaktycznej i kontaktów społecznych. Rozdział „Centralne organy zarządzania państwem” zawiera funkcje i normy działalności Narodowego Zgromadzenia Ustawodawczego Republiki Ukraińskiej, Rady Ministrów Republiki Ukraińskiej i jej Aparatu, Prezydenta Republiki Ukraińskiej i jego Kancelarii. Jasno określono warunki stawiane kandydatom na wysokie stanowiska państwowe, w szczególności na stanowisko Prezydenta Republiki Ukraińskiej. Na przykład, jeśli Prezydent Republiki Ukraińskiej ma pełnić funkcje Najwyższego Głównodowodzącego Sił Zbrojnych Ukrainy, to obowiązkowo musi posiadać odpowiednie przygotowanie wojskowe. Rozdział „Justycja” zawiera normy działalności i odpowiedzialności Ministerstwa Sprawiedliwości, Prokuratury, Sądów i sądownictwa, a także Trybunału Konstytucyjnego Republiki Ukraińskiej. Dla lepszego zrozumienia przedmiotu, przed właściwym tekstem projektu Konstytucji umieszczono krótki ekskurs w historię procesu konstytucyjnego, zaczynając od „Ruskiej Prawdy” do pierwszej Konstytucji niepodległej Ukrainy. Autorzy Konstytucji Republiki Ukraińskiej mają nadzieję, że to wydanie zostanie przyjęte ze zrozumieniem i znajdzie poparcie szerokich warstw społeczeństwa. Jewhen HOLYBARD wyboru. Trzeci etap — udana praca twórcza w produkcji, szacunek kolektywu. Taka skrupulatna selekcja pretendentów na deputowanych w organach kierowniczych państwa prawie wyklucza przypadkowych ludzi, pozwala stworzyć silny aparat urzędniczy bez łapownictwa i kradzieży mienia państwowego. A kto u nas, na Ukrainie, zajmuje odpowiedzialne stanowiska w państwowym aparacie urzędniczym? Dzieci, żony, kumowie, swatowie, kochanki i bliscy krewni wysokich rangą urzędników. Wysoki intelekt nie jest ceniony. Ukraińscy mędrcy po ukończeniu uczelni i obronie dysertacji wątpią, czy zdołają znaleźć pracę w ojczyźnie. A u Japończyków dla takich wątpliwości nie ma miejsca. Oni wiedzą, że ich nazwiska zostały wpisane do „Złotego Funduszu Intelektualnego”. Wkrótce nowe wybory prezydenckie. Być może tym razem poszczęści się Ukrainie i wreszcie w „dyspozytorni państwa” przy pulpicie zasiądzie mądry Człowiek, który ponad wszystko będzie troszczył się o interesy ogółu. Czy można na to liczyć w warunkach istniejącego ukraińskiego ustawodawstwa? Jak znowu (który to już raz!) nie pomylić się w wyborze?

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn