Strona · s. 13strona oryginału ↗
„Jestem kwiatem maku…”
Слово Просвіти, №19 за 2014 рік
…Halina Kyrpa jako tłumaczka otwiera dla ukraińskiego czytelnika poetów duńskich, norweskich i szwedzkich. Jej zawdzięczamy możliwość poszerzenia „białego świata” poza własnym oknem. W „Profilu wieczora” jest wiele dedykacji: Lesi Syleńko, Jarosławie Pawłyczko, Wasylowi Hołoborodźkowi, Wasylowi Riabemu, Swietlanie Żolob, Oksanie Senatowycz, a nawet „mojej samotności”. Te „wieczorne” dedykacje pachną maciejką i prawie zawsze smutkiem, bo taki właśnie jest wieczór. Dedykacje jeszcze raz wyznaczają krąg: nie tylko krąg najbliższych, najdroższych, ale „krąg kulturowy”, krąg tych priorytetów, które się nigdy nie zmieniają, pozostają zawsze i w każdych okolicznościach. Bo przyjaźń nigdy nie stanie się zdradą, tak jak czerń nie stanie się bielą. Biel natomiast zawsze można zaczernić. Zależy to od „czerniciela”: w jego oczach wszystko przybiera barwę jego własnej duszy…
„Profil wieczora” to książka aforystyczna i książka aforyzmów. Autorka tak trafnie i zwięźle wyraża przeżyte doświadczenia, że chce się je notować, jak w młodości, do własnego notesu: „Kiedy umierają poeci — / sieroszeją drzewa, kwiaty i trawy”, „Białe można uczynić / czarnym, / czarne białym — nie”, „Miłość — / to żywa woda / Sumienia”. W zbiorze jest wiele bieli; biały kolor jako znak czystości, światła, ciszy. „Białe gołąbki”, biały „kwiat maku”, „białe ślady”, „białe posłanko”, „białe sny”… Nie znaczy to, że poetka widzi świat w czarno-białych barwach; jej paleta słowa składa się z najdelikatniejszych odcieni, ale wśród ulubionych jest biel. W tym rejestrze czystości i światła mieści się kameralność, a raczej spowiedniczość poezji. Odpowiednio taki rejestr określa też głos poezji, tonację, tematykę. Tymczasem tematyka, która zdaje się wykraczać poza kameralność, jest również dla cichego, ale mocnego i mądrego głosu poetki: „Żyję w kraju, gdzie zabijają mowę — / od niechcenia i celowo, wczoraj i znowu. / Hukają karabiny i armaty — / chochlackie drwiny i moskiewskie matki”. („Żyję w kraju, gdzie zabijają mowę…”)
Ponadto charakterystyczne obrazy Haliny Kyrpy to: biały kwiat maku; dziewczynka pasąca motyla; bose wiersze w pierzchli; bezmierna kartka nieba. I na tej kartce poetka daje przestrzeń nie tylko najbliższym przyjaciołom, najskrytszym myślom, najbardziej bolesnym słowom, ale także przeszłości i przyszłości, życiu i śmierci. A życia w niej jest tak wiele, że na śmierć patrzy ona jak na nowy świat. I wierzy, że to początek nowego. Ten nowy świat jest kontynuacją „oddechu samotności”, w której człowiek poznaje, przemyśla siebie, pojmuje swoją istotę. W „Profilu wieczora” jest kilka wierszy poświęconych samotności. Także rozdział nosi tytuł „Wyczekowany oddech samotności”. To, co poznane i pojęte w samotności, zawsze chce się przekazać, pozostawić dla tych, dla których twoje doświadczenie przyda się. Przede wszystkim dzieciom. Rozdział „Córce — zamiast pouczeń” jest taką skondensowaną mądrością, pełną macierzyńskiej miłości i surowej czułości. Tutaj do aforystyczności dochodzi dydaktyzm, zdanie się „zwija”, nabiera trafnego, przypowieściowego stylu: „Ślimak nagi / nie wyrośnie / ani łabędziem, / ani orłem. / Przez cały czas on / będzie ślimakiem nagim…” („Ślimak nagi…”).
…I najbardziej w poezji Haliny Kyrpy
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
