Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 9strona oryginału ↗

«Kiedy powrócę do was, już odziany w kamień…»

Слово Просвіти, №19 за 2017 рік

Wyjątkowym w swojej pracy i po prostu jako człowiek jest krajan mieszkańców Brusiłowa Wołodymyr Swiatnenko. Ma ograniczone możliwości fizyczne, ale nie ducha i twórczego intelektu. Swoją nagrodę imienia Iwana Ohijenki poświęcił żonie. Przyznał, że nie mógłby w życiu niczego osiągnąć, gdyby obok niego nie było wiernej, kochanej żony Olhy, która jest pomocnikiem, doradcą i pierwszym krytykiem w jego działalności twórczej. — Wyrażam swoją wdzięczność krajanom i rodzinnemu miasteczku — powiedział pan Wołodymyr — które dało światu Iwana Ohijenkę — jednego z najwierniejszych synów narodu ukraińskiego. Jestem dumny, że urodziłem się właśnie w Brusiłowie, na Zabasztcie, obok posiadłości tego wybitnego człowieka. I tak jak Iwan Ohijenko, właśnie tutaj spędziłem swoje dzieciństwo i młodość: boso biegałem po rosistych trawiastych ohijenkowskich ścieżkach, piłem lodowatą wodę z jego studni, oddychałem tym samym uzdrawiającym powietrzem Zabasztyńskiego lasu, witałem światłonośną poranną zorzę nad rzeką Brusiłówką, żegnałem purpurowy zachód słońca nad Zdwirzem. Właśnie tutaj, na rodzinnym zakątku w pobliżu bazaru, nauczyłem się chodzić, czytać, pisać, przyjaźnić i kochać… I ta miłość do rodzinnego kraju nawet w najtrudniejszych czasach mojego życia dodawała mi natchnienia, hartowała moją wolę i żywiła mojego ducha. Każdy naród w najcięższych dla siebie czasach rodził rycerzy ducha, którzy składali siebie w ofierze dla swojej Ojczyzny. Dla Ukraińców jednym z takich liderów narodowych był Iwan Ohijenko (metropolita Iłarion). Miał trwałe przekonania ideowo-światopoglądowe, był konsekwentny w życiu, niezależnie od różnych historycznych, społecznych i osobistych okoliczności, był człowiekiem honoru i godności. Na podstawie dwóch funkcji, a mianowicie integracyjnej (jednoczącej) oraz chrześcijańskiej (duchowej, boskiej), zdołał sformułować pojemny i jednocześnie zrozumiały w odbiorze, niesprzeczny pod względem ideologicznym, uniwersalny w czasie koncept idei narodowej — „Strzeżmy wszystkiego, co nasze, rodzime”. Właśnie ta idea narodowa jest zdolna zjednoczyć i pojednać współczesne ukraińskie społeczeństwo, bo jest sensem istnienia ukraińskiego narodu, ludu, państwa. A ponadto Iwan Ohijenko zawsze podkreślał świętość pamięci historycznej dla każdego narodu, każdego świadomego człowieka. W związku z tym chciałbym również powiedzieć kilka słów o ludzkiej pamięci. Czy pamiętają u nas w Brusiłowie, a i na Ukrainie, kto zwrócił Ohijenkę Ukrainie? Kto na początku lat 90. ubiegłego wieku śmiało walczył z nomenklaturą partyjną, aby imię tego wielkiego człowieka, patrioty i nacjonalisty stało się znane szerokiemu ogółowi Ukraińców? W końcu, dzięki komu została założona Ogólnoukraińska Nagroda Iwana Ohijenki? To nasz krajan, pisarz, Ołeksej Opanasiuk. A czy pamiętamy, kto zwrócił Ohijenkę jego małej ojczyźnie, Brusiłowowi? Kto, nie zważając na szalony opór miejscowych urzędników i reszty tak zwanych komunistów, codziennie walczył o otwarcie muzeum Ohijenki. I, właściwie, stworzył je, ale potem został cynicznie odsunięty od pracy. Bo, widzicie, miejscowe urzędnictwo zobaczyło, że na Ohijence można zarabiać niemałe dywidendy. To poeta, prozaik, członek Swobody Wasyl Staszuk. Pamiętajmy o tym zawsze, choćby kto tam bił się w piersi i przywłaszczał cudze zasługi. Iwan Ohijenko walczył o wolną i niepodległą Ukrainę. I obecnie już 26 lat żyjemy w niepodległym państwie. Ale czy Ukraina rzeczywiście stała się niepodległa? Czy o takiej Ukrainie marzył nasz wybitny krajan? Kiedy przebywałem w podróżach za granicą, długo myślałem nad przyczynami, dlaczego ukraiński naród do tej pory żyje tak biednie, mając o wiele więcej zasobów materialnych i naturalnych niż w innych krajach świata? I dopiero teraz, wydaje mi się, znalazłem odpowiedź. Moim zdaniem, główna przyczyna tkwi w psychologii narodu i psychologii każdego poszczególnego obywatela. Bolszewicka moskiewska władza terrorem, hołodomorami, represjami zmieniła w głowach ludzi odwieczną ukraińską psychologię twórcy. Chodzi o unikalną osobowość Ukraińca — rolnika-właściciela, rzemieślnika-samodzielnika, inteligenta. A w zamian zaszczepiła całemu naszemu narodowi psychologię konsumenta, żeby nawet drobny datek, jak na przykład „pałeczka-dniówka” czy zachęta pieniężna przed wyborami, wywoływały u ludzi niemałe zadowolenie moralne. Niestety, ta psychologia konsumenta nadal przeważa. I właśnie dlatego tak żyjemy. Autor powieści-antyutopii „Folwark zwierzęcy”, która, nawiasem mówiąc, po raz pierwszy wyszła w języku ukraińskim, znany angielski pisarz George Orwell powiedział kiedyś: „Ludzie, którzy głosują na nieudaczników, zdrajców i oszustów, nie są ofiarami. Są współuczestnikami”. Oto prawda, która współbrzmi z ohijenkowskimi kompleksami niższości i „tumanami”. Zapewne każdy z was teraz zapyta: „A co robić?”; „Kiedy Ukraińcy zaczną żyć godnym życiem?”. Według mojego głębokiego przekonania, odpowiedź tkwi w nas samych. Bo przede wszystkim nie góry we władzy trzeba zmieniać, a zmieniać się od dołu, czyli zmieniać W wieniec pamięci Borysowi Olijnykowi 30 kwietnia 2017 roku w 82. roku życia zmarł znany ukraiński poeta. Zespół Szewczenkowskiego Narodowego Rezerwatu w Kaniowie wraz z ukraińskim społeczeństwem głęboko smuci się z powodu śmierci Borysa Olijnyka — poety i działacza społecznego, Bohatera Ukrainy, przewodniczącego Ukraińskiego Funduszu Kultury, akademika Ukraińskiej Narodowej Akademii Nauk, szewczenkowskiego laureata i byłego przewodniczącego Komitetu ds. Nagrody Narodowej Ukrainy imienia Tarasa Szewczenki, wyraża współczucie jego rodzinie i bliskim. Borys Illicz zawsze interesował się rozwojem Szewczenkowskiego Narodowego Rezerwatu w harmonijnym połączeniu z samym Kaniowem, aktywnie pomagał w rozwiązywaniu pilnych problemów. W istocie zatrzymał budowę węzła przemysłowego w Kaniowie, co zagrażało grobowcowi Tarasa Szewczenki, publikując w 1988 roku artykuł „Czy wiedzą, co czynią?” w obronie Góry Tarasowej i środowiska, który poparła nie tylko Ukraina. W 1995 roku Borysowi Illiczowi nadano tytuł „Honorowy obywatel Kaniowa”. Wieczna i jasna mu pamięć! I już z wieczności dobiegają wersy jego poezji, poświęconych naszemu miastu, Tarasowi Szewczence: * * * Kiedy powrócę do was już odziany w kamień, Ja kamień zdejmę z duszy i kwadratowych ramion I stanę się lekki, jak chmura, w drodze na Kaniów, I wleje się w duszę, jak w czaszę, kozacki rumianek. I staną się marnymi okrzyki „sława!” „niesława!”, Pusty pojedynek języków o nic i o wszystko, Kiedy zobaczę, jak słońce pieści otawy I mądra mrówka ostrożnie larwę niesie… Po co wtedy, chłopcy, karraryjski kuszący marmur, I złoto Krezusa, wraz z pochwałą i zniewagą, Ja wszystko oddaję za jedno niedośpiewane „Mamo!..”, Za to, że dłoń moją uświęciła pszczoła. Po co wtedy słów przelotnych, łukawych kurzawa, Zimne objęcia mistrzów zakulisowych spraw? Ja wszystko oddaję za chustkę w niebieskie groszki Z dalekiej pieśni o tej, którą kochałem, lecz nie wziąłem. Ja wszystko wam wybaczę, pobratymcy i wrogowie uczeni. Niech los obfitego wam podaruje deszczu. Ale nie wybaczę i pyłku na obrazie Szewczenki, I złamanej gałązki kaliny na wieki nie wybaczę. Wtedy ja przyjdę na odpłatę, odziany w kamień, I ruchem granitowym zmiotę kramarzy i suтяg, I niech mnie sądzi według prawdy i sumienia Kaniów – Jedyny najwyższy mój i pełnomocny sędzia! 2003 r. Brama do Kaniowa Nie jak monarcha, co w niskim kajaniu Do Canossy pełznie drogą niewolnika, — Idę, rozkuty, do stołecznego Kaniowa Pozbyć się chłopskiego garbu. Pora stoi łagodna i pogodna. Taras, zrównany ze słońcem, na skale, Wznosi we mnie kozacką godność Gospodarza praojczystej ziemi. Jeszcze kusi nawyk — paść na kolana. A on grzmi, niczym prorok Eliasz: “Ucz się chodzić, wreszcie, jak człowiek, Bo to przecież od wieków twoja ziemia!” I ja wstaję, deptany wiekami, Ale nie zabity w korzeniach mieczem! I otwiera mi bramy do Kaniowa Taras państwowym złotym kluczem. 1996 r. Wmurowanie pierwszej cegły i poświęcenie odbudowy cerkwi w Brusiłowie

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn