Strona · s. 12strona oryginału ↗
Losy ukraińskiego wschodu
Слово Просвіти, №19 за 2017 рік
W ciągu dwóch i pół roku pracownicy Muzeum zebrali ponad 4 tysiące autentycznych przedmiotów muzealnych, które naświetlają wydarzenia na wschodzie Ukrainy. Połowa z nich została zaprezentowana na nowej wystawie, większość eksponowana jest po raz pierwszy. W prologu wystawy znajdują się kolekcje flag i naszywek, przekazanych do muzeum przez uczestników działań bojowych. Akcentująca kompozycja wystawy „Droga Krzyżowa” uosabia krwawą cenę, jaką płaci nasz naród za prawo do wolnego życia na swojej ziemi. Niełatwy los mieszkańców Donbasu, którzy znaleźli się w strefie wojny, ukazuje kompozycja „Cywile”. Obraz wydarzeń na ukraińskim wschodzie dopełnia galeria prac znanych fotodokumentalistów. Na znak wdzięczności za braterską pomoc na wystawie przedstawiono symboliczny „legion cudzoziemski”, w składzie którego ukraińską ziemię bronią Białorusini, Gruzini, Czeczeni oraz przedstawiciele innych narodów. W szczególności opowiedziano tu o Janie Mielnikowie (pseudonim „Białorusin”) — bojowniku grupy taktycznej „Białoruś” 5. samodzielnego batalionu DUK „Prawy Sektor”. Obywatel Republiki Białoruś po zaostrzeniu sytuacji na Euromajdanie w Kijowie i zabójstwie swojego rodaka Michaiła Żyzniewskiego przybył na Ukrainę. Był aktywnym uczestnikiem Rewolucji Godności. Od początku działań bojowych na wschodzie Ukrainy jako jeden z pierwszych został włączony do grupy taktycznej „Białoruś”. 10 sierpnia 2015 roku był uczestnikiem walki w pobliżu wsi Starognatówka w obwodzie donieckim. W dalszej kolejności brał udział w walkach w pobliżu Awdijiwki, Piasków, kopalni Butówka, Biłokamjanki i Marjinki. Obecnie przebywa w strefie działań bojowych na wschodzie Ukrainy. Aleś Czarkaszyn również był bojownikiem grupy taktycznej „Białoruś”. Studiował w Tawryjskim Instytucie Chrześcijańskim (m. Chersoń). Od początku działań bojowych na wschodzie Ukrainy — w składzie DUK „Prawy Sektor”. 10 sierpnia 2015 r. w walce pod Wołnowachą odniósł ciężkie rany, w wyniku których zmarł 28 sierpnia 2015 r. Pośmiertnie uhonorowany niepaństwowym odznaczeniem — „Narodowy Bohater Ukrainy”. Aleko Grigoszwili (pseudonim „Obcy”) był uczestnikiem operacji pokojowej w Iraku oraz wojny rosyjsko-gruzińskiej (2008 r.). 18 października 2014 roku wyruszył jako ochotnik na wschód Ukrainy, gdzie został bojownikiem Gruzińskiego Legionu Narodowego. Na prezentacji wystąpili Wołodymyr Wiatrowycz, przewodniczący Ukraińskiego Instytutu Pamięci Narodowej; Tetiana Sosnowśka, dyrektor Narodowego Muzeum Historii Ukrainy; Tetiana Baranowa, przewodnicząca Państwowej Służby Archiwalnej Ukrainy; Olha Bażan, dyrektor Centralnego Państwowego Archiwum Organizacji Społecznych Ukrainy oraz Ołena Czyżowa, dyrektor Centralnego Państwowego Archiwum-Muzeum Literatury i Sztuki Ukrainy. Na wystawie zaprezentowano dokumenty i eksponaty ze zbiorów Centralnego Państwowego Archiwum Organizacji Społecznych Ukrainy, Centralnego Państwowego Archiwum Organizacji Społecznych Ukrainy, Centralnego Państwowego Archiwum-Muzeum Literatury i Sztuki Ukrainy, Państwowego Archiwum miasta Kijowa oraz Państwowej Naukowej Biblioteki Archiwalnej. 18 grudnia Aleko zginął, wpadłszy w zasadzkę w pobliżu wsi Staryj Ajdar w obwodzie ługańskim. Bojownik został uznany Człowiekiem Roku w Gruzji podczas corocznej ceremonii wręczenia nagród „Złoty Pergamin” w wersji agencji GHN. Mamuka Mamulaszwili jest absolwentem Centrum Studiów Dyplomatycznych i Strategicznych (Francja). Po raz pierwszy wziął do ręki broń podczas wojny gruzińsko-abchaskiej w 1993 r. Walczył razem ze swoim ojcem — Zurabem Mamulaszwilim, dowódcą jednego z pododdziałów gruzińskiej armii. W wieku 14 lat został odznaczony najwyższym odznaczeniem wojskowym Gruzji — Orderem Wachtanga Gorgasali III stopnia. Z początkiem działań bojowych na wschodzie Ukrainy Mamuka stanął na czele międzynarodowej grupy ochotników i dołączył do ukraińskich wojsk. W lutym 2016 r. Gruziński Legion Narodowy wszedł w skład 25. samodzielnego batalionu piechoty zmotoryzowanej „Kijowska Ruś” Sił Zbrojnych Ukrainy. Brał udział w walkach o lotnisko w Ługańsku oraz Debalcewe. Obecnie M. Mamulaszwili broni ukraińskiej ziemi. Isa Munajew (pseudonim „Kandahar”) był dowódcą Międzynarodowego Batalionu Pokojowego im. Dżochara Dudajewa. Uczestnik działań bojowych w Afganistanie. Ukończył wyższą szkołę MSW ZSRR. Służył w oddziale milicji specjalnego przeznaczenia. Podczas Pierwszej wojny czeczeńsko-rosyjskiej złożył pełnomocnictwa i stanął w obronie Iczkerii. Dowodził pierwszym batalionem szturmowym. Podczas tej wojny zginęły półtoraroczna córka oraz siostra I. Munajewa. 70-letni sparaliżowany ojciec został pobity przez rosyjskich żołnierzy i zmarł od odniesionych obrażeń. W latach 1999—2000 generał brygady Sił Zbrojnych Iczkerii I. Munajew był komendantem Groznego. Na początku 2001 r. został mianowany dowódcą Południowo-Zachodniego sektora obrony. W 2007 r. po ciężkim zranieniu został wywieziony do Danii. Właśnie tam rozpoczęło się formowanie batalionu pokojowego im. D. Dudajewa, którego pierwszym dowódcą był I. Munajew. Zginął 2 lutego 2015 r. pod Debalcewem. Część stoisk ekspozycji opowiada o wolontariuszach. Ołena Szczerbyna z Kropywnyckiego działalność wolontariacką zaczęła prowadzić w maju 2014 r. Odbyła ponad 100 wyjazdów do strefy ATO. Oprócz pomocy wojskowym opiekuje się rodzinami poległych bojowników, domami dziecka, utrzymuje kontakty z wolontariuszami strefy przyfrontowej. Przewodniczący zarządu Stowarzyszenia Organizacji Społecznych „Ochrona Socjalna” Andrij Pawłenko również rozpoczął swoją działalność wolontariacką w 2014 r. Razem z grupą ludzi o podobnych poglądach odwiedza jednostki wojskowe, które przebywają na najbardziej niebezpiecznych odcinkach frontu. Na wschód odbył ponad sto wyjazdów. Pomoc wojskowym i ich rodzinom stała się nieodłączną częścią jego życia. Obok znajdują się historie dziennikarzy wojskowych. Kapitan-lejtnant Dmytro Łabutkin był redaktorem redakcji telewizyjno-radiowej Ministerstwa Obrony Ukrainy „Bryz”. Absolwent Narodowej Akademii Wojsk Lądowych imienia Piotra Sahajdacznego na kierunku „Dziennikarstwo” pełnił służbę w Marynarce Wojennej Ukrainy w m. Sewastopol. Wiosną 2014 r., kiedy Krym został okupowany przez rosyjskie wojska, wyjechał z rodziną do Odessy. 21 stycznia 2015 roku udał się do strefy działań bojowych na wschodzie Ukrainy w celu wykonania zadań związanych ze zbieraniem materiałów fotograficznych dla grupy negocjacyjnej w Mińsku. Pracował na przyczółku debalcewskim. 16 lutego 2015 r. kolumna zaopatrzeniowa, która poruszała się z Debalcewego do Bachmutu, wpadła w zasadzkę, rozpoczęła się walka, podczas której Dmytro zaginął bez wieści. W marcu 2015 r. rozpoznano go wśród poległych. Odznaczony Orderem Bohdana Chmielnickiego III stopnia (pośmiertnie) oraz uhonorowany niepaństwowym odznaczeniem — orderem „Narodowy Bohater Ukrainy” (pośmiertnie). A fotoreporter gazety „Hołos Ukrajiny” Ołeksandr Kłymenko przeszedł przez gorące punkty w byłej Jugosławii, Libanie, Kuwejcie, Sierra Leone, Liberii, Sudanie, Kongo i Naddniestrzu. Podczas Rewolucji Godności został ranny. Od początku działań bojowych na wschodzie Ukrainy utrwalał wydarzenia, które miały miejsce w Donbasie.
Nie mniej wymowne od ludzkich są losy samochodów. Samochód ISUZU TROOPER zakupiony za środki patriotów i przekazany w sierpniu 2014 r. przez wolontariusza Ołeksija Titowa 2. oddziałowi specjalnego przeznaczenia 3. oddzielnego pułku specjalnego przeznaczenia (m. Kropywnycki). Poszatkowany kulami i odłamkami, ma własny szlak bojowy. Z początkiem walk o wysokiej intensywności o lotnisko w Doniecku (koniec sierpnia—początek września 2014 r.) legendarny samochód terenowy nie „przepuścił” ani jednego wyjazdu bojowego, niemal codziennie przejeżdżając przez otwarte odcinki terenu, które ostrzeliwał przeciwnik. Podczas obrony lotniska w Doniecku samochód był w dyspozycji podgrupy minowania 5. kompanii specjalnego przeznaczenia pod dowództwem starszego porucznika Wadima Czernyszewa, która wykonywała zadania z zakresu minowania podejść do obiektu strategicznego, ustawiania zapór inżynieryjnych na odcinkach prawdopodobnego przełamania przeciwnika. Na samochodzie przeprowadzano patrolowanie obwodu lotniska w Doniecku przez zwiadowców pod dowództwem starszego porucznika Jewhena Podolanczuka. 28 września 2014 r. podczas kolejnego ostrzału mina moździerzowa 120 mm wybuchła kilkadziesiąt metrów od samochodu. Jednak nie przeszkodziło to dowódcy grupy specjalnego przeznaczenia starszemu porucznikowi Dmytrowi Bondarowyczowi na dwóch przebitych oponach ewakuować rannych do osady Pisky, zabrać amunicję i wodę oraz powrócić na lotnisko. W nocy z 3 na 4 października 2014 r. ostatni żołnierze 3. oddzielnego pułku specjalnego przeznaczenia, którzy przebywali na lotnisku bez rotacji od kwietnia, zostali ewakuowani tym samochodem do miejsca stałej dyslokacji w m. Kropywnycki. Dzięki niezawodności i wysokiej dzielności terenowej samochód nie raz ratował życie żołnierzom. Sławne historie mają także samochód WAZ „Niwa” Bohatera Ukrainy, starszego porucznika Iwana Zubkowa — dowódcy kompanii wsparcia ogniowego 90. batalionu desantowo-szturmowego 81. brygady desantowo-szturmowej SZU oraz samochód FORD SCORPIO Bohatera Ukrainy, majora Andrija Kyzyła (pseudonim „Orzeł”) — zastępcy dowódcy batalionu zmechanizowanego 72. oddzielnej brygady zmechanizowanej Sił Zbrojnych Ukrainy. XX wiek, po 80 latach odnowili więzi rodzinne. Stronę przygotował Eduard OWCHARENKO Zdjęcia autora W Narodowym Muzeum Historii Ukrainy w II wojnie światowej działa wystawa „Ukraiński Wschód”, poświęcona patriotom Ukrainy, którzy na wschodzie naszego państwa bronią jego suwerenności i integralności.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
