Strona · s. 5strona oryginału ↗
Korzenie i gałęzie rodu Mitrofana Trubłajewicza Jeden z założycieli podolskiej „Proświty” — wywodzi się z rodu kapłańskiego
Слово Просвіти, №19 за 2017 рік
Mychajło CYMBAŁIUK, członek Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy, m. Chmielnicki. Działacz społeczno-kulturalny i państwowy Podola Wiktor Prychodko (1886—1982), przebywając na emigracji, opublikował wspomnienia „Pod słońcem Podola”. Komisarz gubernialny i przewodniczący gubernialnego ziemstwa w Kamieńcu Podolskim w dobie walk wyzwoleńczych 1917—1920 lat, był on zarówno ministrem sprawiedliwości za Dyrektoriatu, jak i zastępcą ministra finansów w rządzie emigracyjnym Ukraińskiej Republiki Ludowej (1922—1923 lata). We wspomnieniach, które ujrzały światło dzienne w 1931 roku, prawnik z zawodu wspomina o powstaniu w Kamieńcu w 1905 roku „Proświty” i o działaczach, którzy się do tego przyczynili. Wśród bohaterów jego wspomnień jest Mitrofan Trubłajewicz, który był współpracownikiem Kosta Sołuchy, założyciela towarzystwa „Proświta”. O tym dostojniku Wiktor Prychodko pisze tak: „Ze starszych ludzi, byłych „ukrainofilów”, którzy weszli do nowo założonej „Proświty” i brali w niej aktywny udział, trzeba wspomnieć jeszcze Mitrofana Antonowicza Trubłajewicza — z pochodzenia podolanina, z duchownej rodziny, także już starszego wiekiem, kiedy zaczęła pracować „Proświta”. W swoim czasie ukończył wydział prawniczy Uniwersytetu Kijowskiego i, być może, jak i inni jego rówieśnicy-studenci, był pod wpływem prof. Antonowicza oraz ukraińskiej hromady. Ale późniejsza jego działalność, służba, otoczenie itp. także, oczywiście, sprawiły to, że nie ujawniał się aktywnie jako Ukrainiec. <…> Trubłajewicz nie był zwykłym szarym człowiekiem. Dobry prawnik, człowiek szeroko wykształcony i postępowy, dobry ziemianin. Ale jego „nieprawomyślność” stale stawała na przeszkodzie jego karierze. W Podolskiej „Prośvicie” był członkiem zarządu, można powiedzieć, radcą prawnym Towarzystwa: układał statuty, umowy, a najbardziej — wszelkie wyjaśnienia dla administracji”. Zdarzyło się badać dane duchowieństwa i księgi metrykalne świątyń powiatu latyczowskiego, i między innymi dynastia Trubłajewiczów zwróciła na siebie uwagę. W jednym czasie w różnych świątyniach powiatów latyczowskiego i lityńskiego służyli Hryhorij Iwanowycz i trzech Hryhorowyczów — Iwan, Anton i Wasyl Trubłajewiczowie. Sam Hryhorij Iwanowycz był także synem księdza i naro- Romana CZEREMSZYŃSKA, współzałożycielka, dyrektor Welesniowskiego Muzeum Etnograficzno-Memorialnego Wołodymyra Hnatiuka, wyróżniający się pracownik oświaty Ukrainy, członek NZPU, NZDU, NZT we Lwowie, wieś Welesniów rejonu monasterzyskiego, Tarnopolszczyzna
Nasz rodak Wołodymyr Hnatiuk, studiując na Uniwersytecie Lwowskim i recenzując czasopismo „Żytie i słowo” za 1894 rok, zatrzymuje się przy artykule Iwana Franki „Szewczenko bohater polskiej legendy rewolucyjnej”. Recenzję opublikował w „Zapiskach Naukowego Towarzystwa imienia Szewczenki” (T. VI, s. 14—15), dość szczegółowo przekazując jej treść. Fotokopia tej recenzji eksponowana jest w pierwszej sali naszego muzeum. Hnatiuk-student wytrwale pracuje nad studiowaniem literatury i języka. W 1897 roku pisze rozprawę literacką „Wpływ ukraińsko-ruskiej poezji ludowej na poemat Szewczenki „Hajdamacy”. Pióru Wołodymyra Hnatiuka, urodził się we wsi Markiwci w 1773 roku. Jak wiadomo, wieś ta w latach 30. XX wieku dała światu Wołodymyra Sabodana — Metropolitę Kijowskiego i całej Ukrainy. Księgi metrykalne miejscowej cerkwi Archistratega Michała, jak i inne księgi cerkiewne oraz dokumentację, sumiennie wypełniał Iwan Trubłajewycz. Na przykład, w 1797 roku ochrzcił jedenaścioro niemowląt. Do swojej starości — 79 lat — odprawiał msze jako czynny ksiądz Hryhorij Iwanowycz Trubłajewycz we wsi Szczedrowa (teraz znajduje się ona w granicach miasta Latyczów). Tak samo pasterską długowiecznością odznaczył się Ioann Trubłajewycz, który wysłużył na jednym miejscu pół wieku — od 1822 do 1873 roku — w cerkwi św. Ioanna Teologa we wsi Skarżynci niedaleko Chmielnika w powiecie lityńskim. Niestety, wczesna śmierć w wieku 42 lat przerwała stan kapłański Wasyla Hryhorowycza Trubłajewycza w Mołomołynciach w włości medżybizkiej. Ich średni brat Anton przez pewien czas służył w Latyczowskim zarządzie duchownym, a potem w świątyni wsi Redczynci — była taka w sąsiedztwie z dzisiejszymi Zapadyńcami, które znajdują się w rejonie latyczowskim. W 1836 i 1838 roku rozkazami Podolskiej konsystorzy duchownej Antonowi Trubłajewyczowi ogłaszano arcypasterskie uznanie za staranne wykonywanie obowiązków wynikających z zajmowanego stanowiska. W 1843 roku został nagrodzony fioletową skufią. Mitrofan pojawił się u nich z matuszką Ołeksandrą Fedoriwną w 1849 roku jako siódme dziecko. W tamtym czasie w rodzinie redczynieckiego kapłana było cztery córki w wieku od sześciu do osiemnastu lat, 14-letni Petro i 4-letni Pawło. Starszy z synów uczył się w Podolskim seminarium duchownym w Kamieńcu, a Petro, osiągnąwszy odpowiedni wiek, został przyjęty do szkoły w Pryworotach, skąd droga również prowadziła do seminarium. Ostatecznie tę prawidłowość potwierdzają, na przykład, wykazy duchowieństwa cerkwi w Kopytyńcach w powiecie latyczowskim za 1910 rok, wypełnione jego ręką. O sobie średni z synów Antona Trubłajewycza informuje, że ukończył Podolskie seminarium duchowne w 1857 roku, po czym otrzymał parafię we wsi Kudrynci, był dziekanem w różnych okręgach duchownych, a w 1899 roku został zwolniony ze względu na stan zdrowia, jednak po dziesięciu latach zasłużonego odpoczynku złożył podanie i otrzymał stanowisko księdza w Kopytyńcach. Młodszemu z synów Antona Trubłajewycza, Mitrofanowi, przypadło w udziale urozmaicenie rodzinnego układu i zamiast włączenia się w dynastię księży wstąpił nie do seminarium duchownego, a na świecki uniwersytet w Kijowie. Jeszcze jeden Mitrofan Trubłajewycz urodził się w 1838 roku we wsi Mołomołynci. To syn Wasyla Trubłajewycza, który służył w cerkwi Narodzenia Przenajświętszej Bogurodzicy. Niestety, żadnych informacji o nim dotąd nie znaleziono. Na przykład, w 1853 roku wdowa po zmarłym Wasylu Hryhorowyczu Trubłajewyczu, 37-letnia wdowa-popadia Fekła, pozostawała we własnym domu z dziećmi: Nadią (17 lat), Płatonem (12 lat), Marią (5 lat). Gdzie jest ich najstarsza Ołena (powinna mieć 19 lat) i Mitrofan (powinien mieć w tym czasie 15-16 lat) — nie wiadomo. O dziesięć lat młodszy od swojego kuzyna-imiennika, Mitrofan Antonowycz na początku XX wieku przysłużył się powstaniu „Proświty” tak, że jego wkład znalazł odzwierciedlenie w przytoczonych wspomnieniach ministra Ukraińskiej Republiki Ludowej. W 1895 roku, jak zaznaczono w archiwach i badaniach krajoznawców, był sekretarzem gubernialnym (jedenasta klasa w tabeli rang), służył w Kamienieckim zarządzie miejskim guberni podolskiej. Powierzano mu nawet zastępowanie miejsca burmistrza. Jak poinformował „Kniżnyj wiestnik” w marcu 1901 roku, 17 stycznia tego roku dziedzicznemu honorowemu obywatelowi Iwanowi Ołeksijowyczowi Czetwerykowowi pozwolono wydawać w Kamieńcu Podolskim dziennik „Podolanin” — za zgodą wstępnej cenzury, pod redakcją radcy tytularnego Mitrofana Antonowycza Trubłajewycza. Prawda, wydawca nie wyszedł poza rejestrację gazety, a tak, sądząc po programie jej wydawania, „Proświta” z udziałem dziennikarza Mitrofana Trubłajewycza miałaby w tym mieście i w regionie potężną trybunę. W tym wątpić nie trzeba, wiedząc, że Mitrofan Trubłajewycz jeszcze w 1897 roku, jako znany działacz społeczny, stworzył jedno z pierwszych w kraju podolskim towarzystwo spożywców, założone na oficjalnym statucie. Przez wiele lat z powodzeniem kierował jego pracą, a w 1909 i 1911 roku zorganizował pierwszy i drugi zjazd ziemski przedstawicieli towarzystw spożywczych guberni. Ostatecznie aktywny proświcianin Mitrofan Trubłajewycz brał udział w zakładaniu i rozbudowie Kamieniecko-Podolskiego skarbca starożytności (muzeum historycznego) w 1890 roku. Jego praprawnuk Andrij z Kijowa na forum strony „WGD” informuje, że w którymś z archiwów znalazł autobiografię Mitrofana Antonowycza, własnoręcznie napisaną drobnym pismem na ośmiu stronach. Z przeczytanego tam Trubłajewycz-współczesny wyciągnął wniosek, że jego pradziadek — lekarz Serhij Mitrofanowycz Trubłajewycz — to syn podolskiego proświcianina i aktywisty ruchu spółdzielczo-spożywczego. I w tym czasie, kiedy Mitrofan Antonowycz dokładał się do powstania „Proświty” na Podolu, Serhij Trubłajewycz przebywał w guberni inflanckiej, a już w 1906 roku służył jako lekarz w szpitalu ziemskim powiatu latyczowskiego. W latach rewolucji jemu, radcy kolegialnemu Serhijowi Trubłajewyczowi, przypadło zostać starszym lekarzem Kubańskiej Rady Ustawodawczej. Został zmobilizowany do Armii Ochotniczej i brał udział w 1. Kubańskim („Lodowym”) pochodzie. W Siłach Zbrojnych Południa Rosji — lekarz garnizonowy Charkowa, a w 1919 roku — lekarz korpuśny 1. korpusu armijnego. Mimo że nosił pagony białogwardzisty, Serhij Trubłajewycz nie stronił od ukraińskości. Już wnuk Mitrofana Trubłajewycza, urodzony w 1902 roku Mykoła Serhijowycz, w 1935 roku został aresztowany jako członek Organizacji Ukraińskiej i na trzy lata zesłany „za działalność kontrrewolucyjną” do Sow-rudnika w rejonie północno-jenisejskim Kraju Krasnojarskiego. W 1937 roku, przebywając w więzieniu w Krasnojarsku, otrzymał nowy wyrok — trójka UNKWD kraju w tak zwanej sprawie Utkina skazała go w liczbie dwudziestu więźniów na kolejne dziesięć lat. Ale winy potomek duchownych z Podola nie uznał i w 1956 roku został zrehabilitowany przez sąd krajowy.
trzech ukraińskich pisarzy, w tym wszystkie tomy „Utworów” Tarasa Szewczenki, które wydała drukarnia Towarzystwa Naukowego imienia Szewczenki. Nasz mieszkaniec Welesniowa z wielką przyjemnością i radością wysyła zamówione książki swojemu czeskiemu przyjacielowi. Fotokopie tych listów, pocztówek i recenzji są eksponowane w czwartym pokoju muzeum akademika. Przekonującym świadectwem wielkiej miłości i głębokiego szacunku do imienia Tarasa Szewczenki ze strony Wołodymyra Hnatiuka jest to, że w jego archiwum z miłością przechowywany był autograf poematu „Heretyk”, który poeta zadedykował Pawłowi Szafarzykowi, wybitnemu czeskiemu i słowackiemu uczonemu, oraz rzadkie fotografie Tarasa Szewczenki, z których jedna została obwiedziona czerwonym ołówkiem ręką uczonego. Oryginalne fotografie Tarasa Szewczenki oraz fotokopie rękopisu jego poematu „Heretyk” są stale eksponowane w domu naszego rodaka, który znajduje się w jego rodzinnej wsi Welesniów. Mitrofan Antonowycz Trubłajewycz jest jednym z założycieli „Proświty” na Podolu. A ponadto jest jednym z założycieli podolskiej kooperacji oraz muzealnictwa. Oprócz tego, w materiałach konferencji krajoznawczych imię Mitrofana Antonowycza od czasu do czasu pojawia się także wśród nowatorów w stosowaniu praktyk prawnych. Budynek dumy miejskiej w Kamieńcu Podolskim, w którym na początku XX wieku pracował Mitrofan Trubłajewycz
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
