Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 10strona oryginału ↗

Lekcja ukraińskiego słowa jako lekcja szczęścia. Od 21 do 28 kwietnia w Równem odbywał się finałowy etap Ogólnoukraińskiego konkursu „Nauczyciel roku—2018” w kategorii „Język i literatura ukraińska”.

Слово Просвіти, №19 за 2018 рік

Dmytro DROZDOWSKI, doktorant Instytutu Literatury im. T. H. Szewczenki Narodowej Akademii Nauk Ukrainy. Od razu zaznaczę, że po raz pierwszy zaproponowano mi przewodniczenie temu konkursowi w 2015 r. Trzy lata temu nie mówiliśmy jeszcze o Nowej Ukraińskiej Szkole (NUSz), jednak, rozważając przeszłość z perspektywy teraźniejszości, powiem, że zwyciężczynie UR-2015 to przykład tych agentów zmian, którzy swoją pracą codziennie wcielają w życie zasady NUSz. W Mikołajowie w 2015 roku pierwsze miejsce zajęła Olesia Kiweżdij, nauczycielka z Zakarpacia, dziś już zasłużona nauczycielka Ukrainy. Trzy lata temu zaczęła prowadzić blog o aktualnych problemach naszego życia edukacyjnego, a dziś jej projekt medialny należy do czołowych w środowisku nauczycieli. Sama Olesia jest przykładem młodej osoby, która zdołała nie tylko odnieść zwycięstwo, ale i je ugruntować, kształtując wokół siebie tych, którzy potrzebują rad i wsparcia. Za Olesią idą inni nauczyciele, ma swój styl w metodyce nauczania, swoje stanowisko. A co najważniejsze — to osoba, która rozumie, że ważne jest pracować wyprzedzająco. I kiedy w zeszłym roku pracowaliśmy wspólnie nad zeszytami dla klasy 9 (z języka i literatury ukraińskiej), wprowadziliśmy w nich różne metodyczne techniki, które początkowo społeczność pedagogiczna starszego pokolenia przyjęła bardzo krytycznie, a dosłownie po roku stały się one ulubionymi technikami, z którymi pracują współcześni nauczyciele na lekcjach (memy, kody QR, rubryka „oceń nauczyciela” itp.). Właśnie takie zadanie my (jako zespół jury) postawiliśmy przed konkursowiczami i konkursowiczkami w 2018 r.: znaleźć swój niepowtarzalny metodyczny i „ludzki” klucz do tekstu, na lekcji literatury ukraińskiej wychodzić przede wszystkim od tekstu, dając uczniom możliwość tworzenia własnych wyimaginowanych światów. Tylko tak można dotrzeć do Bajki, jak w dramatycznym etiudzie Ołeksandra Olesia: każdy musi stworzyć swoją projekcję dzieła literackiego, bo w Bajce nie bywa zbiegów okoliczności, powtórzeń, monotonii. Ponadto na konkursie nauczyciele muszą przedstawić projekt edukacyjny, który dotyczył takich kluczowych tematów, jak edukacja inkluzywna, kompetencje medialne, edukacja STEAM. Konkursowiczki musiały wykazać się umiejętnością opracowywania map myśli, a także przejść testy z pedagogiki, psychologii i specjalizacji (język i literatura ukraińska). Nie powiem, że wszystkie zadania konkursowe okazały się dla finalistek wykonalne. Jednak ważne było omówienie tych tematów, bez których trudno wyobrazić sobie trajektorię edukacyjną XXI wieku. Dziś w kontekście reform i zmian w szkole średniej dużo mówimy o NUSz, zasadzie dzieciocentryzmu, potencjale kompetencyjnym na lekcjach... jednak, jak się okazało, zrealizować to wszystko w praktyce jest bardzo niełatwo. Tak, mapy myśli wyraźnie pokazały, że większość konkursowiczek widzi zadania, cel lekcji oraz linie przekrojowe, kluczowe i przedmiotowe kompetencje w sposób odizolowany; na mapach nie ma całościowego widzenia lekcji, kiedy wszystkie etapy są organicznie i synergicznie powiązane ze sobą. Niestety, również nie zostały na wysokim poziomie rozwinięte projekty edukacyjne. Bez kompetencji medialnych, które dziś są wprowadzone do obowiązującego programu z języka ukraińskiego dla uczniów i uczennic klas 5-9, trudno mówić o szkole kompetencyjnej. Nasze dzieci są zakładnikami środowiska wirtualnego, wszystkie mają gadżety, które jakby wrosły w dziecko i nie puszczają. I ważne jest, aby przekształcić te urządzenia z narzędzi rozrywkowych w zasób potrzebny współczesnemu człowiekowi, który pragnie wykazywać cechy przywódcze, wyprzedzać czas, krytycznie postrzegać informacje i operatywnie reagować na problemy teraźniejszości. Problemy trzeba wyprzedzać. A kompetencje medialne zakładają na lekcji języka ukraińskiego pracę z tekstami medialnymi. W rezultacie młodzież musi umieć poprawnie tworzyć posty, wirtualne wiadomości w sieciach społecznościowych. Ważne jest uświadomienie sobie, że świat wirtualny wymaga strategii psychohigieny i higieny mediów. Trzeba kształtować wartościowy stosunek do cyfrowej rzeczywistości medialnej. Podobne problemy dotyczyły projektów związanych z tematami edukacji inkluzywnej i edukacji STEAM. To ostatnie pojęcie wiąże się z konkurencyjnością absolwentów obecnych placówek oświatowych na otwartym, zglobalizowanym i dynamicznym rynku pracy. Żyjemy w świecie, w którym możliwe są gwałtowne przesunięcia w sferze zawodowej. Człowiek musi umieć operatywnie orientować się w świecie, zdobywać dla siebie potrzebne umiejętności z tych dziedzin, które pozornie nie są bezpośrednio związane z jej głównym zawodem. Dlatego w takich krajach jak Japonia, kraje skandynawskie, Kanada i inne, uczniom proponuje się naukę muzyki obok matematyki. A czy można wychować wysokiej klasy projektanta krajobrazu bez poczucia estetycznego smaku? W końcu treści medialne, różnorodne strony internetowe, które wzywają kupujących do świata mebli, usług turystycznych czy bankowych, powinny zawierać komponent estetyczny, który czyni to wirtualne środowisko przyjaznym dla konsumentów. Zatem edukacja STEAM odpowiada tendencjom współczesnego świata, kiedy profesjonalny architekt nagle decyduje się zmienić zawód i być… psychologiem, architektem ludzkich dusz. Edukacja inkluzywna to czynnik kształtowania NUSz, ponieważ wszyscy podmioty przestrzeni edukacyjnej są równi, wszystkim musi zostać przyznane prawo do zdobywania wykształcenia niezależnie od pewnych problemów fizycznych. Możliwe, że poprzeczka dla konkursowiczek w „Projekcie edukacyjnym” okazała się zbyt wysoka, jednak na takich konkursach trzeba nie tylko proponować odpowiedzi na dawno znane pytania, ale i pobudzać do twórczego myślenia, wykazując zdolność projektowania przyszłości w środowisku edukacyjnym. Nas jako jury interesują nie gotowe odpowiedzi na wyuczone pytania o surżyk czy slang, choć te zjawiska mają ważne znaczenie w nauce i metodyce nauczania, jednak w okresie fundamentalnej reformy edukacyjnej szkoły średniej, którą rozpoczęła minister L. Hrynewycz, ważne jest, aby pomóc nauczycielom wyjść na inny poziom rozumienia problemów, aby zobaczyć proces edukacyjny jako proces wymiany, jako dyskusję o różnych doświadczeniach, prawidłowych i błędnych, które mają długą historię i które dopiero zaczęły się kształtować u młodych ludzi. NUSz może być zrealizowana pod warunkiem wczucia się każdego nauczyciela w dzieci. Nauczyciel musi być koordynatorem, moderatorem procesu nauczania, a nie źródłem absolutnej, nienaruszalnej wiedzy i posiadaczem prawa do nieomylności. Jak zauważyła L. Hrynewycz w swoim słowie powitalnym do uczestników: „Konkurs „Nauczyciel roku” ma na celu wyłonienie nauczycieli-nowatorów, zdolnych wyprzedzać czas i zakładać nowe modele myślenia. Aby dziś być częścią pędzącego i mobilnego, zaawansowanego technologicznie i kreatywnego świata, ważne jest, aby nauczyć się produkować śmiałe i innowacyjne pomysły. I właśnie od was zależy nasza przyszłość: czy jesteście zdolni inspirować młode pokolenie do uświadomienia sobie ważności wyprzedzającej kreatywności, otwartości i demokratyczności, odpowiedzialnej wolności, etycznej równowagi i estetycznej harmonii. Konstruujecie trajektorię przyszłości naszego kraju, kształtując u uczniów orientacje wartościowe, ich stosunek do życia i różnych jego przejawów. Upew-” Zamknięcie konkursu nena, że nauczyciele biorący udział w konkursie „Nauczyciel roku” są zawsze w awangardzie zmian”. Podczas prób konkursowych ważne było dla nas dostrzeżenie tych nauczycieli, którzy myślą kreatywnie, którzy na lekcji wychodzą od tekstu, którzy inspirują dzieci i zachęcają do czytania, bo tylko w ten sposób można zrealizować kluczową kompetencję „uczenia się przez całe życie”. Moim zdaniem, spośród wszystkich kluczowych kompetencji Nowej Ukraińskiej Szkoły (NUSz) to właśnie ta jawi się jako najważniejsza. Współczesna lekcja języka ukraińskiego czy literatury to lekcja życia, dlatego niemożliwe są na niej fałsz i sztuczne emocje. Staraliśmy się utrwalić wszystkie metodyczne odkrycia konkursowiczek, które zmieniały lekcję w coś prawdziwego, kiedy odbywa się dyskusja nad ważnymi problemami współczesności. A tekst jest jedynie impulsem do zrozumienia tego, jakie głębie mogą być ukryte w kilku wierszach T. Szewczenki, Łesi Ukrainki, I. Franki, J. Płużnyka, W. Stusa, B.-I. Antonycza, P. Tyczyny i in. Tak, trzeciego dnia „lekcji” niespodziewaną liderką została nauczycielka z obwodu chmielnickiego Ludmyła Josypiwna Prystaj, która przeprowadziła dla ósmoklasistów niezwykle kreatywną lekcję na podstawie sztuki „Sto tysięcy” Iwana Karpenki-Karego. Od pierwszego zadania konkursowego „Analiza dzieła literackiego” wszyscy byliśmy pod wrażeniem zasobów ludzkich, którymi dysponowała jedna z konkursowiczek — Olha Wasyliwna Kecmur. Na jej lekcji została wykorzystana metoda psychodramy, przy czym zrobiono to jednocześnie profesjonalnie i śmiało. Pani Olha należy do tych nauczycieli, którzy nie boją się wyzwań, nie potrafią prowadzić lekcji zgodnie z dogmatycznymi ramami. Czasem może to wywoływać zbyt dramatyczne momenty, jednak jednocześnie taka forma prowadzenia zajęć oznacza również przejaw szczególnego „nieformatowego” odczuwania świata, właściwego O. Kecmur. Jest niezależna, samokrytyczna i profesjonalna w wielu aspektach. Przyznam, że pani Olha była naszą faworytką od pierwszego dnia (podobnie jak jeszcze jedna konkursowiczka, która niestety zaprezentowała niewystarczająco mocną lekcję na etapie finałowym). O. Kecmur obdarzona jest kolosalnym zasobem człowieczeństwa. Jest żywa i szczera w emocjach, potrafi prowadzić za sobą i inspirować uczniów, odkrywając przed nimi różne oblicza słowa. Chciałoby się, aby takich nauczycieli było u nas jak najwięcej: niezależnych, subtelnych i wewnętrznie szlachetnych. Staraliśmy się dostrzec w konkursowiczkach nie tylko cechy profesjonalne, nie tylko ich umiejętność operowania narzędziami metodycznymi, ale także „człowieczeństwo”, bez Przewodniczący jury D. Drozdowski i zwyciężczyni O. Kecmur (obwód iwanofrankiwski)

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn