Strona · s. 14strona oryginału ↗
„Proświta” zaprezentowała mieszkańcom Połtawy film dokumentalny o głównym artyście UPA
Слово Просвіти, №19 за 2018 рік
Połtawski Oddział Obwodowy Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” oraz Obwodowa Naukowa Biblioteka Uniwersalna im. I. P. Kotlarewskiego zaprezentowali mieszkańcom Połtawy film dokumentalny „Wezwał nas głos Pański” o artyście światowego formatu Nilu Chasewyczu. Na zaproszenie „Proświty” do Połtawy przybył Mychajło Tkaczuk — reżyser filmów dokumentalnych, dokumentalista, laureat Nagrody im. Tarasa Szewczenki oraz Nagrody im. Wasyla Stusa. Opowiedział on o historii powstania filmu. „Zwyciężyć albo nie być” — tak brzmiał pierwszy tytuł, ale przy tłumaczeniu na angielski pojawił się problem. W filmie brzmią słowa pieśni UPA, dlatego cytat z niej uczyniono właśnie tytułem. Reżyser zbierał dane o głównym artyście UPA od sąsiadów, świadków i przyjaciół z dzieciństwa. Film nie posiada scenariusza — to wspomnienia świadków tamtych wydarzeń, spotkanie w święto Pokrowy w 1992 roku żołnierzy UPA z całego świata, rozmowa z historykiem sztuki o wyjątkowym talencie Chasewycza. Przecież jako artysta wykazał się on w najróżniejszych kierunkach — malarstwie, gobelinie, grafice, był niedoścignionym mistrzem ekslibrisu. A dzięki jego rysunkom o UPA dowiedziano się na świecie. Wiodącą linią filmu stała się procesja krzyżowa na miejsce zniszczenia Nila Chasewycza i ustawienie tam drewnianego krzyża. „Przez długi czas nie wiedziałem, czym jest UPA. Potem po trochu zacząłem wchodzić w temat i dziwiłem się: co to jest — armia wieśniaków, armia bez państwa? I dopiero kiedy poznałem Jewhena Swerstjuka, on odkrył przede mną, że byli tam bardzo ciekawi ludzie. Tak dowiedziałem się o Nilu Chasewyczu. Kiedyś kręciłem film w Łucku na Wołyniu i zaprosiło mnie nowo powstałe SBU (był rok 1992). Pokazano mi rysunki Chasewycza i mówią: „Wiecie, u nas chcą je wyrzucić”. A ja im odpowiadam: „Chłopaki, przecież one są bezcenne! Zrobię o tym film!”. 25 lat temu nasza ekipa filmowa odwiedziła wsie, w których żył i zajmował się malarstwem Nil Chasewycz. Byliśmy też na miejscu bunkra UPA, który otoczyła grupa NKWD i obrzuciła granatami, a na kilka minut przed tym artysta i jego współtowarzysze zaśpiewali hymn „Jeszcze nie umarła Ukraina” i zastrzelili się. Dom i kryjówkę starannie zniszczyli radzieccy kaci, a ciała żołnierzy UPA spalano lub wrzucano do rzeki, żeby nie było grobów, na które mogliby przychodzić krewni — przekazał Tkaczuk. — Widzowie zobaczą wersję, która została stworzona w 2014 roku. Przecież Służba Bezpieczeństwa przekazała mi materiały, które w tamtych czasach, kiedy kręciłem, były niedostępne. W szczególności nie mieliśmy fotografii poległych Chasewycza i jego chłopaków. Także SBU znalazło rysunki Chasewycza, które w czasie, gdy kręciliśmy, były nieznane”. Film jest poświęcony bohaterom Niebiańskiej Sotni, ponieważ, zdaniem autora, demonstruje to ciągłość walki o niepodległość. „Celem pokazu jest odnowienie pamięci historycznej, ponieważ UPA to unikalne, rzadkie zjawisko. Ten materiał daje możliwość przykładu, jak należy szukać tej jedności władzy i narodu. W historii Ukrainy, moim zdaniem, były dwa momenty, kiedy jedność narodu i władzy osiągała 100% — to czasy Chmielnickiego i walka UPA. To rodziło niebywały heroizm. Postać Nila Chasewycza poraża potęgą i widzimy paralele podczas obecnej wojny moskiewsko-ukraińskiej. Ukraińcy muszą stale bronić prawa do życia, swojej ziemi i swojego języka. Człowiek, który od 14 roku życia był bez nogi, ale zdołał wykształcić się w Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, miał wystawy w Waszyngtonie, Paryżu i Londynie, ale poszedł bronić przed okupantami ojczystej ziemi i zginął w bunkrze w 1952 roku. Wystawy były na całym świecie. Nie, poszedł do UPA i tam swoim rylcem i pędzlem walczył. Taki wyczyn godny jest szacunku i pamięci pokoleń” — skomentował połtawskim dziennikarzom inicjator pokazu, przewodniczący PO OOU „Proświta” Mykoła Kulczynski. Na pokaz 45-minutowego filmu przyszło wielu młodych ludzi — licealiści z połtawskich szkół, studenci historii. „Cieszę się, że przyszła młodzież. Oni przecież bardzo różnią się od tych, którzy są starsi o pięć lat. To już dzieci prawdziwej Ukrainy” — powiedział Mykoła Kulczynski. Pracownicy wydziału socjokulturowego biblioteki przygotowali stoisko z publikacjami prasowymi i czasopiśmienniczymi o Nilu Chasewyczu. Wydarzenie odwiedzili przedstawiciele „Bractwa Wołyńskiego” w Połtawie, a także gość z Odessy, były więzień polityczny, językoznawca, pisarz Ołeksa Riznykiw. Jemu, autorowi filmu Mychajłowi Tkaczukowi oraz Mykole Kulczynskiemu wręczono listy pochwalne od Obwodowej Administracji Państwowej za znaczący wkład w sprawę odrodzenia narodowego. Centrum Prasowe PO OOU „Proświta” na podstawie materiałów ze źródeł internetowych. We wspólnocie Słowa i ducha, w pracy Będziemy niezłomni dla wszystkich wrogów. Lecz musimy jeszcze mocniej i mężniej się starać, Jak sumienie nas wzywa, jak Bóg nam nakazał. Dzwoni nasza radość po całym świecie, Wysoko wznosi się śpiew z piersi, Bo my, co natchnieni „Słowem Proświty”, Obchodzimy wspólny dla wszystkich jubileusz. Lewko WOŁOWEC, wieś Kołodencie na Lwowszczyźnie, marzec 2018 r.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
