Strona · s. 11strona oryginału ↗
I cóż to takiego?
Слово Просвіти, №19 за 2021 рік
Tytułem tego wpisu „podpinam się” pod nazwę książeczki, o której informuję. A nazwa brzmi: „Gdybyż tak!../ Otóż…”. Autor – pisarz Kostiantyn Suszko z Zaporoża1. O czym jest książeczka, obwieszcza adnotacja do niej: „Do wznowienia wszystkiego, co stworzył Kostiantyn Suszko, potrzeba by co najmniej dziesięciu tomów. Ale skąd wziąć pieniądze? Więc wymyślił człowiek, by z wyboru swoich najistotniejszych, jak uważa, szkiców, opowiadań, powieści itp. wyłuskać najbardziej znaczące (jego zdaniem) akapity i przedstawić je w osobnej książeczce. W ten sposób i o sobie przypomniał, i nie wydał zbyt wiele. A przede wszystkim – czytelnicy mają mniej kłopotu! Czyż to nie przykład do naśladowania, co, panowie klasycy?”. Tak przedstawili książkę wydawcy, a oto jak przyczynę jej powstania wyjaśnił w „Słowie wstępnym” sam autor: „Przez prawie pół wieku dziennikarskich i pisarskich trudów stworzyłem ponad trzy dziesiątki książek. Szkice, impresje, poematy prozą i opowiadania, rozprawy historyczno-publicystyczne i literaturoznawcze, nowele, powieści… O czym pisałem i piszę? Religia, krajoznawstwo, przyroda, historia, archeologia oraz, oczywiście, relacje międzyludzkie. Zaczynałem od wydania w nakładzie 13 000 egzemplarzy, kilka razy sprawa dochodziła nawet do 25 i 30 tysięcy, a oto niepodległościowy okres mojego beletrystycznego bytu rejestruje póki co taką oto sytuację nakładową: 10000-1000-500-2000-2700-700-1000-500-150-100… Przy czym skala nakładu nie zależy ani od gatunku, ani od tematu, tym bardziej od jakości dzieła – w całości od sumy pieniędzy, z którą zwracasz się do wydawcy. Nigdy nie mdlałem z zachwytu przed swoim, wyłącznie zdalnym, czytelnikiem, ale mimo wszystko w pewnym zestawie cnót mu nie odmawiałem. Aż tu nadszedł Facebook. I porządnie mnie ostudził. Zobaczyłem, jak postują i lajkują między sobą konsumenci pisarskiego produktu, usłyszałem i poczułem ich – już nie milczących zdalnie, a, co nazywa się, na żywo! – i poczułem się… Ale teraz nie o tym. Powiem tylko, że jasnym płomieniem, by składać słowo do słowa, żeby później wynieść wszystko do ludzi, już nie płonę. I sprawa nie w wieku (przysięgam!) – wciąż mam coś do powiedzenia, wiem nawet jak… Inne mnie niepokoi: a dla kogo? Oto słychać wszędzie: „Nie ten czytelnik nastał!”. A nawet wcześniej, kiedy jeszcze była moda na reagowanie na publicystyczno-poetycko-prozatorskie wprawy, osobiście w moich tekstach eksperci rzadko, bardzo rzadko zauważali to, na co kładłem nacisk. A ja tak się starałem… Właściwie, może u innych pisarzy jest inaczej? Słowem, wyłuskałem ze swoich książek osobne akapity-akcenty, usuwając wszystko, co zbędne, i pokazuję je osobno. Czy zauważycie teraz, drodzy nasi czytelnicy? Czy zrozumiecie?”. A dla przykładu, co dokładnie przyjdzie „zauważać lub nie zauważać”, podajemy z książeczki kilka mikrofabuł:
Co nas czasami tak nieodparcie ciągnie, by zajrzeć w przeszłość? Nie tylko w czasy „bosonogiego dzieciństwa”, a dalej, znacznie, znacznie głębiej… Nas jakby woła do siebie ów magiczny „punkt wyjścia”, kiedy na świecie wszystko dopiero się zaczynało. Kiedy – jeszcze żadnej zbrodni, żadnej zdrady, żadnej nagłej śmierci. Żadnego oszustwa, żadnej podłości, żadnego przemocy. Zaglądając w przeszłość, podświadomie jakby pragniemy zacząć wszystko OD POCZĄTKU. Żeby rozwijało się wszystko tylko zgodnie z prawdą i tylko zgodnie z sumieniem. Prawdopodobnie na tej samej fali wabi nas do siebie także „łono przyrody”, aby w otoczeniu tylko drzew i trawśmy mogli poczuć świat definitywnie czystym i jasnym. Takim, jakim stworzył go Najwyższy i jakim mógłby pozostawać zawsze. Pragnąc choć czasami pobyć w samotności, każda kobieta podświadomie czuje się Ewą, a mężczyzna Adamem, kiedy jakby pojawia się szansa dać początek ludzkości tak, aby nigdy nie zaznawała ani mąk, ani cierpień. Ja dawno już nie żywię czci przed daleką przeszłością, ale za to niewykorzystana przez nią szansa bezgranicznych możliwości Dobra i Tworzenia nie pozostawia mnie obojętnym. Kiedy ją straciliśmy? Na rzecz czego? („Wieszczy Step2”)
Ukraińcy, prawdopodobnie, są jedyną wspólnotą na świecie, która zupełnie niczym nie zawiniła przed ludzkością. Rozejrzyjmy się wstecz na sto, dwieście, pięćset, na tysiąc, trzy, pięć tysięcy lat. Czy choć na jakimś odcinku lub w epizodzie własnej i światowej historii czyhaliśmy na cudze? Przyłączaliśmy do swoich przestrzeni sąsiedzką ziemię?
Oblewaliśmy błotem sąsiadów? Gardziliśmy nie swoim językiem? Niszczyliśmy nie nasze świątynie? A jeszcze… Może tworzyliśmy wyrafinowane narzędzia do niszczenia ludzi – owe gilotyny, garoty, krzesła elektryczne, komory gazowe, obozy koncentracyjne? Nic nawet podobnego nie ma wśród „cywilizacyjnych osiągnięć” narodu ukraińskiego. („Bohaterowie mętnych czasów”)
Rewolucja – to cyniczny środek-sposób (plan, scenariusz, mechanizm itp.) zdobycia władzy przez grupkę sprytnych geszefciarzy – wymyślona nie po to, by poprawiać życie ludzi. Tak było zawsze. I tak będzie. Geszefciarze efektywnie wykorzystują energię wiecznie niezadowolonych, oddanych wichrzycieli, którzy bez wahania idą na barykady. Niemało ich tam zostaje, oczyściwszy drogę do władzy geszefciarzom. Oczywiście, wichrzyciele zapalają serca niemałej części rodaków, ale ta większość dalej niż wiecowe poparcie wichrzycieli i przyglądanie się, co to będzie, nie idzie. W rezultacie wichrzyciele giną, a widzowie-kibice przeżywają. Władza się zmienia, dokładniej, zmieniają się jej przedstawiciele, podczas gdy wszystko pozostaje na swoich miejscach. Życie toczy się w tym samym nurcie i z tym samym zestawem problemów społecznych. („Zatroskany świat”)
Po tym, jak uporamy się z syndromem małorosyjskości w naszym społeczeństwie, niechybnie czeka nas walka z zadziwiającym rodzajem konformizmu, który dzisiaj samookreślony jest uważany za szczery, prawdziwy patriotyzm. I będzie ta walka okrutna i zacięta. Tak po prostu wojująca szarość, ograniczoność i zarozumiałość swoich pozycji nie oddadzą. Oprócz wszystkiego innego, będą wirtuozersko i bezwstydnie spekulować testem, czyja miłość „do matki-ojczyzny” jest szczersza. Właściwie, oni już dzisiaj nim spekulują. Bo napięcie myślą o sobie w NASZYM jutrzejszym dniu. („Ścieżka na Chortycy”)
A książka… Książkę napisać można. Całkiem treściwą, oryginalną, być może nawet wybitną. Talent? Do tego wystarczy minimum zdolności i maksimum wytrwałości. A oto stać się Człowiekiem… Nim trzeba po prostu być. Stale i wszędzie. Człowiek, oczywiście, pisany wielką literą, zawsze, w każdych czasach znajdował się w największym deficycie społecznym. I – w największym zapotrzebowaniu! Jego – prawdziwego, niepozornego, ale mądrego, szlachetnego i porządnego – szukał w biały dzień z latarnią w rękach jeszcze Diogenes 2500 lat temu. Największy, najwyższy i najpotężniejszy talent – to Talent Człowieczeństwa. („Zatroskany świat”)
W ten sposób Kostiantyn Suszko, świętując 50-lecie swojej działalności twórczej, zrobił sam sobie prezent: na 114 stronach książeczki w formacie A-6 z ponad trzydziestu własnych wydań przedstawił dwa dziesiątki. A jeszcze trzy – z tych, które są przygotowane do ewentualnego druku. Kilka podanych wyżej urywków daje wyobrażenie, co z tego wyszło, ale ostateczne zdanie będzie mógł wyrobić sobie tylko ten, kto zobaczy książeczkę na żywo i, oczywiście, przeczyta ją.
Przygotował Mykoła Paszczenko, m. Zaporoże
1 Gdybyż tak!..; fabuły do niespiesznego czytania / Kostiantyn Suszko. – Kijów: Ukraiński pisarz, 2021 – 116 s. 2 Tutaj i dalej – nazwy książek oraz poszczególnych utworów.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
