Strona · s. 5strona oryginału ↗
Pełne szacunku podejście do kobiet na Ukrainie
Слово Просвіти, №19 за 2021 рік
Pisarz wykonał ogromną pracę naukowo-badawczą, aby poprzez postać wybitnego organizatora i przywódcy narodowowyzwoleńczej walki na Ukrainie Romana Szuchewycza – „Tarasa Czuprynki” oraz innych wybitnych bojowników o wolność Ukrainy – Jewhena Konowalca, Stepana Bandery, Jarosława Stećki, Andrija Melnyka, Dmytra Laczkiwśkiego, Wasyla Hałasa, Tarasa Borowcia-„Bulby”, Wasyla Kuka, Ołeksy Hasyna, Ołeha Kandyby-„Olżycza”, Mykoły Łebedia, Łeonida Stupnyćkiego, Darii Husiak, Iwana Kłyniwa-„Łehendy” (te i inne postacie historyczne zostały artystycznie wyraziście i obiektywnie odtworzone w trylogii) – rozwinąć panoramę rewolucyjnej walki narodu ukraińskiego dzięki potędze militarnej UPA pod dowództwem OUN o niepodległe Państwo Ukraińskie. Większość tych ukraińskich bohaterów, przywódców narodowych zginęła w walce z podstępnym wrogiem, ale ani moskiewskiemu imperializmowi, ani hitlerowskiemu nazyzmowi, ani polskiemu pacyfikacyjnemu „zamachowi” na ukraińskie ziemie i dusze nie było dane ujarzmić ducha narodowego. Swiatosław Prask ujawnia jedno z głównych zadań, jakie stawia przed sobą, przed ukraińskimi Siłami Zbrojnymi główny dowódca UPA Roman Szuchewycz. Oprócz bezpośredniej walki zbrojnej z okupantami konieczne było, uważał on, „rozbudzanie” uśpionego przez wieki ukraińskiego ducha narodowego niepokory w oziębłych duszach chochoła i małorusa. Wszak wszelkie imperia przychodzą i giną, a prawdziwy duch narodowy, jeśli istnieje, pozostaje na wieki w krwi potomnych. Duch i Wiara – te dwie wzajemnie powiązane, współzależne stałe określają ideowy kierunek całej twórczości Swiatosława Praska. Pisarz nieustannie podkreśla rolę i znaczenie Modlitwy i Wiary jako duchowego sposobu uzdrowienia człowieka i narodu, jako gwarancji tworzenia narodowo świadomej, duchowo dojrzałej Osobowości. Swiatosław Prask w swoich książkach „Horyń”, „Zdobyć albo nie być”, „Wystukane żyto”, „Korzenie i pędy” odtwarza złożony proces formowania takiej osobowości dzięki celowej pracy jego bohaterów nad narodową samoświadomością, zrozumieniem swoich korzeni, historii narodowej, kultury, tradycji ludowego samopoznania i doświadczenia. Człowiek niewierzący, bezduchowy łatwo rozpuszcza się w antyludzkim, ateistycznym systemie, jego ludzkie „ja” moralnie deformuje się, ponieważ system pozbawia człowieka przede wszystkim wolności ducha i moralnej odpowiedzialności za swoje czyny, działania. Dla pisarza, który włożył tak wiele własnego, indywidualnego, przeżytego i przemyślanego w artystyczne losy swoich bohaterów (Petra Wernyduba i Myrosława Skały), bardzo ważne było, aby wywołać u czytelnika dialogiczne postrzeganie jego utworów. Nawiasem mówiąc, powieść „Horyń”, wypełniona wielkim potencjałem informacji historycznej, produkuje ogromny zasób wiedzy i jest, w istocie, powieścią-dysputą. Ten utwór jest skierowany na formowanie światopoglądowych punktów odniesienia młodego Ukraińca poprzez argumentowane obalanie narzucanych przede wszystkim przez rosyjsko-imperialną propagandę pseudohistorycznych koncepcji, założeń ideologicznych i stereotypów myślenia. Badacz życia i twórczości Swiatosława Praska Łewko Wołowyk słusznie podkreśla dominującą cechę głównych bohaterów jego utworów: uświadomienie sobie swojego rodowodu, rodowodu swojego narodu i państwa, swojego powołania i obowiązku własnego życia, samego sensu istnienia. W istocie, książka „Korzenie i pędy” tworzona była przez Swiatosława Praska nie tylko w celu zbadania swojego rodowodu, pamięci rodowej, ale także w celu skłonienia czytelnika do wyjaśnienia głębi własnej rodowej i narodowej pamięci historycznej. Lecz głównym, twierdzi pisarz, było dla niego i dla jego bohaterów osiągnięcie wolności i państwowości, a ten „wysoki cel wymaga wysokich zamysłów duszy, gorącego serca i chłodnego rozumu oraz ciągłego przebywania na granicy pomiędzy życiem a śmiercią”. Ideałem Swiatosława Praska – utalentowanego pisarza, działacza na niwie działalności proświtańskiej – zawsze była duchowo suwerenna osobowość, której dusza jest wypełniona Wiarą, zjednoczony naród ukraiński o silnym charakterze narodowym i potężnej woli do państwowego samostanowienia. Osiągnięciu takiego ideału poświęcił swoje życie i twórczość ten chrześcijański pisarz. Maria HUCOŁ, przewodnicząca Iwanofrankiwskiego Oddziału Miejskiego Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki, laureatka nagrody im. Marijki Pidhirianky. Od dawien dawna Ukraińców wyróżniało szczególne podejście do kobiet i sięga to w czasie nie stuleci, a tysiącleci. Tak twierdzi historia i archeologia – nasze pramatki były strażniczkami rodziny, rodu, plemienia i całego narodu. Wyważone i pełne szacunku podejście Ukraińców do kobiet było rozpowszechnione wśród wszystkich stanów społecznych zarówno za Rusi Kijowskiej, jak i po jej Chrzcie. Prawa kobiet zostały wpisane do „Ruskiej Prawdy” – zbioru ówczesnych praw Rusi Kijowskiej, sporządzonego przez Jarosława Mądrego na początku XI wieku. Naturalne jest, że ubóstwiany przedchrześcijański obraz kobiety-strażniczki z czasem rozszerzył się także na kultowy obraz chrześcijańskiej Bogurodzicy. I dla surowych wojowników, siczańskich rycerzy-kozaków najświętszym obrazem-obrończynią była właśnie Matka Boża. Prawie wszystkie ich świątynie nazywały się: Pokrowy Matki Bożej, jej obraz był nie tylko na ikonach, ale także na chorągwiach i sztandarach bojowych. Nie rozstawali się z nią, zabierając te obrazy ze sobą w wyprawy bojowe, morskie czy lądowe. Nie opuszczali Matki Bożej także w złej godzinie. Jak w poemacie Tarasa Szewczenki „Irzawiec”: Jak wędrowali dzień i noc, Jak opuszczali zaporożcy Wielki Ług i Matkę Sicz, Wzięli ze sobą Matkę Bożą, A więcej nic nie wzięli. ...Zachowały się także wizerunki portretowe, oprócz obrazów świątynnych, tak zwane „parsuny”, godnych szacunku i pamięci kobiet. Z nich patrzą na nas szlachetne i mądre kobiety, prawie wszystkie – z książkami w rękach (oznaka ich wykształcenia). Wśród nich nie tylko szlachcianki, ale także kozaczki, mieszczanki i wieśniaczki. To odziedziczona dawno tradycja uwieczniania szlachetnych kobiet za ich dobroczynność. Obraz Kobiety-„Proświty” pojawił się w organizacji jeszcze na początku jej powstawania na Ukrainie, 152 lata temu, i stał się emblematem Towarzystwa. Przeżyła „Proświta” aresztowania i śmierć najlepszych synów i córek, zakazy, represje i prześladowania, wszak miała ochronę skrzydlatej kobiety-Strażniczki. Ten obraz, o którego autorstwie dokładnie nie wiem, jest niebiański i ziemski zarazem. Skrzydła za plecami – symbol wysokiej duchowości narodu, talentu jego ludzi i świętości idei narodowej. Kobieta w jednej ręce niesie pochodnię, jako symbol światła, a w drugiej trzyma otwartą książkę – symbol edukacji. Wszak proświtańcy uczyli czytać i pisać, otwierali biblioteki, organizowali kółka dramatyczne i chóry proświtańskie. Kobieta pewnie stoi nogami na ojczystej ziemi, co jest świadectwem jej niezachwianej wiary w jedność i niepodległość państwa. Symbol-figura skrzydlatej kobiety-Strażniczki była w symbolice „Proświty” zawsze i odradzała się w czasach „odwilży” i wzlotów.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
