Strona · s. 3strona oryginału ↗
KIEDY LUDZKOŚĆ DZICZEJE…
Слово Просвіти, №20 за 2007 рік
Oleg ROMANCZUK, redaktor naczelny czasopisma „Universum”, kandydat nauk filologicznych, członek Światowej Organizacji Prasy Periodycznej (Bruksela), m. Lwów. Kant mówił: „Mogę sobie wyobrazić polityka, który kieruje się tylko zasadami moralnymi. Ale nie mogę sobie wyobrazić moralnego człowieka, który kieruje się tylko względami politycznymi”. Na przykładzie współczesnej Ukrainy dobrze widać, że genialny niemiecki filozof miał rację. Potwierdzeń istnienia kryzysu moralności na Ukrainie jest bez liku. Poziom „czystości władzy” jest powszechnie znany. Jak nigdy dotąd aktualnie brzmi starorzymska sentencja: „Wszelka władza utrzymuje się tylko tymi środkami, za pomocą których się zaczęła”. Tę tezę jak najlepiej ilustruje historia naszej niepodległości, którą pod naciskiem czynników zewnętrznych i wewnętrznych usankcjonowała przerażona partyjno-sowiecka nomenklatura. „Nic tak nie potrzebuje moralności, jak polityka. Zwłaszcza wtedy, gdy ludzkość dziczeje”. Ta myśl Fazila Iskandera przypomniała się, gdy stało się wiadome o decyzji Anatolija Kinacha, by pójść do władzy. Taki krok lidera Partii Przemysłowców i Przedsiębiorców, który 26 lipca 2004 roku na antenie radia „Swoboda” jednoznacznie oświadczył, że człowiek (obecny Premier Ukrainy), który ma wyroki skazujące, nie może pretendować do stanowiska prezydenta. Wtedy Anatolij Kinach był przekonany, że „ludzie z kryminalną przeszłością nie powinni być prezydentami państw”. „Wybierając takich ludzi, przekraczamy granicę moralności” — podkreślał. Powstaje uzasadnione pytanie: czym naprawdę kierował się A. Kinach w różnych okresach swojej biografii politycznej? Partyjno-polityczną celowością czy prawami moralności? Na posiedzeniu ogólnonarodowego „okrągłego stołu”, zwołanego z inicjatywy Prezydenta 27 lipca 2006 roku, mówiąc o zdradzie Ołeksandra Moroza, Jewhen Swerstiuk zdołał jedynie skonstatować: „Nie wytrzymuje ukraińska dusza tego amoralizmu. W istocie, nadal trwa ta ponad siedemdziesięcioletnia wojna z narodem. [...] Tak zwana elita polityczna na Ukrainie jest przeciwko narodowi. Była przeciwko narodowi i za wodzami”. Wtedy też wyraził swoje stanowisko Wołodymyr Stretowycz, deputowany ludowy: „Wychodząc z tego, co zrobił nowo objawiony spiker parlamentu Ołeksandr Moroz, z powodów politycznych występuję za tym, że takie fakty nie mogą być wybaczone. Za to trzeba odpowiadać. Swoim czynem o 180 stopni odwrócił całą politykę wewnętrzną państwa i zmusił społeczeństwo do wzdrygnięcia się na myśl, co będzie dalej?”. Czym więc jest moralność? Dla systemu uświadamiającego (człowiek, społeczeństwo) moralność to zbiór zasad, które zapewniają wewnętrzną kompatybilność i przetrwanie tego systemu. Moralność utrwala się w zwyczajach, prawach. Zwyczaje i prawa zmieniają się wraz ze zmianą moralności, ale mogą też pozostawać w tyle i, z reguły, pozostają za nią. Czasami zwyczaj istnieje tysiąclecia po tym, jak normy moralne, które leżą u jego podstaw, zmieniły się. Talcott Parsons w zapoczątkowanej przez siebie teorii systemów społecznych do głównych determinant systemu społecznego zalicza priorytety moralne i normy ustawodawstwa. Dziś istotą naszego bytu występuje nie walka klasowa, a moralność społeczna, mentalność społeczeństwa, nasze niedoskonałe, quasi-demokratyczne ustawodawstwo. Iwan JUSYPJUK REJESTRACJA = ZAMELDOWANIE: SZYBCIEJ „TAK”, NIŻ „NIE” Konstytucja Ukrainy (artykuł 33) gwarantuje każdemu, kto na podstawach prawnych przebywa na terytorium Ukrainy, swobodę poruszania się, wolny wybór miejsca zamieszkania, prawo do swobodnego opuszczania terytorium Ukrainy, z wyjątkiem ograniczeń, które są ustalane przez prawo. Oprócz tego, w artykule 24 Ustawy Zasadniczej naszego państwa mowa o tym, że „nie może być przywilejów lub ograniczeń ze względu na… miejsce zamieszkania…” Prawo do swobody poruszania się i wolnego wyboru miejsca zamieszkania, jako niezbywalne prawo każdego człowieka, zostało zapisane także w Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka z 1948 r., Międzynarodowym Pakcie Praw Obywatelskich i Politycznych z 1966 r., Protokole nr 4 do Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z 1950 r., a także innych międzynarodowych aktach prawnych. Czy jednak te normy zostały wdrożone w codzienne życie każdego z 47 milionów ukraińskich obywateli? Szybciej „nie”, niż „tak”. „EWOLUCJA” INSTYTUCJI ZAMELDOWANIA W 1992 roku na Ukrainie zniesiono odpowiedzialność karną za naruszenie zasad systemu paszportowego, w 1997 zakazano żądania informacji o zameldowaniu podczas przyjmowania do pracy, w 2001 zniesiono odpowiedzialność administracyjną za przyjmowanie do pracy bez zameldowania oraz limity terytorialne. 20 listopada 2001 roku Sąd Konstytucyjny Ukrainy uznał instytucję zameldowania (a także wszystkie związane z nią zasady i ograniczenia) za taką, która jest sprzeczna z Ustawą Zasadniczą. Logiczne, że kolejnym ogniwem tego łańcucha stało się przyjęcie Ustawy „O swobodzie poruszania się i wolnym wyborze miejsca zamieszkania na Ukrainie”. Dziś Rada Najwyższa Ukrainy rozpatruje projekt Ustawy Ukrainy o wprowadzeniu zmian do niektórych aktów ustawodawczych Ukrainy dotyczących tych kwestii. W przypadku przyjęcia Ustawa przewiduje wprowadzenie zmian do poszczególnych aktów ustawodawczych Ukrainy, w szczególności do 8 kodeksów, w tym Kodeksu o wykroczeniach administracyjnych, Kodeksu Cywilnego i Rodzinnego, 40 ustaw w kwestiach zabezpieczenia emerytalnego, ochrony socjalnej, podatków, polityki regulacyjnej, postępowania egzekucyjnego itp. Nic dodać, nic ująć, wprost „sprinterskie” tempo w kwestii uregulowania procedury wprowadzania w życie wspomnianego aktu normatywnego, biorąc pod uwagę, że podstawową redakcję tej Ustawy przyjęto jeszcze 11 grudnia 2003 roku. Zwłaszcza biorąc pod uwagę to, że niektóre (żywotnie niezbędne dla nich samych, w ich opinii) akty ustawodawcze deputowani potrafią przyjmować niemal natychmiast. Cztery lata z rzędu, po przyjęciu bardzo ważnej Ustawy dla kraju, który pretenduje do uznania go za demokratyczny, organy władzy nie zrealizowały wspomnianych konstytucyjnych i międzynarodowo-prawnych przepisów we wspomnianych aktach ustawodawczych, a zatem stary radziecki system zameldowania (czytaj „poddaństwa”) nadal funkcjonuje. Przecież przyjęcie Ustawy było tylko jednym z pierwszych kroków w reformie systemu zameldowania, ponieważ treść samej reformy polega nie tylko na zastąpieniu zameldowania systemem rejestracji, a na kompleksowej reformie ustawodawstwa dotyczącego praw człowieka. MAMY TO, CO MAMY… Ze swojej natury prawnej rejestracja różni się od zameldowania: jeśli zameldowanie miało na celu administracyjno-planowe rozmieszczenie ludności, to rejestracja — utrzymanie stałego związku prawnego między osobą a państwem. Jednak to tylko w teorii wszystko jest takie proste. W rzeczywistości zaś Ukraińcy póki co nadal cierpią
A propos klasy. Nie można mylić pojęcia klasy i stanu. W stosunkowo krótkim okresie historycznym średniowiecza ukształtowało się państwo stanowe, oparte na arystokracji wojskowej, w którym między stanami istniała nieprzekraczalna granica, a chłop pańszczyźniany nigdy nie mógł stać się nie tylko księciem, ale nawet urodzonym szlachcicem. Przed średniowieczem nie było wyraźnego podziału ludności na stany. Często zdarzało się tak: plebejusz z pochodzenia stawał na czele państwa, pasterz zmieniał się w cara i despotę. Nawet bizantyjscy cesarze mogli wywodzić się z prostych żołnierzy. Klasa to nie coś zastygłego. Chłop, w odróżnieniu od potomka jakiegoś hrabiego czy księcia, może się wzbogacić i zmienić w najokrutniejszego wyzyskiwacza. Wystarczy wspomnieć historię rodu Demidowów. Przecież pochodzenie Demidowów jest proletariackie! A Sawa Morozow? A inni milionerzy-kapitaliści? Przeważnie wszyscy oni wywodzili się z pracujących nizin. Naiwnie jest myśleć, że proletariusz, który wspiął się na szczyt władzy, koniecznie zachowa proletariacką moralność. A obecna ukraińska oligarchia – Medwedczuk, Surkis, Pinczuk, Poroszenko, Kołomojski, Achmetow i S-ka? Czyżby wywodzili swój rodowód z arystokratycznych rodzin? „Tragedia radzieckiej ochlokracji polegała nie na tym, że na górę podniosły się niziny, a na tym, że podnieśli się bezdarni przedstawiciele narodu, bandyci, szumowiny i głupcy. Niestety, czuje się to i teraz” – uważa Taras Bożko. Czy moralnym jest społeczeństwo, w którym „bohaterowie naszych czasów wyrastają z kłamliwych komsomolców… Nasi milionerzy wyrastają z cwaniackich komunistów… Ich kapitały to nie oszustwo, a »prawnie« sformalizowane…” (Jewhen Swerstiuk). W 1921 roku Wiaczesław Łypynski był zmuszony przyznać: „Władzę ukraińską trzeba dopiero stworzyć. A tworzyć władzę mogą tylko ludzie moralni, to jest ludzie, którzy głęboko wszystkimi włóknami swojej duszy wierzą, że to, co tworzą, jest prawdą, jest dobrem. Ludzie, którzy swoje osobiste życie wiążą ze zwycięstwem tej prawdy i tego dobra, i ludzie, którzy ani na chwilę nie wątpią, że w imię tej prawdy i tego dobra mają prawo narzucić swoją wolę innym ludziom, czyli właściwie stworzyć władzę. Gdybyśmy, zamiast tworzyć każdym swoim czynem i każdą myślą realną ukraińską władzę, zajęli się wymyślaniem zręcznych kombinacji politycznych, które miałyby uratować nieistniejącą Ukrainę, to lepiej byłoby nam tę absolutnie beznadziejną pracę przerwać. Czy mamy swoją moralność? Czy mamy swoje twórcze pojęcie o dobru i złu? […] Kiedy zaś u nas wiary i moralności nie ma, przekształcamy się w niemoralną współczesną partię polityczną, czyli w polityczne towarzystwo akcyjne, oparte na nadziei wygrania na jednej wspólnej spekulacji politycznej. […] Jeśli nie powstało dotąd Państwo Ukraińskie, to głównie dlatego, że z rzadkimi wyjątkami budować je brali się ludzie niemoralni i w rezultacie tego bez zapału do ofiar w imię swojej moralności. Przeważnie bywali to polityczni spekulanci, którzy spekulowali na pomoc moskiewską, polską czy turecko-tatarską i nie mając własnej moralności, wierzyli w szczęśliwą poli- […]. Ich – od tego sowieckiego atawizmu. Jak? A bardzo prosto: spróbujcie, być może wam się uda, jednak autorowi tego zrobić się nie udało – bez pieczątki w paszporcie o kijowskim zameldowaniu chociażby otworzyć konto w jednym ze stołecznych banków. Nie mówiąc już o tym, żeby оформить kredyt, zarejestrować się w urzędzie pracy, otrzymać opiekę medyczną itp. Cóż tam – żeby dokonać tak prostej operacji, jak wypożyczenie narzędzia budowlanego, również, okazuje się, trzeba pokazać paszport z magiczną pieczątką o zameldowaniu. A jeśli wziąć pod uwagę, że w stolicy pracuje około dwóch milionów przyjezdnych Ukraińców, z których przynajmniej połowa przez dość długi czas wynajmuje mieszkanie i praktycznie mieszka w Kijowie. A to przecież cały kompleks kwestii socjalnych i bytowych, do rozwiązania których niezbędne jest to samo zameldowanie. Można by, oczywiście, zameldować się „w miejscu zamieszkania osoby fizycznej, gdzie ona stale lub przeważnie przebywa na podstawach prawnych, czyli jako właściciel domu mieszkalnego (lokalu), na podstawie umowy jego najmu, podnajmu, dzierżawy lub na innych przewidzianych przez ustawodawstwo podstawach”. Czyli miejsce zamieszkania osoby określa się przez prawny związek z mieniem, ściślej – z mieszkaniem. Jeśli wcześniej zameldowanie pod tym czy innym adresem warunkowało prawo własności do mieszkania (wtedy istniały pewne ograniczenia dotyczące meldowania dodatkowych mieszkańców; bez uwzględnienia normy powierzchni mieszkalnej można było zameldować tylko bliskich krewnych), to obecnie już tego nie ma. Właściciel mieszkania może zameldować w swoim domu czy mieszkaniu każdą obcą osobę bez żadnych ograniczeń co do normy powierzchni mieszkalnej. Czyli macie prawo dysponować sami i możecie zameldować u siebie nawet tysiące ludzi. Ale weźcie pod uwagę, że właśnie na taką liczbę będzie wam naliczana opłata za usługi komunalne. Jednak znowuż – spróbujcie się zameldować… Więc jakże te rzeczy godzą się z tymi normami, do których odwołaliśmy się na początku? Przecież realia świadczą, że nie są wykonywane normy Konstytucji. Główne zastrzeżenia przeciwko zniesieniu reżimu meldunkowego wysuwają funkcjonariusze organów ścigania – rzekomo istotnie utrudni to poszukiwanie przestępców, w ogóle poszukiwanie ludzi. Praktyka dowodzi czegoś innego. Na przykład w Gruzji i Mołdawii zameldowanie zniesiono już kilka lat temu. Fali przestępczości to nie wywołało. MELDUNEK PO EUROPEJSKU Dziś kolosalną uwagę nasi wysokiej rangi urzędnicy poświęcają rzekomo kwestiom przygotowań do wstąpienia naszego państwa do Wspólnoty Europejskiej. Dlaczego by nie skorzystać z doświadczenia europejskich kolegów? W krajach Europy istnieją dwa główne modele rejestracji osób fizycznych – skandynawski oraz model Wielkiej Brytanii. Model skandynawski – scentralizowany rejestr
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
