Strona · s. 11strona oryginału ↗
WODOGRAJ ŚWIĘTA
Слово Просвіти, №20 за 2007 рік
Swiatosław MIZERNiUK „W naszym raju na ziemi Nic lepszego nie ma, Jak ta matka młoda Z swoim dzieciątkiem małym”, — tak napisał Wielki Kobziarz i właśnie te wersy mogą być epigrafem do Światowego Dnia Matki. Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. T. H. Szewczenki oraz Kijowski Miejski Dom Nauczyciela zorganizowali 11 maja w stolicy wieczór świąteczny, poświęcony Dniu Matki. W sali brzmiało uroczyste, szczere i ciepłe słowo powitania laureata Nagrody Szewczenkowskiej, przewodniczącego „Proświty”, pisarza Pawła Mowczana. Inspiratorką, reżyserką i prowadzącą święta, które udało się znakomicie, jest zasłużona artystka Ukrainy Lesia Horowa. Artystka przyznaje, że opracowując reżyserię tego wieczoru twórczego, po raz pierwszy odważyła się połączyć na scenie dorobek piosenkarski z recytacją słowa poetyckiego. I jej widowisko muzyczno-poetyckie odniosło ogromny sukces. I nie ma w tym nic dziwnego. Bo niczym strumyki w wiosennym wodograju, organicznie splatały się na scenie w całościowe płótno artystyczne i poezja, i piosenka, które nieśli spragnionym radości widzom zarówno dziecięce zespoły, jak i zasłużeni aktorzy, a nawet jeszcze całkiem małe dzieci… Lesia Horowa śpiewała, recytowała i prowadziła wieczór. W tym artystycznym wodograju — dziecięcy zespół „Switanok” ludowego kolektywu artystycznego Ukrainy; zespół chóru „Rajduha” dziecięcej szkoły sztuk nr 8; kwartet bandurzystów studia sztuki kobziarskiej przy Narodowej zasłużonej kapeli bandurzystów Ukrainy im. H. I. Majborody; Daryna Kuźmenko. Leonid FIŁONOW, przewodniczący WOO WUT „Proświta” Najpierw Galicja, a dalej Wielka Ukraina tworzyły ogniska rodzimojęzycznych budzicieli ducha narodowego. Na Winniczyźnie zaczęło się to od małego miasteczka Pieczery, gdzie duchowym pasterzem był ojciec Iwan Kułmatycki, który stanął na czele pierwszego ogniska Towarzystwa „Proświta”. Kułmatyccy mieli więzi rodzinne z wybitnymi działaczami kultury ukraińskiej: profesorem Kruszelnickim, kompozytorami z rodziny Kolessów, Męcińskich i Ławrowskich. Członkami Towarzystwa byli nauczyciele i studenci, spółdzielcy i rolnicy, medycy i duchowieństwo. Stworzyli chatę-czytelnię, a stodołę przerobili na miejscowy teatr. Jeden z członków „Proświty” był deputowanym Dumy Państwowej. Ognisko proświatowe w Winnicy zostało zarejestrowane w marcu 1917 roku. Jego siedzibą było pomieszczenie Domu Ludowego. Towarzystwo rozwinęło aktywną działalność, była tu biblioteka z czytelnią (proświatowcy korzystali z niej bezpłatnie), kinematograf, dla uczniów ukraińskich gimnazjów utrzymywano stołówkę. Artyści teatru „Proświty” grali w sztukach najsłynniejszych ukraińskich autorów: Szewczenki i Hrinczenki, Myrnego i Kropywnyckiego, Karpenki-Karego i Wynnyczenki. Największy rozkwit Towarzystwo „Proświta” przeżywało w latach 1918—1919, zwłaszcza gdy w mieście przebywały ministerstwa Rządu URL. Towarzystwo wydawało codziennie gazetę „Szliach” — główne źródło informacji. Winnicka „Proświta” utrzymywała orkiestrę symfoniczną, która grała bezpłatnie dla winniczan, opiekowała się szkolnictwem. Zresztą w Winnicy drukowano wiele podręczników w języku ukraińskim dla szkół i wyższych uczelni. Lecz gdy tylko w mieście władzę zdobywali bolszewicy, proświatowców prześladowano i represjonowano. Tak aresztowano i rozstrzelano winnickiego lidera proświatowego p. Ozeriańskiego. Wielu proświatowców rozstrzelano w Lesie Hrocholskim i zakopano w zbiorowej mogile. Nazwiska poległych wymieniała gazeta „Szliach” po wyparciu z Winnicy przez wojska ukraińskie bolszewickich najeźdźców. Wraz z utrwaleniem władzy radzieckiej „Proświta” została zniszczona i odrodziła się dopiero na przełomie lat 90. Inicjatywę stworzenia ówczesnego Towarzystwa Języka Ukraińskiego („Proświta”) wziął na siebie Związek Pisarzy Ukrainy. Pierwszym przewodniczącym. Zdjęcie S. Mizerniuka. Solista Jarosław Wełykyj: „Nicz jaka, Hospody”. (6 lat) ze swoją mamą Switłaną; grupa taneczna zespołu „Switanok” z kompozycją choreograficzną „Hucułka”; Iwanka Papuszenko (6,5 lat) i Lidoczka Opanasenko (5,5 lat). Wszyscy oni podbili serca obecnych. Widownia to zrywała się owacjami, słuchając piosenki „Mrijnycia” solistki Wiktorii Harkowenko ze „Switanku”, to podśpiewywała „Czornobrywciom” i „Ridna maty moja…” razem z zasłużonym artystą Ukrainy Ołehem Marcynkiwskim. W kanwę piosenek wplatały się wersy poezji Tarasa Szewczenki, Bohdana-Ihora Antonycza, Wioletty Dworzeckiej, Natalii Pozniak, Mychajła Jaworskiego… Widzowie-miłośnicy święta to pogrążali się w zadumie, słuchając piosenek bandurzystów: „Nicz jaka, Hospody”, „Tam, pid Lwiwśkym zamkom…”; zachwycali się szalonym rytmem tancerzy w strojach huculskich; albo klaskali w dłonie w takt piosenki „…Ja — Ukrajinka, taka czariwna żinka… Ja — Ukrajinka — zawżdy nowa storinka…”, którą wykonywała Lesia Horowa. Zatem szczera i twórcza atmosfera święta, dobry nastrój podbiły serca widzów. Po tym wspaniałym wieczorze artystycznym pomyślałem, jak my, Ukraińcy, u siebie w domu, na ojczystej ziemi, katastrofalnie mało widzimy utalentowanych wykonawców-artystów, słyszymy drogą i miłą sercu ukraińską piosenkę! A jakżeśmy się za nią stęsknili! Przecież na takie świąteczne widowisko, na którym udało się być, naszemu państwu warto byłoby oddać scenę Pałacu „Ukraina”, zrobić potężną rekla-
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
