Strona · s. 8strona oryginału ↗
JESZCZE RAZ O 9 MAJA…
Слово Просвіти, №20 за 2008 рік
Cała Ukraina dzisiaj płynie do Rachniwki, a szczególnie 6 stycznia i 4 września — w dni urodzin i śmierci. Kanada też go bardzo szanuje. A na tegorocznej tołoce, w tym parku przez dwa tygodnie pół obwodu przebywało. Pomnik Wasyla na wieki! Dyrektor generalny „Winobłahrolisu” Mychajło Wdowcow, który był na budowie dendroparku głównym zarządcą i projektantem, mówi, że trzeba było wykarczować prawie dwa hektary dzikich zarośli grusz, wiśni, śliw, rozebrać starą chatę, dawną szkolną piwnicę. Siedem filii obłahrolisu (Niemirowska, Hajsyńska, Teplicka, Illinecka, Berszadzka, Trostianecka, Czeczelnycka) oraz Hajsyńskie nadleśnictwo państwowe pracowały tutaj, nie szczędząc sił. Oprócz kłopotów z ziemią i materiałem do sadzenia, trzeba było urządzić ogrodzenie, aleje, altany, ławki do odpoczynku, żeby od samego początku było to podobne do parku. Bierzemy go pod swój stały nadzór, żeby gdyby coś się nie przyjęło, od razu odnowić. Jest tu dużo egzotów, przywiezionych z prestiżowych szkółek, w szczególności z Kijowskiego ogrodu botanicznego i Umańskiego parku dendrologicznego. Wszystkie prace poświęciła cerkiew. Przy wejściu, w tym miejscu, gdzie ma być kaplica, postawiono dębowy krzyż artystycznej roboty. Antonina SPILNA, osiedle typu miejskiego Kuty, obwód iwanofrankiwski.
Gdzie znaleźć słowa, by wysławić prawdziwych bojowników o niepodległość Ukrainy, którzy bronili honoru narodu ukraińskiego? I jak nie zadać bólu tym, którzy tak i nie zrozumieli, że Stalin i Hitler to pojęcia tożsame, a imperium z totalitarnym reżimem nie ma nic wspólnego z Ojczyzną? Jak wyodrębnić tę kategorię ludzi, którzy umiejętnie wykorzystywali heroizm i patriotyzm prostych śmiertelników i niemiłosiernie niszczyli wszystko, co przeszkadzało bezimiennemu pojęciu „sowiecka ojczyzna”? Przede mną dokument, który cenimy w naszej rodzinie: „Wojownikowi-zwycięzcy 1941—1945 gg.”. To list pochwalny na nazwisko gwardii starszego sierżanta Spiłnego Petra Łukycza, mojego taty. Bronił Ojczyzny w latach II wojny światowej pod sztandarem Armii Czerwonej od 1939 roku. Odступаł od Brześcia, gdzie służył, aż do Stalingradu, a potem wyzwalał i Ojczyznę, i bratnie narody i ludy, w szczególności Rosjan. Obrona Stalingradu, Biełgorod, Kirowohrad, operacja korsuń-szewczenkowska, Mińsk, Wilno, Morze Bałtyckie, Danzig, Gdańsk, Królewiec — szlak tego zwycięstwa został utrwalony w dokumencie. A oto okres od października 1939-go (rok powołania do służby wojskowej) do sierpnia 1943-go pozostał w skąpych opowieściach taty. Były one bardzo ostrożne, bo mówienie prawdy (tatuś zmarł w Kazachstanie, dokąd wysłano jego rodzinę w 1977 roku) było niebezpieczne. Opowiadał, jak czekali na wojnę, jak ona się zaczęła, jak odступаli i wiedzieli, że przeżyć raczej się nie uda… A jeszcze zachowało się tatusiowe wspomnienie o 1939 roku, jak przygotowywali „operację bojową” — niszczyli starą przytulną cerkiew w Zachodniej Białorusi. Nie chciał tatuś przykładać do tego rąk, a dlatego trafił do szpitala — połknął kawałek szarego mydła, popił kubkiem wody — podejrzenie czerwonki. Fragmentami przypominam sobie tatusiowe opowieści o ustanawianiu rad: niszczyli narodowe — i materialne, i duchowe — to, co ludzie chronili przed wszelkimi okupantami, nie zdołali uchronić przed czerwoną Rosją. Jakoś tata opowiadał, jak w kurzu wojennej drogi szły zmęczone i głodne kołchozowe krowy. I obok tak samo, ledwo powłócząc nogami, odступаli żołnierze, nie rozumiejąc niczego. I kobiety, które towarzyszyły tym krówkom, płacząc, prosiły zastrzelić bydło, niż tak znęcać się nad nim. Mijali wsie, gdzie pozostawali mieszkańcy tej niesławnej „sowieckiej ojczyzny-matki”, gdzie palili zboże, niszczyli farmy, w niebyt pędzili bydło, pozostawiając na pastwę losu ludzi. Tatuś nigdy nie oglądał filmów o wojnie. Mówił: „Każdy po swojemu świat rozumie! A tam wszystko kłamstwo!”. Bolała go wojna w duszy, może dlatego i nie dożył do emerytury, zmarł na zawał, jak kiedyś mówili, od pęknięcia serca, bo to serce bolało i za nas, dzieci, i za rodzimą Ojczyznę. Miał odznaczenia bojowe, ale nigdy nie chodził odbierać jubileuszowych błyskotek — medali, nigdy nie korzystał z żadnych ulg. I jestem dumna ze swojego tatusia. Żyje w moim sercu jasne wspomnienie o wuju Fedorze Kłymie. Nie służył w Armii Czerwonej. Wuja Fedora sumienie powołało do innej armii. Był w UPA. Dostawał papier na druk ulotek, roznosił po domach wydrukowane. Jeszcze słyszałam od wujny Ilenki, już nieżyjącej, że jakoś wujowi zaszyto w płótnie broń, i on niby pasąc bydło, zaniósł ją partyzantom. Na wypadek spotkania z NKWD miał mówić, że ma połamane żebra i lekarz zaszył w płótno. Nie wpadł wtedy, poszczęściło się. Bieda spotkała go później. Swoich 15 lat w Magadanie nie odsiedział, zabiło go przy wyrębie drzewo, tam pozostał na wieczny spoczynek, nie mając krzyża nad głową. Wiem o nim bardzo mało. I nigdy nie widziałam, bo był wujem po siostrze tatusia; pochodził z rumuńskich Roztok, a wujna — z polskich (huculską wieś Roztoki Czeremosz podzielił między dwa kraje). Pobrali się w Magadanie. Wujna wróciła i osiedliła się w Kutach na Kosowszczyźnie w 1961 r., ale niedługo cieszyła się Ojczyzną, bo straciła zdrowie na zesłaniu. Zmarła i zabrała ze sobą wszystkie opowieści o tej rodzinnej gałęzi. A o sobie nie opowiadała: „Ja jeszcze żyję, to Fedio przed Bogiem stoi, o nim trzeba mówić”. Jasna pamięć o moich bliskich daje mi prawo omówić trzecią kategorię — „weteranów-profesjonalistów”, którzy, brzęcząc jubileuszowymi odznaczeniami, albo i bojowymi, ale otrzymanymi po 9 maja 1945 roku za zwycięstwo nad prawdziwymi obrońcami swojej Ojczyzny — Ukrainy na zachodnich terenach „sowieckiej ojczyzny”. Ci weterani-profesjonaliści wydzierają z gardła wszystkich moich krajan ulgi i uznanie ich bezcennych „zasług”. Ich, jak i kiedyś, kieruje Komunistyczna Partia, która niszczyła wyzwolicieli wszystkich narodowości przed wojną, podczas niej oraz po wojnie. Chylę czoło przed Wami, prawdziwi weterani, którzy walczyli z faszyzmem, przed Waszym heroizmem — żywi, i którzy leżą w bezimiennych mogiłach zbiorowych bez krzyży, pod czerwoną gwiazdą. Ale weterani, którzy wywalczyli dla nas Ukrainę, którzy ginęli na terenach ogromnej katowni — Związku Radzieckiego, też leżą bez krzyży. I ich są miliony! O nich nie bardzo często wspominają, i pamięć ta została przekręcona. A ci, co żywi? Ich okaleczono nie tylko fizycznie, ale i duchowo, oni cierpliwie czekają, kiedy wreszcie Ukraina, którą oni, jak prawdziwi bohaterowie, zwycięsko zdobywali, uzna ich zasługi. Masowa psychoza świętowania dnia Zwycięstwa nie mieści się w pojęciu zjednoczenia Ukrainy. Różnorodność czerwonego koloru na placach miast, na ekranach telewizorów, wysiłki mediów, by poniżyć rolę uczestników walk wyzwoleńczych, rozdzielają już zjednoczone ideą narodową Majdanu społeczeństwo. Pojednanie jest możliwe wtedy, gdy zamiast dnia Zwycięstwa będziemy obchodzić dzień Żałoby, z panichidami i wspominaniem wszystkich, którzy zginęli w płomieniach wojny, którzy walczyli z okupantami; ze wspomnieniami tych, którzy pozostali żywi, którzy przeszli męki obozów koncentracyjnych faszystowskich Niemiec i „sowieckiej ojczyzny”, tych, którzy prowadzili walkę z nazistami Niemiec, szowinistami Polski, imperialistami Rosji. Od 14 października 1942 roku, z utworzeniem UPA, rozpoczęły się Walki Wyzwoleńcze, albo Wielka Wojna Ojczyźniana na terenach Ukrainy dla tych, którzy bronili swojej Ojczyzny, niepodległości, języka, kultury, duchowości, rodzimego narodowego od wszystkich okupantów. I dopóki nie uznają bohaterów tej wojny (a działania bojowe trwały do 1954 roku) weteranami ze statusem, odmiennym od statusu weteranów Armii Radzieckiej, dopóty ona i będzie trwać. A ci, którzy wyzwalali Ukrainę od nazistów, narzucając nie mniej strasznego okupanta, kto trzyma się linii „czerwonych” partii, z radością i dumą wspominają, jak oni ciężko szli do Zwycięstwa, jak żyli w chłodzie i głodzie, jaką wielką krwią zdobyli to zwycięstwo. Niech oni pomyślą o tym, że i ich zwyciężono. A za tych, którzy już stoją przed Bogiem i Bóg im sędzią, trzeba się modlić. Więc wspomnijmy, zamiast świętowania dnia Zwycięstwa, i módlmy się i za zdrowie, i za spokój wszystkich obrońców Ukrainy.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
