Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 9strona oryginału ↗

Z RODZINNYM ŚWIATŁEM

Слово Просвіти, №20 за 2008 рік

Wasyl WOWK W naszym raju na ziemi Nic lepszego nie ma, Jak ta matka młoda Z swoim dzieciątkiem małym. Taras Szewczenko W tym elegijnym wszechświecie mojego dzieciństwa ożywa w sercu i rodzinny dom, i droga mateczka, która “nocy nie dosypiała…” Podarowała życie. Matka i dziecko — to wieczne koło ziemskiego bytu; ona — najbardziej ofiarny na świecie człowiek. Wypływają w myślach współmieszkańcy wsi, przyjaciele, nasze kozackie chutory. Wiosna otwiera okna, bo słońce zwróciło ku ciepłu. Cieszę się wielkim, okrągłym, jak makutra, słońcem, które właśnie wzeszło zza chutoru Owramy, który ma teraz sześć domów nad szerokim i długim, na kilka kilometrów z północy na południe głębokim jarem Buzową. Latem rosną tam macierzanka, piołun, wilczomlecz, krwawnik, kocanki, cykoria, gęste łąkowe trawy. Zimą Buzowa przypomina zaśnieżone Karpaty, gdzie rosną nie świerki, a sosny i liściaste gaje. Wspominam ten śnieżny raj zimą, kiedy zawieja nanosiła aż pod samą strzechę, a na nartach i sankach dzieciaki pokonywały te strome zbocza. Wtedy rodzinna wieś dla mnie była jak centrum Wszechświata. A do niej wchodziły kozackie chutory: Duplany, Wowki, Marky, Łychopoje, Orendarenky, Wyntynci, Omelky, Hnidyny, Owramy — wśród bezkresnych połtawskich łanów, gajów, z małą rzeczką Bakaj, która wychodziła z brzegów, przepływając wczesną wiosną przez Buzową, Marky, Wyntynci, i wpadała do wielowodnego Psełu. Wieś Mały Bakaj ma dawną historię. Powstała w pierwszej połowie XVII wieku z kozackich chutorów, położona w pagórkowatej okolicy na lewym brzegu rzeki Pseł. Niewielka rzeczka Bakaj dała nazwę wsi. Według spisu z 1859 roku, było w niej 34 gospodarstwa i 414 mieszkańców. We wsi otwarto szkołę, gdzie uczyło się 25 dzieci. W 1928 roku rozpoczęło się rozkułaczanie zamożniejszych chłopów. Ołena Jewdokymiwna Wowk z synem I nasze Bakaje straciły spokój: mobilizują do kołchozowej pracy za patyczki-dniówki, wymiatają do ziarnka całe zboże z wiejskich obejść, organizują okresowe głodomory. Jedyne, co cieszyło mnie i mojego przyjaciela, sąsiada Hryszę wtedy, — malownicza ukraińska przyroda, która jakby pragnęła złagodzić cierpienia ludzi w tamtych trudnych czasach. To — bezkresne pola, na których gęsto kłosiły się pszenice, żyto, jęczmień, owies, proso. Napełnione ziarnem kłosy w wietrzną pogodę to nachylały się, to podnosiły na cienkich łodygach, przypominając morskie fale. Letnie łąki wypełniały się miodowymi zapachami, a gaje — śpiewem ptaków. W rozlewiskach rzeki Bakaj i rozłożystych łozach zielonego masywu Bereh, który jest koło chutoru Omelky, w maju wyśpiewywały słowiki. Wszystko nas interesowało, kiedy bywaliśmy koło wiatraka, wysokiego i wielkiego, zrobionego z drewna. Stał koło domu babci Hanny Zachariwny. Dziadek Kyryło, jadąc do młyna w wietrzną pogodę na saniach, zaprzężonych kołchozowymi końmi, brał i mnie ze sobą. Bajkowy młynarz, cały biały, zasypywał ziarno, które błyskawicznie zmieniało się w pachnącą mąkę. Oto ona sypie się do worka spod wielkich kamiennych żaren. Wszyscy piekli rumiany chleb w piecach — kto czarny, kto biały. Babcia Paraska, sąsiadka dziadka Kyryły, piekła czarny, którego aromat docierał aż do ścieżki, która i dzisiaj biegnie przez łąki. Całuję mamy spracowane ręce i wspominam, jak z pomalowanego na zielony i niebieski kolor komina naszego domu powoli unosi się w niebo szary dym: to moja droga mama rozpala piec i przygotowuje smaczną zupę gryczaną na śniadanie, połtawski barszcz z kurczakiem. Nigdzie i nigdy nie jadłem tak pachnącego i uzdrawiającego barszczu. Mamy łagodne spracowane ręce, które nigdy nie znały spoczynku — ani w strasznym trzydziestym trzecim, kiedy w swoje niepełne dziesięć lat została sierotą zupełną i tylko jednemu Bogu wiadomo, jak przeżyła podczas tego strasznego ukraińskiego Ho-

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn