Strona · s. 10strona oryginału ↗
POSTACIE
Слово Просвіти, №20 за 2008 рік
ROK HEORHIJA WORONEGO Ołeksander SZOKAŁO Heorhij Feodosijowycz Woronyj urodził się w 1868 roku we wsi Żurawka w powiecie piratyńskim guberni połtawskiej (obecnie rejon warwyński obwodu czernihowskiego). Ukończył gimnazjum w Pryłukach (1885), Uniwersytet Petersburski (1889), został zatrzymany na uczelni w celu przygotowania do uzyskania tytułu profesorskiego. Po obronie pracy magisterskiej (1894) został mianowany profesorem Uniwersytetu Warszawskiego, w 1897 roku obronił doktorat. Od 1898 roku zajmował również stanowisko dziekana wydziału mechanicznego Warszawskiego Instytutu Politechnicznego. W 1907 roku został wybrany członkiem korespondentem Petersburskiej Akademii Nauk. Heorhij Woronyj zmarł 7 (20) listopada 1908 roku w Warszawie. Zgodnie z testamentem został pochowany w Żurawce. Ród Woronych wywodzi się ze starego kozackiego korzenia i dał Ukrainie wybitne osobistości. Ojciec Heorhija, Feodosij Jakowycz (1837—1910), znany jest ze swojej działalności oświatowej: jeszcze podczas studiów na Uniwersytecie Kijowskim stał się inicjatorem tworzenia bezpłatnych szkół niedzielnych dla młodzieży robotniczej, przez niego Taras Szewczenko przekazywał dla szkół swój „Elementarz”. Pracował jako profesor literatury w liceum w Nieżynie, dyrektor gimnazjów w Kiszyniowie, Berdiańsku, Pryłukach. Po przejściu na emeryturę wybudował w rodzinnej Żurawce za własne środki szkołę dla dzieci wiejskich, założył bibliotekę ludową, wraz ze starszym synem Mychajłem położył podwaliny pod sadownictwo odmianowe i uprawę mięty. Dzięki staraniom Woronych w Żurawce wybudowano jeden z pierwszych w kraju zakładów przetwórstwa ziół leczniczych (działał jeszcze do niedawna). Syn Mychajła, Andrij — geolog, odkrył na terenie Żurawki osadę późnopaleolityczną, która chronologicznie jest bliska znanej osadzie w Mezynie. Syn Heorhija, Jurij — uczestnik bitwy pod Krutami, chirurg, jako pierwszy na świecie dokonał przeszczepu nerki (1934). Najstarszy syn Heorhija — również lekarz-nowator i sanskrytolog, zginął na zesłaniu, podobnie jak Andrij Woronyj. Heorhij był żonaty z Ołhą Krycką z sąsiednich Bohdaniw, która urodziła mu sześcioro dzieci — cztery córki i dwóch synów. Prawie cała rodzina Woronych doświadczyła represji. Jedna z córek, Marija, przeżywszy zesłanie, wspominała przed śmiercią (1984): „Mój dziadek, ojciec, jego bracia i dzieci byli prawdziwi, bo nas w rodzinie uczono nigdy nie myśleć o bogactwie, a bogaci nigdy nie byliśmy, i nawet nie o sławie, a tylko o sławie Ukrainy”. Podczas kolektywizacji wycięto wspaniały sad, który posadzili Woronyje, zburzono grobowiec, w którym pochowano zabalsamowanego Heorhija; został on pochowany ponownie w jednym grobie z ojcem. Ocalał tylko dom Woronych, w którym działała szkoła podstawowa, oraz dąb obok niego, który posadził Heorhij w 1990 roku z okazji narodzin córki Marii. Dom został rozebrany przez sąsiadów kilka lat temu. Pozostał w Żurawce tylko dąb — żywa pamięć o Woronym. Z Żurawką, swoją małą ojczyzną, uczony utrzymywał ścisły kontakt przez całe życie, każdego lata przyjeżdżał tu na wypoczynek, tutaj głównie tworzył swoje prace naukowe. Wyjeżdżając z Żurawki po wakacjach, Heorhij zapisał w dzienniku: „Siadam na konia, jeszcze raz żegnam się ze wszystkimi — i koniec wszystkiemu, co wypełniało moje życie przez cztery miesiące i co będzie przyczyną mojej surowości i chłodu przez cały petersburski rok. …Więc żegnaj, Olo, żegnaj, Żurawko! Do nowej wiosny otulę się w swoją zbroję i, jak we śnie, będzie mi się marzyć to lato… Sama tylko matematyka, jak jasna gwiazda, świeci przede mną, w niej cała moja nadzieja… Słowem, wesoło patrzę na Boży świat i wszystkiemu, czego dotykam, oddaję się z zachwytem…” Źródłem wszystkich genialnych osiągnięć światowego rozumu Woronego było ukraińskie serce, które łączyło go z rodzinną ziemią… Jeszcze za życia Heorhij Woronyj zdobył głębokie uznanie i szacunek za swoje osiągnięcia naukowe. A najzdolniejszy uczeń H. F. Woronego, profesor B. M. Delone, pi-
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
