Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 7strona oryginału ↗

Wydobywanie chrzanu

Слово Просвіти, №20 за 2017 рік

Rano budzisz się i widzisz białe drzewa, i myślisz, że to śnieg. Nam, Ukraińcom, wydaje się, że nie tylko ludzki świat, ale i Wszechświat jest przeciwko nam. Ale cicho nastała wiosna i trawa jest coraz wyższa i gęstsza. W dzień policjanci rozpędzają wiejskie kobiety, które wyniosły swój nieskomplikowany towar: pietruszkę, wykopaną z ziemi, z wątłymi twardymi listkami, szczaw, fasolę, buraki i już świątecznie obowiązkowe chrzan i bukszpan. Czasem tuzin jajek i butelkę koziego mleka. Pokornie stoją za bazarem, gotowe pierzchnąć jak przepiórki w inne miejsce, skąd również mogą je wygonić. Towar u wszystkich jednakowy, ale swój, nie kupiony w hurtowni. Wiem, jak ciężko wykopać chrzan z ziemi, rzadko udaje się wydobyć cały korzeń. Z nim zawsze walczą w ogrodzie, a on mimo wszystko wyrasta zielonymi szerokimi liśćmi, które potem kładzie się do słoika, gdy kiszą ogórki. Ma sękate korzenie, pokręcone, spękane, jak chłopskie palce, z których nie da się domyć ziemi, i tak samo żywotne jak chłopski ród, nad którym cywilizacja zawsze przeprowadza eksperymenty. W Unii Europejskiej nie będzie tych babć, które mokną pod deszczem pod wieczór, czekając na kupujących, którzy wracają z pracy. Kto dla nich wykopuje korzenie gorzkich ziół, od których wyginają się szpadle i łamią trzonki, korzenie, które uciekają w ziemię, tak ciężką i twardą? Zadziwiająca siła rośliny, która nawet oskubana i ostrugana, wyrasta w wodzie. Na wsi, gdzie nie ma wodociągu, oblepione ziemią korzenie myją w wiadrze na dworze, zmieniając zimną wodę kilka razy, odcinają zabliźnione odrostki, znaki kalectwa, wybierając najrówniejszy korzeń do wielkanocnego koszyka, zostawiając na nim koronę liści, bo tylko korzeń z liśćmi nadaje się do poświęcenia. Potem w niedzielę trą go do święconych jajek, ścierają aż do samej korony. Dzika gorzka trawa przypomina nam o Wielkiej Stracie, i kiedy wnoszą ją z paschą do domu po święceniu, z luster zdejmują zasłony i można teraz śmiało w nie patrzeć. Tam nie zobaczysz martwego Chrystusa, a świąteczne uczty pomogą zapomnieć o Jego mękach. Jedynie gorzkie zioła nie zmienią swojej istoty: uzdrawiać, a nie napełniać bezdenne żołądki. I chrzan wśród nich jest najwyższy i najostrzejszy, jak człowiek, który zawsze mówi prawdę, a dlatego próbują go wykarczować, zniszczyć. I jednocześnie zostawić odrobinę, bo bez prawdy ludzkie wnętrze gnije i choruje. Już leżą na ziemi rozpostarte liście gorzkiego mniszka i wytykają się aksamitne listki piołunu, zdjęto okrycie ze słomy z czosnku i śmiało pną się do góry szczypiorki cebuli na dymkę. Jeszcze nie zeszła łoboda. Mama kiedyś opowiadała, jak w przednówku głodni ludzie wyszli z cerkwi i rzucili się na łąki zbierać trawę. I jak to strasznie, kiedy ziemia nie jest w stanie wykarmić rodziny. Teraz te łąki czernieją wypaloną trawą i zwęglonymi krzakami. I nie chce się wracać do wsi, żeby czuć gorycz dymu ojczyzny, do którego domieszuje się smród roztopionych plastikowych kwiatów z cmentarza. Tam nie pytają już ziemi, czego potrzebuje, i nie proszą o wybaczenie drzew, które ścinają. I nawet czereśnie uciekły w leśne zarośla, żeby stać się gorzkimi i dzikimi. Autorska strona Halyny PAHUTIAK, laureatki Narodowej Nagrody im. T. H. Szewczenki, m. Lwów

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn