Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 12strona oryginału ↗

Z korespondencji pisarza z uczonym

Слово Просвіти, №20 за 2017 рік

Romana CZEREMSZYŃSKA, członkini Narodowych Związków Dziennikarzy i Krajoznawców Ukrainy, Towarzystwa Naukowego imienia Szewczenki we Lwowie, wieś Welesniów, rejon monasterzyski, Tarnopolszczyzna. Szczera przyjaźń i wspólna współpraca na niwie ukraińskiej literatury i nauki łączyła mistrza pięknego pisarstwa Andrija Czajkowskiego oraz uczonego Wołodymyra Hnatiuka przez wiele lat. Na fotografii grupowej z 30 października 1898 roku we Lwowie, która jest eksponowana w pierwszym pokoju domu akademika-ziomka, obok Iwana Franki, Mychajła Hruszewskiego, Sylwestra i Bohdana Łepkich, Wołodymyra Hnatiuka oraz innych, sfotografowany jest również Andrij Czajkowski. W funduszu Wołodymyra Hnatiuka w Dziale Rękopisów Narodowej Biblioteki Naukowej imienia Wasyla Stefanyka NAN Ukrainy przechowywanych jest 10 listów Andrija Czajkowskiego do Wołodymyra Hnatiuka: jeden z Brzeżan (28 września 1899 r.), trzy listy — z Sambora (23 marca 1917 r., 25 maja 1918 r., 14 czerwca 1918 r.), sześć listów — z Kołomyi (23 lutego 1920 r., 2 października 1920 r., 13 kwietnia 1922 r., 1 maja 1922 r., 23 maja 1922 r., 7 czerwca 1922 r.). Fotokopia listu pisarza do uczonego z 28 września 1899 roku z Brzeżan jest eksponowana obok fotoportretu Andrija Czajkowskiego. Wołodymyr Hnatiuk jako redaktor odpowiedzialny „Ukraińsko-ruskiego wydawnictwa” w jego Pierwszej serii „Biblioteki literacko-naukowej” pod numerem 65 wydaje zbiór Andrija Czajkowskiego „Opowiadania” (Lwów, 1904). To wydanie jest eksponowane w ekspozycji trzeciego pokoju domu uczonego w jego rodzinnym Welesniowie. W listach z okresu samborskiego mowa jest głównie o sprawach wydawniczych. W tym czasie przygotowywano do wydania niektóre utwory Andrija Czajkowskiego. Pisarz radzi się Wołodymyra Hnatiuka w sprawie celowości wprowadzania zmian: „Ja już dawno tego nie czytałem, a nie mam u siebie ani jednego egzemplarza, bo Moskale przy rewizji zabrali, bo im było „ciekawie czytać dzieło…”. Ja jednak byłbym tego zdania, że w tych szlacheckich powieściach nic zmieniać nie trzeba, a nawet nie można. Bezsprzecznie, że to etnograficzne obrazki. Ja przekonałem się teraz, że takiej szlachty już nie ma…”. W kolejnych listach Andrij Czajkowski informuje, że pracuje nad III częścią „Sahajdacznego” i prosi o przysłanie z biblioteki TN im. Szewczenki materiałów historycznych o tamtym okresie: „bo strach jak ciężko robić takie prace na prowincji, gdzie ani materiałów, ani źródeł nie ma i poradzić się nie ma kogo…”. Również pozwala Wołodymyrowi Hnatiukowi wydrukować przedmowę do „Oluńki”, przy tym zaznaczyć, że opowiadanie było zgłaszane na konkurs ogłoszony przez „Zorię”, i prosi, jeśli to możliwe, o wydrukowanie recenzji Iwana Franki. Nie mniej ciekawe listy pisał Andrij Czajkowski z Kołomyi do Wołodymyra Hnatiuka. Tak 23 lutego 1920 roku informuje uczonego o tym, że pierwszą część „Sahajdacznego” wydał Antin Kruszelnycki w nakładzie 5000 egzemplarzy. Z jakichś przyczyn spółka rozpadła się i „Ja, — pisze Andrij Czajkowski, — rozwiązując umowę wydawniczą z panem Kruszelnyckim, zobowiązałem się wykupić resztę egzemplarzy”. Prosi przekazać dobrodziejowi, który szuka powieści historycznych do druku „gotowość współpracy z nim”. „Nie dziwcie się, W. P., dobrodzieju, że wiedziałem o tym”. „Mój „Sahajdaczny”, czytamy dalej w liście, — w 4 częściach czeka bożego zmiłowania w manuskrypcie,

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn