Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 7strona oryginału ↗

Żywi nie znieważają zmarłych...

Слово Просвіти, №20 за 2018 рік

W Mykołajiwce w rejonie koziatyńskim, w obwodzie winnickim, odbyło się wspaniałe święto — uroczystość z okazji 95. rocznicy urodzin znanego ukraińskiego pisarza, laureata Państwowej Nagrody Ukrainy im. T. H. Szewczenki, Wasyla Sydorowycza Zemlaka (Václava Vacka), którego korzenie rodowe ze strony ojca wywodzą się z tej malowniczej podolskiej wsi... Petro ZARYCKYJ, zastępca redaktora gazety rejonowej „Wisnyk Koziatynszczyny” Wasyl Zemlak to postać epokowa. Jest wyrazicielem ducha narodu ukraińskiego i czeskiego, ich mądrością i sumieniem, zbolałym nerwem i niezawodnym mostem jedności. Książki „Łebedyna zhraja” („Łabędzia zgraja”) oraz „Zełeni Młyny” („Zielone Młyny”) to głębokie encyklopedie ludowości Czechów i Ukraińców zamieszkujących Podole. W kolejną rocznicę sławnego współmieszkańca wdzięczni mieszkańcy Mykołajiwki odwiedzili rodzinny dom jubilata, składając pod tablicą pamiątkową ku jego czci kwiaty pamięci i szacunku. Przy miejscowej szkole, która nosi jego imię, odbył się uroczysty wiec z okazji odsłonięcia na budynku szkoły tablicy pamiątkowej ku czci pisarza, o którym wzruszająco opowiadali: dyrektor placówki edukacyjno-wychowawczej Łarysa Łanowyk, radca-minister, rzecznik prasowy ambasady Czech na Ukrainie David Mašek, zastępca przewodniczącego Winnickiej Obwodowej Administracji Państwowej Ołeksandr Korczeniuk, naczelnik wydziału oświaty Koziatyńskiej Rejonowej Administracji Państwowej Alina Didenko oraz inni szanowni goście. Poruszającym śpiewem dzieci i dorosłych rozbrzmiewały hymny państwowe Ukrainy i Czech, dumnie powiewały flagi państwowe dwóch bratnich narodów, gdy opadło płótno z dopiero co odsłoniętej tablicy pamiątkowej… W auli placówki edukacyjnej przewrócono karty czasopisma literackiego, poświęconego kamieniom milowym życia i twórczości pisarza, który w wieku 9 lat wraz z rodzicami przeprowadził się ze wsi Koniusziwka w rejonie lipowieckim obwodu winnickiego, gdzie się urodził, do Mykołajiwki, gdzie mieszkał czeski ród ojca Vacków. W latach 1932–1933 w Mykołajiwce, bodaj jedynej wsi w obwodzie winnickim, z głodu nie zmarł ani jeden człowiek, ponieważ miejscowa społeczność troszczyła się o biednych, pokrzywdzonych, głodnych i skrzywdzonych, nie wydawała przyjezdnym grabieżcom zboża swoich sąsiadów i rodaków... W Mykołajiwce Václav Vacek ukończył 7 klas czeskiej szkoły, a średnie wykształcenie zdobywał w ukraińskiej szkole we wsi Josypiwka, która znajduje się 10 km od rodzinnego domu. Tutaj rodzice wynajmowali dla syna mieszkanie… Młodzieńcze marzenie o zostaniu pilotem wojskowym przekreśliła wojna. Odważny patriota wraz z podobnie myślącymi ludźmi brał udział w pracy podziemnej organizacji antyfaszystowskiej, działającej w Mykołajiwskiej Cukrowni, która cudem ocalała i z powodzeniem działa do dziś. Tutaj Václav wraz z towarzyszami prowadził działalność dywersyjno-sabotażową, wykolejając na kolei między wsiami Mykołajiwka i Hołendry wrogi transport. Wraz z towarzyszem broni Mykołą Bystryckim Václav zabił szefa żandarmerii w Samhorodku, Richtera, który znęcał się nad ludnością cywilną i był zamieszany w zniszczenie w miasteczku Samhorodok 4 czerwca 1942 roku 492 Żydów, z czego 240 dzieci. Na szczególną uwagę zasługuje udział W. S. Vacka w działalności partyzanckiej, gdzie był dowódcą oddziału zwiadu. Tutaj młody mściciel otrzymał pseudonim Wasyl Zemlak, który w późniejszym czasie stał się jego pseudonimem literackim. Uczestnicy święta rozwinęli szeroką paletę literacką oraz zasługi, które właśnie w dziedzinie poezji są do dziś niedocenione — Łeonid Otruch. I jest całkowicie naturalne, że tysiącletnie kurhany na Bołdinej Górze są organicznie połączone z grobem Mychajła Kociubynskiego, którego rola w kształtowaniu ukraińskości jest do dziś lepiej rozumiana przez świat niż przez niektórych rodaków. Bo czym jest język ojczysty? To znakowy kod narodu. Ale jeśli w technologiach cyfrowych, które obsługują współczesne osiągnięcia cywilizacji, takie jak TV, internet itp., zaangażowanych jest zaledwie dziesięć symboli, to sama cyrylica zawiera ich ponad trzydzieści. A zatem ten system sygnałów z Kosmosu urzeczywistnia obraz świata, znacznie pełniejszy i bardziej złożony, niż niektórzy widzą na ekranikach smartfonów. Ale przecież twórcami języka są ludzkie osobowości. I jeśli mówić o Ukrainie, to ten brzemienny w skutki szereg otwierają imiona Tarasa Szewczenki, Pantełejmona Kulisza oraz Mychajła Kociubynskiego. Akademik Serhij Jefremow, którego postać jest jedną z najbardziej zauważalnych i tragicznych w istocie rozstrzelanego odrodzenia narodowego (stracony przez bolszewików w 1929 roku — przyp. aut.) w swoim głównym dziele „Historia literatury ukraińskiej” Mychajła Kociubynskiego uznawał, cytuję, za „najwybitniejszego ze współczesnych artystów”. Artysta, mistrz słowa, niedościgniony stylista, Europejczyk od stóp do głów, arystokrata ducha — to ja, znowuż, przekazuję oceny Serhija Jefremowa — w zdumiewający sposób połączył w swoim dorobku kozacki demokratyzm i stepową romantykę, dostrzegł cienie zapomnianych przodków, sięgnął najsubtelniejszych odcieni, a zatem szczytów harmonii tego, co wyszło spod jego pióra w ostatnich piętnastu latach twórczości, nierozerwalnie związanych z życiem w Czernihowie. Tutaj pora powrócić od nieco akademickiego wywodu do realiów teraźniejszości w rodzinnym mieście. Wszyscy przemawiający na wiecu, w szczególności prawnuk klasyka Ihor Kociubynskyj, przewodnicząca Czernihowskiej Organizacji Obwodowej NSPU Hanna Arsenycz-Baran, proboszcz cerkwi świętych Michała i Teodora ojciec Ołeh wyrazili, posługując się językiem europejskich dostojników, głębokie zaniepokojenie faktem, że pomnik na grobie wielkiego pisarza i jego wiernej żony Wiry Ustymiwny Odsłonięto tablicę pamiątkową W. Zemlaka

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn