Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 3strona oryginału ↗

Uchwały Zarządu Głównego

Слово Просвіти, №20 за 2018 рік

Obecni byli jednomyślni co do tego, że rosyjski totalitaryzm dopuścił się zbrodni, która nie podlega zapomnieniu. Chodzi bowiem przede wszystkim o próbę zniszczenia nie tylko ukraińskiej państwowości, ale także samego ukraińskiego etnosu, jego języka, kultury, duchowości oraz o asymilację tych, którzy pozostaną przy życiu. Na propozycje P. M. Mowczana, że warto dopracować i uzupełnić wydanie, a następnie je wznowić, jak również wydać encyklopedię badaczy wielkich głodów na Ukrainie Wasyla Maroczki, zgodzili się także wydawcy w osobie Marka Melnyka. Jeśli chodzi o dalszą działalność stowarzyszenia badaczy Wielkich Głodów na Ukrainie — na tym etapie wypełniło ono swoje przeznaczenie. Warto więc je zreorganizować. Aby współpracowało nie tylko z instytucjami naukowymi, ale także stworzyć nowe stowarzyszenie społeczne pod kierownictwem „Proświty” oraz Forum „Narodowa alternatywa”, na co zgodzili się wszyscy obecni. Ponadto A. Bondarczukowi przekazano materiały dokumentalne, zebrane przez znaną badaczkę Wielkiego Głodu z lat 1946—1947 na Ukrainie Ołeksandrę Wesełową, w celu ich opracowania. Osoby chętne do pomocy w tej wysokomoralnej sprawie prosimy o kontakt pod numerami telefonów: [kontakt ukryty]; [kontakt ukryty]. Z kolei A. I. Bondarczuk niemal cały nakład omawianego wydania przekazał poprzez obwodowe stowarzyszenia proświtańskie bibliotekom i muzeom Ukrainy. Pierwsze książki dotarły już do bibliotek Kijowszczyzny, Ługańszczyzny i Doniecczyzny. wykonano w 101,3 %, kosztem całkowitego ograbienia ukraińskiej wsi. Ukraińskie zboże wysyłano do Polski, Czechosłowacji, Bułgarii (w celu wsparcia nowych reżimów demokratycznych), a na Ukrainie chłopi ginęli śmiercią głodową. Jeśli Wielki Głód z lat 1932—1933 znalazł swoje godne odzwierciedlenie w ukraińskiej pamięci narodowej i historii politycznej, to Wielki Głód z lat 1946—1947 należytej oceny jeszcze do tej pory nie otrzymał. Zwróćcie uwagę na tytuł wydania: „Ukraina Wielki Głód 1946—1947 lat: nieukarana zbrodnia, zapomniane dobro”. Faktycznie w tytule podana jest pewna wskazówka tego, co mamy zrobić, a mianowicie: przeprowadzić odpowiednią pracę i udowodnić naszej społeczności oraz światowej wspólnocie, że w latach 1946—1947 był właśnie WIELKI GŁÓD. Ta zbrodnia stalinowskiego reżimu musi zostać ukarana w odpowiedni sposób (dobrze, że mamy już wypracowany mechanizm tej pracy w problematyce WIELKIEGO GŁODU 1932—1933). Zaznaczę, że śledztwem w tej sprawie zajmowała się grupa śledcza w składzie prawie 100 osób, a do badania poszczególnych jej epizodów angażowano do 900 śledczych. Należycie zbadać i pokazać braterską pomoc mieszkańców zachodnich obwodów mieszkańcom południowych, centralnych i wschodnich części Ukrainy w tym trudnym okresie. To musi być nasz wkład w umocnienie ukraińskiej jedności. Obecna władza nie zareagowała na apel przedstawicieli społeczeństwa do rządu o uczczenie na szczeblu państwowym 70. rocznicy powojennych głodowych lat niedoli. Ale ten, kto zapomina przeszłość, jest skazany na jej powtórzenie. 7 maja odbyło się kolejne posiedzenie Zarządu Głównego organizacji społecznej „Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki”. Członkowie Zarządu Głównego Towarzystwa przede wszystkim przeanalizowali wydarzenia dotyczące uchwalenia ustawy „O języku ukraińskim” i ocenili tych przedstawicieli władzy i sił politycznych, którzy nadal działają przeciwko interesom Ukrainy. Rozpatrzono również kwestię przygotowania i przeprowadzenia działań związanych ze 157. rocznicą przeniesienia zwłok Tarasa Szewczenki na Górę Czerneczą w Kaniowie. Bo „Proświta” to jedna z niewielu organizacji społecznych, która w ciągu swojego istnienia niezmiennie co roku czci tę pamiętną dla każdego Ukraińca datę. Tego dnia, 22 maja, tak jak w zeszłym roku, w Kijowie, przy pomniku Tarasa Szewczenki już po raz drugi wręczą Narodową Nagrodę im. Szewczenki, której współzałożycielem wraz z Larysą KOPAN, członkinią NSPU jest. Urodzony w Głuchowie w guberni czernihowskiej działacz społeczny, dziennikarz, pracownik aparatu Ukraińskiej Centralnej Rady Jewhen Onacki w 1919 roku znalazł się na emigracji. Najpierw w Europie, a od 1947 r. — w Argentynie. Wśród jego przebogatego dziedzictwa uwagę przykuła nie tylko faktografią, ale i potężnym ładunkiem emocjonalnym „Ukraińska mała encyklopedia”. 16 książek tej, bez przesady, unikalnej pracy naukowej autor wydał w Buenos Aires w latach 1957—1967. Choć przyszło mu żyć i pracować z dala od Ojczyzny, pisał o Ukrainie i dla Ukraińców, którzy przez wiele dziesięcioleci byli pozbawieni ojczystego słowa. Przecież nawet Biblii, przetłumaczonej na ukraiński (słynnej „Kulisziwki”), nie można było przewieźć przez granicę. Co tu mówić o Encyklopedii J. Onackiego! „Bez własnego państwa narodowego, czyli bez państwa zbudowanego na ziemiach etnograficznych danego narodu, żaden naród nie może wszechstronnie się rozwijać” — twierdzi autor Encyklopedii, prawdziwy patriota, jeden z aktywnych orędowników niepodległej Ukrainy, przewidując i przybliżając naszą teraźniejszość. Wydaje się, że powinniśmy się dziś tylko cieszyć: spełniło się odwieczne marzenie Ukraińców. A co widzimy? Zamiast ogólnego wzmocnienia i rozwoju kraju mamy poważne zjawiska kryzysowe w gospodarce, kulturze, życiu społecznym… Oczywiście wojna jest przyczyną globalną i niezaprzeczalną (o innych przyczynach — innym razem). Teraz jednak chce się powiedzieć o tych postaciach — historycznych, oporowych, na których trzyma się wiara narodu we własną państwowość. W pewnych wiekach i latach może być ich bardzo mało, a idea narodowa jest skrajnie zagrożona. Wtedy rola „przewodników” narodu — jego Atlantów — niesamowicie rośnie. Własnym przykładem pokazują oni, jak pisze autor Encyklopedii, że „Wartość życia polega na umiejętności jego należytego przeżycia: przeżył lepiej nie ten, kto przeżył dłużej, a ten, kto zdołał wcielić swoje działania, myśli i pragnienia w dziełach nauki, sztuki i życia społecznego”. To ile żyje naród? Nie z czystej ciekawości zastanawiamy się nad tym pytaniem. Zabici i okaleczeni młodzi mężczyźni, osierocone dzieci, zrujnowane domy, zaminowane pola, bilety w obce kraje, nie w celach turystycznych kupione — wszystko to boleśnie smaga duszę. Oto zdjęcie w gazecie „Deń” (nr 51—52 br.) „Ukraiński żołnierz Serhij”. Smutnymi oczami patrzy on na nas już z zaświatów. A powinien wychowywać córeczkę, doczekać się wnuków, zachwycać się cichymi ukraińskimi wieczorami... Zmęczony naród. Rozszarpany naród. Jak przetrwać mu, jak ocaleć pośród lat niedoli? Każdy naród przeżywa swoją historię, nakreśloną nie tylko na niebiosach, ale i krwią znaczoną na ojczystych terenach. Dlatego z taką uwagą wczytujemy się w rozważania wybitnych współczesnych, cieszymy się każdym zachowanym słowem mądrych poprzedników. Szewczenko, Franko, Hruszewski, Wynnyczenko, Skoropadski... Wśród publicystów, dziennikarzy, naukowców, którzy pióro swoje i W „Wydawnictwie Uniwersyteckim PULSARY” ukazuje się drugi tom czterotomowej „Ukraińskiej małej encyklopedii” Jewhena Onackiego. To kolejna cegła w fundamencie świetlanej budowli, której imię brzmi Ukraina. A co wiemy o autorze unikalnej pracy naukowej? Imię wybitnego uczonego-etnologa, encyklopedysty, polityka i publicysty Jewhena Onackiego (1894—1979) po raz pierwszy wybrzmiało na Ukrainie w 2014 roku, kiedy w gazecie „Literaturna Ukrajina” (nr 41, 23 października) pojawiła się opowieść o nim profesora Mykoły Tymoszyka. A w marcu 2015 r. w tej samej gazecie (nr 10) został opublikowany obszerny artykuł doktora nauk historycznych Serhija Biłokonia. Życie poświęcili służbie narodowi rodzimemu — niezależnie od tego, dokąd rzucił ich los — sławne imię Jewhena Onackiego, opowieścią o którym rozpoczęto ten artykuł. A co wiemy o jego wielce trudnym życiu? Zbieramy po okruszynie. Cenną informację uprzejmie przekazał nam profesor Mykoła Szafował — „prywatny uczeń” Onackiego, jak sam siebie nazywa. Pan Mykoła urodził się w Argentynie, gdzie była potężna ukraińska diaspora, obecnie mieszka w Niemczech. Od swojego dziadka odziedziczył wielką miłość do książek, godzinami przesiadywał we własnej lub publicznych bibliotekach. Lecz, jak wspomina, jeden temat pozostawał dla niego nieosiągalny — „była to dziedzina ukraińskiej kultury, ukraińskich książek, a co najważniejsze — głębokiej studni języka ojczystego”. Argentyńscy przyjaciele radzili udać się do Kanady, Ameryki czy Europy. Ale czy wiele nauczysz się tam w trzy-cztery miesiące pobytu? I tutaj pomógł przypadek. Oto jak wspomina o tym Mykoła Szafował w artykule „Garść wrażeń z okazji 80-lecia prof. Jewhena Onackiego”, wydrukowanym w kalendarzu-almanachu „Widrodżennia” z 1974 roku. „Przeczytałem w jednym numerze „Naszoho kłyczu” reportaż dr. D. Kwitki-Kwitkowskiego o odwiedzinach Argentyny i dowiedziałem się, że prof. Jewhen Onacki wydał jeszcze jedną książkę. Był to reportaż „Jidu do Arhentyny”… I być może, za Bożym natchnieniem napisałem kilka linijek skromnego pozdrowienia dla pana profesora z okazji pojawienia się nowej książki… Wysłałem list do Centrali tow. „Widrodżennia” i tam szczera ręka nieznanego przyjaciela przekazała go prof. Onackiemu, który od razu dżentelmeńsko odpowiedział mi, zapraszając do siebie i zgłaszając swoją pomoc — „pomogę panu w wyjaśnieniu wszelkich wątpliwości, i tutaj moja wiedza i biblioteka — do pana usług”. Tak przyszedł poniedziałek 12 marca 1972 r., kiedy po raz pierwszy gościłem u prof. Jewhena Onackiego, gdzie radośnie przywitali mnie profesor, jego żona pani Nina oraz sympatyczna pani Nastia”. Otrzymawszy tak ciekawy list od pana Szafowała, „Wydawnictwo Uniwersyteckie PULSARY” (Kijów), gdzie wyszedł I tom planowanego IV-tomowego wydania „Ukraińskiej małej encyklopedii”, poprosiło o uściślenie — kimże są kobiety, które przywitały go w domu J. Onackiego. Mykoła Szafował poinformował: „Żona Nina Onacka z domu Kukułewska (Nowe Petriwci, Kijowszczyzna, 30.03.1895 — Buenos Aires, 16.07.1983) sekretarzowała Jewhenowi Dometijowyczowi do końca jego życia. Anastasija Stepaniwna Kleban (Nowe Petriwci, 4.11.1905 — Buenos Aires, 21.07.1985) w wieku czterech lat osierociała i przyjęła ją matka pani Onackiej, Ksenia z Procenków Kukułewska — żona proboszcza Nowych Petriwci ojca Osypa Kukułewskiego. Całe życie Nastia spędziła u Onackich. Zaledwie jeden raz odwiedziła szkołę, ale bezbłędnie władała pięcioma językami i była encyklopedycznie wykształcona. Ona jest ostatnią instancją przy wyjaśnianiu językowych (gramatycznych) wątpliwości prof. Onackiego”. Jakiekolwiek wysokie oceny dawalibyśmy autorowi Encyklopedii, nie będzie to przesadą. On nie tylko potrafił jasno określić, opisać główne zjawiska, fakty życia narodu ukraińskiego, jego przeszłość i teraźniejszość, ale i zobaczyć te fakty w lustrze przyszłości. Atlant jest Atlantem! Oto jaką definicję terminu „infiltracja” dał on jeszcze w latach 30.: „Infiltracja — przesiąkanie. Ten termin wszedł do codziennego użytku prasy w zastosowaniu do taktyki moskiewskich agentów, którzy wykorzystują każdą możliwość, aby przeniknąć do różnych demokratyczno-liberalnych organizacji i instytucji państw Świata Zachodniego oraz emigracji, aby rozłożyć je od wewnątrz”. Nie usłyszał Świat Zachodni, a i rodzima emigracja. Czy nie chcieli zrozumieć. Zlekceważyli. Więc i mamy obecnie owoce tej „infiltracji”. A ile na stronach Encyklopedii jeszcze wyjaśnień, ostrzeżeń — tylko uważnie czytaj, współczesny człowieku. Nie powtarzaj błędów! A co najważniejsze, kiedy stanąłeś na państwowotwórczym szczeblu, dbaj o naród, a nie o własną kieszeń. Partią „Patriot” jest OUT „Proświta” im. Tarasa Szewczenki. W przeddzień odbyło się posiedzenie Komitetu tej wysoko szanowanej nagrody, który rozpatrzył złożone kandydatury. W nominacji „Sztuka” laureatem został Femij Mansurowycz Mustafajew, znany ukraiński śpiewak krymskotatarskiego pochodzenia, ludowy artysta Ukrainy (m. Kijów), w nominacji „Twórczość ludowa” — Anatolij Iwanowycz Kołoszyn, mistrz artystycznego rzeźbienia w drewnie, zasłużony mistrz twórczości ludowej Ukrainy (m. Nowogród Siewierski). Zarząd Główny uchwalił wesprzeć konkursy Ukraińskiego Funduszu Kultury na 2018 r. i zatwierdził przygotowanie do wydania zbioru materiałów z historii „Proświty” (1917—1918), przyуроczonego do 150-lecia naszego Towarzystwa.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn