Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 10strona oryginału ↗

Chwała Bogu za wszystko...

Слово Просвіти, №20 за 2021 рік

Anatolij MATWIJCZUK, piosenkarz, poeta, kompozytor, publicysta, Ludowy Artysta Ukrainy. Ta fraza dziś od czasu do czasu rozbrzmiewa w mojej świadomości, chociaż dusza znajduje się w jakimś szczególnym, niemal medytacyjnym spokoju, kiedy nie potrzeba wielu myśli i słów – wystarczy jedna, Wielka Mantra, w której zmieściło się wszystko: Miłość i Tęsknota, Radość i Smutek... Chwała Bogu za wszystko. Bywają takie ciche wieczory, kiedy niebo zasnuwa się ciężkimi chmurami, które cisną i cisną na świadomość, jak granitowe bloki. Aż tu – nie wiadomo skąd – przebija się jakieś światło – i w krótkiej przerwie między chmurami nagle zajaśnieje, zakręci się i przeleje swój cichy blask młody księżyc. Jakby przypominając: „Życie jest piękne, jakkolwiek by się nie ułożyło!” I rozumiesz, że główną wartością twojego życia jest to, że ono trwa, a ziarenka twojego zegara – to daleko nie drobinki kwarcu, a czyściutkie złoto najwyższej próby. Bo uświadomiłeś sobie, jak nikt inny, potęgę i nieodwracalność czasu. To jest to, o czym nie domyślają się młodzi, bo młodość to czas zdobywania doświadczenia, a nie gorzkich olśnień. U niej, u młodości, wszystko to przed nią. Jak to tam u mnie w jednym wierszu: Żyjemy jedną krótką wieczność, A może nieskończoną chwilę... Więc dla młodych życie to krótka wieczność, a dla nas, dojrzałych i oświeconych – nieskończona chwila. Naprawdę nieskończona, bo kiedy przyjdzie jej koniec, my o tym już nie będziemy wiedzieć, rozpuściwszy się w falach wieczności... Chwała Bogu za wszystko. I przede wszystkim za to, że dał nam Świadomość. A ona jest niesamowitą rzeczą. Młodym i niedoświadczonym daje możliwość żyć marzeniami. Ludziom dojrzałym i pełnym sił – konkretnymi planami. A ludzie starsi żyją swoimi najdroższymi wspomnieniami. Te przychodzą do nich w najlepszych snach, czy w momentach dziennego rozluźnionego spokoju, kiedy oczy po prostu obserwują, jak biegną po niebie chmury, jak drżą liście na wietrze, jak bawią się dzieci w swoje odwieczne „domy”. Czym jest życie? Kto do końca pojmie? Ono jest piękne, jakkolwiek by się nie ułożyło... Powtarzam te słowa, wiedząc, że upływ czasu bywa jak lekki wietrzyk, a bywa jak straszny huragan. Dobrze, że nikomu nie zrywa dachów i nie rujnuje ścian, a od tych niepowodzeń, które od czasu do czasu podchodzą do naszego progu, można jakoś schować się wewnątrz siebie, wiedząc, że tam u ciebie jest ciepło i przytulnie. A to nie każdemu jest dane. Ktoś oddałby wszystko, byle nie zostawać sam na sam ze sobą, bo tam, wewnątrz, jest piekący ból nieprzebaczonych krzywd i pragnienie niespełnionych ambicji, ostre noże nieprawych czynów, zdrad i zbrodni, które będą męczyć aż do samej śmierci. A być może – i po niej. Kto wie? Chwała Bogu za wszystko! Zwłaszcza za to, że nie dał mi ani szalonej sławy, ani ogromnego majątku, ani ciężkiego brzemienia odpowiedzialności za losy całych narodów. Bo jakże ciężko będzie – opuszczać kiedyś ten świat, myśląc, że złapałeś za brodę samego Boga, że na ciebie pracuje mnóstwo ludzi, którzy są gotowi się do ciebie modlić, a przyjdzie czas – znienawidzą – i będą rozpowszechniać legendy oraz plotki o tobie... Chwała Bogu za wszystko! Masz swój dom, swoich bliskich. Czy kilku przyjaciół, do których możesz zadzwonić nawet w środku nocy. Po prostu tak. Pogadać o piłce nożnej, o kobietach i o politykach... A kiedy nie śpisz całą noc, nawet jeśli położyłeś się wcześnie, a zasnąłeś, kiedy już za oknem zaświtało na Wschodzie, ty, przebudziwszy się, możesz nie spieszyć się, by gdzieś lecieć na złamanie karku. Bo wiesz: twoje od ciebie nie ucieknie, a jeśli ucieknie, to ono – nie jest twoje... Dlatego nie spieszysz się już nigdzie, a podchodząc do okna, szeroko otwierasz oczy i, zrobiwszy głęboki, aż do chrzęstu żeber, wdech, w myślach mówisz: „Dziękuję, Boże!” Chwała Bogu za wszystko. I najważniejsze za to, że daje możliwość pojmowania swojego bytu, wiedząc, że ktoś w takie ciche wieczory będzie robił to samo... I oto, kiedy tę prawdę pojmiesz, To łatwo będzie żyć i umierać. I rodzonym bratem ty mnie nazwiesz. I ja w tobie znajdę – siostrę czy brata... Chwała Bogu za wszystko, moi drodzy bracia i siostry... unikalna powieść, zaświadcza, że to – prawdziwy wyczyn człowieka przez wielkie C. Według danych wydawniczych: Monachium – Nowy Jork, 1948-1951 r. Po ogłoszeniu niepodległego Państwa Ukraińskiego do ostatniego tchnienia Dokii Kuźmiwny 4 kwietnia 1996 roku wymienialiśmy listy, za którymi, jak było widać, nieustannie czuwały „organy”. Przesłanych zaś przez nią wydawnictw na mój kijowski adres mimo wszystkich moich starań nie udało się otrzymać. Wydawnictwo „Dnipro” z mojej inicjatywy opublikowało książkę Dokii Humennej „Dar Jewdotei” – prawdziwą historię udręk oddanej Ukrainie autorki w oparach komunistycznej ideologii. Z tej okazji w 2003 roku zaproponowałem Mykole Winhranowskiemu odwiedzenie Żaszkowa. Słynny poeta i popularny twórca filmowy zgodził się. Wyruszyliśmy samochodem osobowym jego przyjaciela z wytwórni filmowej im. Dowżenki. Właśnie wtedy Mykoła kręcił jako reżyser serię „Hetmańskie stolice”. Postanowiłem pokazać w Żaszkowie „Czyhyryn – stolica hetmana Bohdana Chmielnickiego”. Obdarzonym patriotycznymi przekonaniami na Ukrainie tak czy inaczej przygotowana jest cierniowa droga. Po szkole przystojny syn mieszkańców stepów wstąpił na wydział aktorski Kijowskiego Instytutu Sztuki Teatralnej. Formując za pozwoleniem złagodzonej na tamten czas władzy swój własny kurs we Wszechzwiązkowym Państwowym Instytucie Kinematografii, Ołeksandr Dowżenko wziął przystojnego kijowskiego studenta pod swoją opiekę. W filmie wybitnego mistrza „Opowieść płomiennych lat” (1961), nakręconym przez Sołncewą, Winhranowskiemu przypadł zaszczyt zagrania szeregowego żołnierza Iwana Orluka. Za najlepsze wykonanie roli męskiej otrzymał złoty medal Międzynarodowego Festiwalu Filmowego w Los Angeles. ...W salonie samochodu za plecami kierowcy jechaliśmy z Mykołą ramię w ramię. O czym tylko nie rozmawialiśmy. On ze złością powiedział, że wyszedł z Komitetu Nagrody Szewczenkowskiej. Nie ścierpiał podnoszenia ręki za „układami”, które zapadały poza Komitetem. Sądzę, że z pamięci starszych pokoleń prawowiernych komunistów nie wywietrzało, jak O. Kornijczuk, dławiąc się z zachwytu, ogłaszał laureatem Nagrody Szewczenkowskiej Mykitę Chruszczowa. A jeszcze pierwszorzędni laureaci – zagorzali bojownicy przeciwko „ukraińskiemu burżuazyjnemu nacjonalizmowi” i wszelkim wrogom „władzy radzieckiej”. Rusłana LOCMAN Kod jedności Dla nas wyszywanka – nie tylko na święta, Dla nas wyszywanka – codzienne życie. To pieśń, co z serca wylatuje skrzydlato, To do Ukrainy święte uczucia. Dla nas wyszywanka – nie tylko ozdoba, Nie po prostu stary autentyczny ubiór. W niej nasza historia, dumy Tarasa I wszystko, co związane ze słowem „rodzina”. Dla nas wyszywanka – energia rodu, Te krzyżyki wiary – od zła amulet. To to, co nigdy nie wyjdzie z mody, Co nas, Ukraińców, jednoczy wszystkich. Dla nas wyszywanka – to dane paszportowe, To, można powiedzieć, jak skóra i krew. W niej my dorastaliśmy szczęśliwi i piękni, W niej nas pielęgnowała rodzicielska miłość. Dla nas wyszywanka – ślubna obrączka, Ręcznik, co na szczęście i los leży. Babciną igłę trzyma wnuczka, Żeby zwyczaj pradawny kontynuował żyć. Dla nas wyszywanka – przysięga na wierność. I najważniejsze, żeby z nią czy bez My sercem służyli swojej Ukrainie. Modlitwami światła dotykaliśmy niebios. 21.05.2020 w tym, w przeważającej mierze rupieciach, poszukać według dzisiejszych ocen czegoś pożytecznego jest trudno. Nie byłoby potrzeby przypominać o tym, gdyby panująca polityka nie nakładała łapy na przyznawanie jakichkolwiek nagród… Do klubu w Żaszkowie nazwisko Winhranowskiego przywabiło nauczycieli i miłośników kina oraz literatury pięknej z całego rejonu. Po uroczystym zebraniu odprowadzała gości spora grupa „życzliwych”. Jedna nauczycielka, zapewne z tych bojowych, podeszła do Mykoły Stepanowycza: „Kiedy Pana zobaczyłam, ścisnęło się serce: jak Pan się zmienił! A kiedy posłuchałam, to jakaż w Panu siła ducha!” „Niezły komplement”, – musiałem zauważyć cicho. Mykoła uśmiechnął się: „O sancta simplicitas” (O, święta prostoto!). Te słowa przypisuje się czeskiemu kaznodziei Janowi Husowi. Skazany przez katolicki sobór w Konstancji „światło prawdy, wolności”, według charakterystyki T. Szewczenki, rzekomo powiedział tak, kiedy starsza wieśniaczka podrzuciła do ogniska przyniesiony przez nią chrust. Winhranowskiemu było dane przekroczyć granicę wieczności 26 maja 2004 roku. Przeżył 67 lat. Pochowany na cmentarzu Bajkowym w Kijowie. Dokiia Humenna spoczęła na ukraińskim cmentarzu prawosławnym w South Bound Brook w stanie New Jersey. Jej imię, jak i Mykoły Winhranowskiego, dostąpiło jasnej pamięci na obczyźnie i w niepodległej Ukrainie. W Kijowie należałoby nazwać imieniem Dokii Humennej ulicę, gdzie cierpiała w takiej samej izdebce, jak i w Nowym Jorku... Jasną pamięć o Mykole Winhranowskim uwieczniono w nazwach ulic w Pierwomajsku, gdzie się urodził, w Kijowie, Mikołajowie, jest zaułek w Białej Cerkwi. Imię wybitnego pisarza, aktora, reżysera filmowego nadano szkole nr 17 w Pierwomajsku. Nieodgadnione są ścieżki pańskie. A ponad wszystko – okrutny padół ziemski. Kiedyś rzymski cesarz „Boski Wespazjan” pouczał syna, że „pieniądze nie śmierdzą”. Śmierdzą ludzie. Każdy na swój sposób. A z nimi i ludzkość ze wszystkimi instytucjami państwowymi. Na szczęście, nieodmiennie rodzą się osobowości, godne wielkiego szacunku. A na Ukrainie wyznają to, co zapowiedzieli Taras Szewczenko, Iwan Franko, Łesia Ukrainka… Na nieszczęście, tak zwana ukraińska elita łatwo poddaje się na wychwalanie czegokolwiek obcego, a nie na honorowanie godnych synów i córek własnego narodu.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn