Strona · s. 15strona oryginału ↗
FRANCUSKA WIOSNA NA UKRAINIE: HIP-HOP. TEATR. RENESANS
Слово Просвіти, №21 за 2007 рік
TEATR
Iwan Olijnyk
Niedawno w Kijowie odbył się festiwal „Francuska wiosna na Ukrainie”. Wymagający widz miał okazję ugasić pragnienie nowatorskiej sztuki teatralnej, oglądając współczesne inscenizacje francuskich mistrzów: Kadery Attu i Dawida Goszara. „Środek wiosny” wyróżnił się ich spektaklami: „Duar” i „Hamlet. Temat i wariacje”. „Duar” gościła scena Teatru im. Iwana Franki. Był szaleńczy aншlag. Ożywienie przed wejściem towarzyszyło niezmiennym prośbom o zbędny bilet, przepychance i zderzeniu społecznych „kast”, których drogi w zwykłym życiu rzadko się przecinają. Znajdują się po przeciwnych stronach szklanych okien prestiżowych restauracji i centrów biznesowych...
W końcu zgasło światło — do sali wdarła się głośna, rytmiczna muzyka, a wraz z nią 8 aktorów-bi-boyów (mistrzów breakdance) w jednakowych szarych płaszczach. Rozpoczęło się synchroniczne „błąkanie się” — ilustracja szarości bytu, krzyczącej codzienności, nudy. Jakby nie mieli rąk. Minimalistyczne ruchy pozwalają zrozumieć, że nogi mają skute ciężkimi łańcuchami. Lecz oto nasycony rytm taneczny rozrywa ciężki i zbędny, gwałtowny podmuch wiatru. Niesie on za kulisy wszystkich oprócz jednego, który demonstruje mistrzostwo panowania nad własnym ciałem — pragnienie wolności, protest, oddech ulic. Po kolei wszyscy aktorzy wyrażają swoje myśli przez plastykę i „power-move”, chaotycznie zmieniając kierunek wiatru.
Dość interesującym zabiegiem reżyserskim było wyjście z dobrze znanymi nam kratkowanymi torbami „krawczuczkami”, tym naszym wiecznym piętnem wędrowca, uchodźcy-zbiega. Czy to od losu, czy od miejskiego życia, czy od samego siebie. W trakcie przedstawienia aktorzy budują z toreb kombinacje i wieże, ale wciąż nie udaje im się ułożyć właściwej sekwencji — chwieją się i upadają konstrukcje, uosabiając niespełnione pragnienie doprowadzenia do ładu własnego życia. Ogólnie zimne tony spektaklu chwilami zmieniają żarty, nie
oczekiwane elementy, farsowo-plastyczna gra brzuchem, a nawet pocałunki, które dodają sił, by wyrwać się z imadła, choćby spróbować, nie bojąc się wezwać pomocy, potwierdzić pragnienie życia i uśmiechania się ponad wszystko. Moim zdaniem to właśnie chcieli nam przekazać Francuzi, kiedy w finale genialnego spektaklu wyszli na scenę ze swoimi wielkimi zdjęciami: Belami Abdenur, Iresz Obdala, Busa Amin, Buszlagem Braim, Muażir Abdeslam, Amszaui Raszid, Guisem Mabr…
„Francuską wiosnę” zamykała sztuka „Hamlet. Temat i wariacje”, która zapowiadała nowe spojrzenie na Szekspira przez pryzmat urbanizacji, rewolucji technicznej i jednoczesnego powrotu do tradycji teatru elżbietańskiego – dziesięciozgłoskowego wiersza w nowym francuskim przekładzie André Markovicza.
Współczesność przedstawienia odczuwało się w każdym jego segmencie: kostiumy sceniczne – styl codzienny, imiona bohaterów – na tyłach koszulek, wysokiej jakości dźwięk, za który odpowiadała ponura sylwetka didżeja w prawym rogu. Jego scratch-show stało się ozdobą przedstawienia. Oczywiście dzięki międzynarodowemu językowi muzyki!
Półrecytatywne monologi aktorów, przesycone depresyjnym brzmieniem abstrakcyjnego hip-hopu, kontrastowały dzięki nowatorskim chwytom reżyserskim. Śmiech, łzy, rozpacz, dziwactwo i nieprzymuszona naiwność w jednym flakonie. Tragizm postaci Hamleta z szminką na twarzy, infantylność Ofelii na rolkach, komizm garbatego Klaudiusza i jego dziwaczne tańce. Drugą perełką wydarzenia był narrator (raper Arm). Jego twardy, pozbawiony emocji recytatyw jakby został wymyślony przez samego Szekspira. Powstawał efekt szoku.
A na ścianie w tym samym czasie czyjeś niewidzialne ręce pisały neonową farbą: Hamlet, Ofelia, Hamlet, Ofelia, Hamlet, Ofelia… Napisy raz po raz przekreślały się nawzajem, jakby dawały do zrozumienia, że obojgu nie ma miejsca na jednej planecie.
Kulminacyjne starcie Hamleta z Laertesem pokazało nam mały arcydzieło sztuki filmowej na ścianie z małych ekranów. Widzowie zobaczyli awangardowy trash-mix z różnorodnego materiału nieokreślonego pochodzenia (dobrze zapadły w pamięć motywy anime) przy akompaniamencie grzmotu z piorunami, huraganu. Ducha katastrofy muzycznymi środkami odtworzył niedościgniony Le Manifik.
„Sromotna miłość, zatruta szpada. Zmarł wczoraj książę i trąby grzmią”.
Szekspirowska interpretacja jest jak haust czystego powietrza w zagazowanym mieście, łamanie stereotypów, kruszenie szablonów i „naftaliny”… Tylko młoda krew może wyleczyć obecną hipodynamię teatralnego bomonde. Trzeba dać drogę talentom, które nie boją się być śmiesznymi, sentymentalnymi, dwuznacznymi. Francja już wychowała nowe pokolenie i, nota bene, zupełnie nie uważa swoich idei za rewolucyjne manifesty. Eksperymenty bez ograniczeń, czasem na granicy farsy, dla tamtejszej sceny są rzeczą codzienną, bez której nie przeżyjesz jako jednostka twórcza, a hip-hop jest cząstką świadomości narodowej.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
