Strona · s. 2strona oryginału ↗
OD GORYCZY PRZESZŁOŚCI DO NOWEGO ŻYCIA Na Krymie uczczono ofiary deportacji
Слово Просвіти, №21 за 2007 рік
Wiktor CHOMENKO, Krym
Pod takim hasłem 18 maja w Symferopolu i innych miejscowościach Krymu odbyły się tradycyjne uroczystości żałobne, poświęcone 63. rocznicy deportacji z półwyspu Tatarów krymskich. Karny wyrok dotyczył całej bez wyjątku wspólnoty narodowej: ponad 200 tysięcy wysłano z dala od ziemi przodków, na której „internacjonaliści” nie pozostawili żadnego z ponad 900 meczetów, żadnej szkoły tatarskiej, zniszczyli 25-milionowy księgozbiór w języku krymskotatarskim. Siłą wywieziono z Krymu Niemców, Greków, Ormian, Bułgarów, Turków, Kurdów, Persów — w sumie ponad 300 tysięcy. Represjonowano także zmarłych: na rozkaz zrównano z ziemią nawet cmentarze. W ten pełen smutku dzień wraz z przedstawicielami deportowanych etnosów cierpiał cały kraj, ponieważ za reżimu stalinowskiego liczba ofiar głodomorów i deportowanych naszych rodaków liczona jest w milionach. 17 maja odbyło się masowe składanie kwiatów i wieńców pod pomnikami w skwerach i na bulwarach, w parku „Sałgirka”, pod kompleksem architektonicznym „Odrodzenie”, pod kamieniem pamiątkowym na peronie dworca kolejowego, a także zebranie żałobne w Ukraińskim Teatrze Muzycznym. 18 maja odbył się wielotysięczny pochód kolumn ze wszystkich regionów półwyspu do centrum Symferopola, liczny wiec, a wieczorem — młodzieżowa akcja „Zapal ogień w swoim sercu”.
Do ogólnego planu uroczystości żałobnych, poświęconych Dniu Pamięci Ofiar Deportacji z Krymu, włączono składanie wieńców pod kamieniami pamiątkowymi i pomnikami, które tradycyjnie odbywają się 24 czerwca — w dniu wysiedlenia z półwyspu Ormian, Bułgarów i Greków oraz 18 sierpnia — w dniu wysiedlenia Niemców. Na realizację Programu zagospodarowania i rozwoju społeczno-kulturalnego deportowanych w tym roku w budżecie państwowym i krymskim przewidziano 75 mln hrywien. Ale, niestety, finansowanie napływa nieterminowo, na dzień dzisiejszy z budżetu wpłynęło odpowiednio tylko 21,3% i 17% zaplanowanych środków. Ponad sześć tysięcy deportowanych obecnie oczekuje na mieszkanie. A za zaplanowane na ten rok środki będzie można nabyć mieszkania tylko dla 200 rodzin i wybudować dla 250. Podobna sytuacja jest w innych punktach programu, w szczególności w zapewnieniu wody w miejscach zwartego zamieszkania repatriantów. Planuje się skierować 8,8 mln hrywien na zaspokojenie potrzeb społeczno-kulturalnych repatriantów: wypłatę rekompensat za przejazd i przewóz bagażu, przeprowadzenie różnych imprez, wzmocnienie bazy materialno-technicznej teatru krymskotatarskiego, centrum medycznego, szkół, dotacje dla gazet i czasopism narodowych.
„NIE PODLEGA ZAPOMNIENIU” Taki tytuł nosi poświęcona Dniu Deportacji narodu krymskotatarskiego wystawa fotograficzna, otwarta w Symferopolskim Muzeum Sztuki. Pięćdziesiąt zdjęć i dokumentów przypomina o tragicznej karcie półwiecznego przebywania na wygnaniu Tatarów krymskich. Wszystkie materiały ekspozycji pochodzą z prywatnych kolekcji deportowanych i odtwarzają różne oblicza życia Tatarów krymskich przed i w okresie wygnania. Takie wystawy stały się już tradycyjnymi przed 18 maja — Dniem Deportacji. Gromadzone z roku na rok dokumenty archiwalne uzupełniają bank pamięci dla badaczy, są gorzkim i wiecznym przypomnieniem o zbrodniach epoki stalinowskiej.
POMNIK — CAŁĄ WSPÓLNOTĄ Mieszkańcy wsi Miżwodne w rejonie czornomorskim wspólnymi siłami otworzyli pomnik ofiar deportacji. Kolumnę pamiątkową postanowiono ustawić obok pomnika pamięci bohaterów II wojny światowej nieprzypadkowo, gdyż rodziny wielu poległych żołnierzy zostały deportowane w maju 1944 roku. Zatem, zgodnie z zamysłem twórców, pomniki mają przypominać potomnym o tym, że tak straszne wydarzenia, jak wojna i deportacja, nie powinny powtórzyć się nigdy więcej. Chociaż repatrianci w Miżwodnem stanowią jedną trzecią populacji — około 150 mieszkańców, pomnik otworzyła cała wieś, bo tworzyli go wspólnymi siłami Tatarzy krymscy i Słowianie: bezpłatnie udostępniali transport, organizowali czyny społeczne, zwracali się o pomoc do lokalnych przedsiębiorstw i zbierali środki po wszystkich domach.
URZĘDNICY OSZUKIWALI DEPORTOWANYCH W rejonach biłohirskim, kirowskim, dżankojskim, w Eupatorii i Sudaku wydzielano środki na zakończenie budowy domów, które… już dawno zostały oddane do eksploatacji. Naruszenia w wykorzystaniu środków budżetowych na zagospodarowanie deportowanych wykryto w toku kontroli legalności ich wydatkowania. Prokuratorzy wnieśli osiem dokumentów reagowania z żądaniami usunięcia naruszeń podczas przydzielania mieszkań, przy wypłacie pomocy materialnej i rekompensat. Wszczęto dwie sprawy karne — obie dotyczące nielegalnego przydziału mieszkań, wykupionych za środki budżetu państwowego.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
