Strona · s. 7strona oryginału ↗
ODRODZI SIĘ ŚWIĄTYNIA, ROZKWITNIE UKRAINA Zakończyła się akcja „Ostatnią drogą Kobziarza”
Слово Просвіти, №21 за 2011 рік
[Pismo Święte, Księgi proroków: Ozeasza, s. 1030]. Poeta, jak twierdzi Doncow, „był do głębi duszy przejęty myślą o prymacie duchowego pierwiastka nad materialnym, pewny bezgranicznej kreatywnej, twórczej, efektywnej siły natchnionej wiarą myśli, kreatywnej siły słowa. „Nowe słowo”, które „natchnie, zawoła, napędzi” wskrzeszoną prawdę i „między ludzi krzykiem poniesie”, — takie słowo, — był pewny, — „i lud okradziony ocali” [4, s. 79]: Powiedz im oto co: — Kłamią bogowie, Ci idole w cudzych dworach, Powiedz, że prawda ożyje, Natchnie, zawoła, napędzi Nie stare, nie dawne słowo Zepsute, a słowo nowe Między ludźmi krzykiem poniesie I lud okradziony ocali Od łaski carskiej… („Ozeasz. Rozdział XIV”, 1859) Jednocześnie chyba najwyższą dewaluację słowa opisano w ostrosatyrycznym utworze „Wydaje mi się, nie wiem” (1850), gdzie poeta wyśmiewa i demaskuje tych, którzy „kąpali się w grzechach”, którzy „Rzekami łzy rozlali, / A krew morzami” — i sami nieuchronnie stali się ofiarami własnego zła: Gdzież sława wasza? Na słowach! Gdzie władza wielka? W grobowcach, W grobowcach, powalonych katami, Takimi samymi, jak wy, Żyliście srogimi bestiami, A w świnie się zmieniliście!.. Natomiast, jak już zaznaczono wyżej, „Prawdy słowo, / Świętej prawdy i miłości…” wciela się poprzez dwie zaznaczone funkcje — mistyczną i kreatywną. Ono zawsze będzie znajdować żyzną niwę, by owocować. W „Neofitach” „słowo prawdy” swojego syna przejmuje matka: I ty słowa jego żywe W żywą duszę przyjęłaś… I na targowiska, i w dwory Żywego prawdziwego boga Ty słowo prawdy poniosłaś. („Neofici”) W życiu naszego narodu światło tej „swojej Prawdy” „zapalił Szewczenko słowem swoim, wzywając z wielu „wezwanych” niewielu „zebranych” do walki ze „ślepymi wodzami ślepych” i ze współczesnymi oraz „przyszłymi tyranami” Ukrainy i świata, za którymi — w straszną zapowiedzianą przez niego godzinę pobiegnie zbałamucony tłum” [4, s. 197—198]. Sama obecność w naszej kulturze człowieka, który w tym rozdarto-dualistycznym świecie w najbeznadziejniejszych okolicznościach politycznych i moralnego karłowacenia człowieka, nie wahając się, zakotwiczył się w Bożych głębiach absolutu („…w działalności duchowej średnia droga prowadzi do niczego. Wolał zdecydowany cios obuchem, niż drewnianą piłę czekania” [4, s. 154—155]) jest głośnym drogowskazem. Nie wszyscy, którzy słuchają, usłyszą to. Literatura 1. Waszczenko W. S. Epitety języka poetyckiego T. H. Szewczenki: Słownik-indeks. — Dniepropietrowsk, 1982. 2. Wyszeński Iwan. Utwory. — Kijów, 1959. — 267 s. 3. Dziuba I. M. Taras Szewczenko. Życie i twórczość. — Kijów, 2008. — 720 s. 4. Doncow D. Niewidzialne tablice Kobziarza. — Stryj, 2008. — 230 s. 5. Doncow Dmytro. Krzyżem i mieczem. Utwory. — Tarnopol, 2010. — 316 s. 6. Doncow Dmytro. Szewczenko i nasza generacja // Eseistyka literacka. — Drohobycz, 2010. — S. 27—36. 7. Doncow Dmytro. Idee Szewczenki o Bogu i narodzie // Eseistyka literacka. — Drohobycz, 2010. — S. 522—526. 8. Konkordancja utworów poetyckich Tarasa Szewczenki / Red. i oprac. O. Ilnyckiego, J. Hawrysza. — Edmonton — Toronto, 2001. — T. 3, 4. 9. Mieczkowska N. B., Suprun A. E. Wiedza o języku w średniowiecznej kulturze Słowian południowych i zachodnich // Historia nauk lingwistycznych. Późne średniowiecze / Red. odp. A. W. Desnicka. — Sankt Petersburg, 1991. — S. 125–181. 10. Swerstjuk Jewhen. Rok wysokiego słońca // Na święcie nadziei. Wybór. — Kijów, 1999. — S. 321—368. 11. Słownik języka Szewczenki: W dwóch tomach. — Kijów, 1964. — T. II. 12. Trubaczow O. N. Etnogeneza i kultura najdawniejszych Słowian. Badania lingwistyczne. — Moskwa, 1991. — 271 s. 13. Szewelow Jurij. Rok 1860 w twórczości Tarasa Szewczenki // Zapiski Towarzystwa Naukowego im. T. Szewczenki. Prace sekcji filologicznej. — Lwów, 1992. — T. CCXXIV. — S. 89—106. Skróty Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu. Pełne tłumaczenie, dokonane z oryginalnych tekstów hebrajskich, aramejskich i greckich. Za pozwoleniem władzy kościelnej. — Ukrainian Bible 63 DC, United Bible Societies, 1991. SSUJ XIV–XV — Słownik staroukraińskiego języka XIV–XV w.: W dwóch tomach. — Kijów, 1977–1978. ESUJ — Słownik etymologiczny języka ukraińskiego: W siedmiu tomach / Pod red. O.S. Melnyczuka. — Kijów, 1982–2006. — T. 1–5. W „Słowie Proświty” nr 20 w materiale I. Farion „O upolitycznieniu słów...” ostatni wiersz publikacji należy czytać tak: „Lwowie! Ty zwróciłeś sobie status miasta nieogarnionego Bandery”. Petro ANTONENKO Zdjęcie autora W Nieżynie akcja „Ostatnią drogą Kobziarza” odbywała się tego samego dnia, kiedy 150 lat temu mieszkańcy Nieżyna żegnali Tarasa Szewczenkę, — 17 maja. I w tym samym miejscu, przy świątyni Przemienienia Pańskiego. Właśnie w tej cerkwi z XVIII wieku stała wtedy trumna z Tarasem, tutaj go żegnano. Na cześć tego 20 lat temu przed cerkwią ustawiono Znak Pamięci — krzyż i tablicę z odpowiednim napisem. Obecnie jest to cerkiew wspólnoty Patriarchatu Kijowskiego. Ogółem w mieście jest kilka świątyń eparchii czernihowskiej UCP PK, więcej niż nawet w centrum obwodowym. W czasach władzy radzieckiej ta piękna świątynia, jak i tysiące innych, została zrujnowana. A państwo jakoś nie znajduje środków na odrodzenie naszych świętości. Dlatego odbudowa tej majestatycznej świątyni, która jest zabytkiem historii i architektury i znajduje się pod ochroną i niby pod opieką państwa, w całości spoczywa na wspólnocie kościelnej. Ludzie robią wszystko, co mogą: zbierają datki, szukają mecenasów. Tylko dzięki temu udało się nieco zrobić: odnowiono pokrycie dachu, kopuły świątyni, dobudowano niewielkie pomieszczenie, w którym odbywają się nabożeństwa. Ale to za mało, i odbudowa świątyni trwa już drugą dekadę. Potrzebna jest więc pomoc zarówno państwa, jak i sponsorów. A podczas akcji nieżyńscy księża odprawili nabożeństwo żałobne za Tarasa Szewczenkę, wystąpili działacze Proświty, aktywiści UNP, naukowcy, chór katedralny cerkwi Wszystkich Świętych w Nieżynie. A także — znany kobziarz-lirnik, krajan, urodzony na Czernihowszczyźnie, laureat Narodowej Nagrody Ukrainy im. T. Szewczenki, artysta ludowy Ukrainy Wasyl Neczepa.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
