Strona · s. 11strona oryginału ↗
TAKIE NIEŁADNE HISTORIE…
Слово Просвіти, №21 за 2011 рік
Do redaktorki naczelnej gazety „Słowo Proświty” L. W. HOŁOTY Szanowna Lubow Wasyliwno! Muszę zwrócić się do Pani w sprawie nieoczekiwanej i dość nieprzyjemnej dla mnie, a zapewne i dla Pani. W przeddzień 1 maja otrzymałem list od krajoznawcy ze Zwinogródki, Wołodymyra Mychajłowycza Chomenki. Z wyrzutem pytał: jak mogłem napisać artykuł, którego fragmenty zacytował. Ten list mnie oszołomił: poczułem, że wciągnięto mnie w jakąś niegodną grę. Jeszcze nie wiedząc, o co chodzi, odpisałem W. M. Chomence, że takiego artykułu nigdy nie pisałem. Prosiłem go o wyjaśnienie mi: co to za artykuł i gdzie został wydrukowany. Po pewnym czasie Wołodymyr Mychajłowycz przesłał mi kserokopię. Okazało się, że rzeczywiście istnieje taki artykuł, a jego tytuł brzmi: „Wiktor Żadźko — samotnik, który ciągnie pług historii”, został wydrukowany w „Słowie Proświty” (31 marca — 6 kwietnia) pod moim nazwiskiem. Przeczytawszy go, przeraziłem się. W artykule jakiś nieznany mi autor, zapewne osobiście bliski W. O. Żadźce (ponieważ cały czas zwraca się do niego po imieniu i udziela przyjacielskich rad), bezkrytycznie go wychwalając, jednocześnie nie szczędzi lekceważących słów pod adresem nie wymienionych z nazwiska „krajoznawców lokalnego chowu”. Wykorzystano w artykule także kilka akapitów z mojej opinii o autorskiej encyklopedii W. O. Żadźki „Czerkaszczyna”, złożonej do Komitetu ds. Nagrody Państwowej Ukrainy w dziedzinie nauki i techniki. Tutaj muszę nieco wyjaśnić. Znam W. O. Żadźkę jako pisarza i autora kilku prac historyczno-krajoznawczych. Wspierałem jego wydawnictwa z zakresu nekropolistyki, uważając tę sprawę za potrzebną. Dobre wrażenie o nim jako o osobowości zepsuł jeden przypadek. Zwrócił się do mnie z usilną prośbą o napisanie recenzji jego nowej pracy (zdaje się, że była to właśnie „Czerkaszczyna”). Odpowiedziałem, że niestety nie mam teraz czasu, a poza tym nie jestem specjalistą w tej dziedzinie. W. O. Żadźko zrozumiał to po swojemu i „podrzucił” mi gotową, obszerną recenzję, bez miary apologetyczną, pod którą wydrukowano moje nazwisko — mnie pozostawało tylko złożyć podpis. Odpowiedziałem listem, w którym wyjaśniłem, że taka „praktyka” nie jest dla mnie. Myślałem, że wyciągnął wnioski. Po pewnym czasie W. O. Żadźko zwrócił się do mnie z inną prośbą: jego czerkaską encyklopedię kijowscy krajoznawcy zgłaszają do uzyskania Nagrody Państwowej w dziedzinie nauki i techniki, i prosi o moje wsparcie. Praca „Czerkaszczyna” wydała mi się warta dobrej oceny — dużo materiału, rozmach, ujęto wszystkie aspekty historycznego życia, osiągnięcia kulturalne regionu, wybitne osobistości, tak czy inaczej związane z Czerkaszczyną, czerkaska szewczenkiana itd. O tym właśnie napisałem w swojej opinii. Ale teraz pod adresem W. O. Żadźki padają oskarżenia o zapożyczenia i plagiat. Na ile są one uzasadnione i czy encyklopedia „Czerkaszczyna” może być nominowana do Nagrody Państwowej w dziedzinie nauki i techniki — niech wyjaśniają sami krajoznawcy. To zapewne zostanie zrobione. Tymczasem pozostaje pytanie: kto jest autorem fałszywki-kompilacji, opublikowanej pod moim nazwiskiem? Po raz pierwszy w życiu stykam się z tak cynicznym fałszerstwem. Iwan DZIUBA 18.05.2011 ODPOWIEDŹ REDAKTORA NACZELNEGO 24 marca 2011 roku na adres elektroniczny redakcji nadszedł krótki list od Wiktora Żadźki „Przesyłam materiał I. Dziuby”, którego ostatnia strona zawierała podpis akademika Narodowej Akademii Nauk Ukrainy, poświadczony przez Naczelnika Sekretariatu Prezydium i pieczęcią. Artykuł „Wiktor Żadźko — samotnik, który ciągnie pług historii” ujrzał światło dzienne w 13. numerze „Słowa Proświty” (31.03—6.04.2011 r.). A już 7 kwietnia br. otrzymaliśmy list ze skrzynki pocztowej Kartunowa Nikołaja z podpisami naszego stałego autora Wadyma Mycyka, zasłużonego pracownika kultury Ukrainy, dyrektora Talniwskiego Rejonowego Muzeum Historii Rolnictwa, Wołodymyra Chomenki, krajoznawcy, historyka, członka NSŻU, Ołeha Szatajły, starszego pracownika naukowego Talniwskiego Rejonowego Muzeum Historii Rolnictwa, członka Narodowego Związku Krajoznawców Ukrainy: „Wielce Szanowna Lubow Wasyliwno! Przeczytaliśmy artykuł akademika Iwana Dziuby „Wiktor Żadźko — samotnik, który ciągnie pług historii” („Słowo Proświty” nr 13, 31.03 — 06.04.2011). To nie jest recenzja i nawet nie opinia, a artykuł na wsparcie i w obronie W. Żadźki. Książka na tytule nazwana jest: „Wiktor Żadźko. Czerkaszczyna. Uniwersalna encyklopedia” (WPK „Ekspres-Polihraf”, 2010). I choć mniejszą czcionką w notkach i słowie „Do czytelnika” podaje się, że W. Żadźko jest autorem-opracowującym, to jednak jest ona autorska — „Wiktor Żadźko. Czerkaszczyna”. W liście do W. Mycyka tak właśnie pisał, że „to moja encyklopedia…” Taką wejdzie ona do wszystkich indeksów bibliograficznych, przeglądów itp. Włożono w nią wiele wysiłku technicznego, środków, czasu, ale encyklopedia nie stała się samodzielną pracą. Tak, ona podaje informacje o historii...
historię, ludzi Czerkaszczyzny, ale to przykład skanowanej twórczości, kompilacji i, co najprzykrzejsze, plagiatu, błędów, zniekształceń i przekręceń. Nikt nie dawał W. Żadźce prawa do przedrukowywania słowo w słowo w swojej książce czyichś notek, artykułów, odrzucając autorów, nawet o nich nie wspominając. Źródło podaje, ale autorów — nie. Na stronie tytułowej książki czcionką 26 wypisano nazwisko autora — Wiktor Żadźko. Mamy do czynienia z prawdziwym plagiatem, ale ze swoistym podejściem. Szkoda została wyrządzona zarówno moralna, jak i faktyczna. Przecież dane wydanie „Zalecono do druku przez radę naukową Narodowego Uniwersytetu Pedagogicznego im. M. P. Drahomanowa (protokół nr 12 z 29.05.2008)” oraz „Zalecono do druku przez Ministerstwo Oświaty i Nauki Ukrainy jako podręcznik dla studentów wyższych uczelni oraz szkół i liceów zgodnie z pismem nr 1.4/18-G-2648 z 10.12.2008 r.”. Autorowi-opracowującemu nie miał kto wskazać błędów i encyklopedię w pośpiechu zarekomendowano. Kiedy tylko nas troje krajoznawców z Czerkaszczyzny zajrzało do swoich rejonów, znaleźliśmy aż nadto błędów, przekręceń, a w planie moralnym — bezwstydnych kradzieży. A teraz jeszcze chcą, żeby uczniowie i studenci się na tym uczyli. W liście napisaliśmy do W. Żadźki o takim podejściu i masowych błędach. W odpowiedzi otrzymaliśmy obraźliwe listy za to, że wskazujemy na „pchły”, nazwano nas badaczami „lokalnego rozlewu”. Błędy uważa niemal za prawidłowość, bo one, rzekomo, są u Pochylewicza, Trońki, w wielu encyklopediach, badaniach krajoznawczych. Myśleliśmy, żeby wysłać recenzję do „Słowa Proświty”, ale ostatecznie skierowaliśmy ją do gazet „Dzień”, „Ukraińska Gazeta Literacka”, żeby były nie tylko pochlebne artykuły, ale i krytyczne spojrzenie. One jej nie opublikowały, ale W. Żadźkę z nią zapoznały. Zrozumieliśmy, że tam urządzono grę do jednej bramki. Od awanturniczego W. Żadźki nie zwlekały obraźliwe listy do W. Chomenki, O. Szatajły z odpowiednimi „etykietkami”, z rekomendacjami, by swoje „donosicielstwo” przesyłać do różnych instancji, w tym do „Słowa Proświty”. Sam zaś zorganizował wystąpienie I. Dziuby. Pierwsze odzewy na „Czerkaszczyznę” były napisane przez autorów „pod kalkę” — o tym mowa w naszej recenzji. Przykro za szanownego Iwana Mychajłowicza Dziubę, że poddał się namowom W. Żadźki i niemal pod jego dyktando napisał list w obronie. Początkowo idą rozważania o ogólnej historii Czerkaszczyzny, pracy W. Żadźki, ale już od pierwszego akapitu III kolumny publikacji i do końca czytamy te słowa i „definicje”, które są w listach W. Żadźki do nas. Nie sądzimy, żeby w naukowym leksykonie akademika I. Dziuby, człowieka delikatnego i argumentującego z oponentami, były słowa „tak zwani „znawcy spraw krajoznawczych” szczególnie lokalnego rozlewu” (przykład prorządowych wyzwisk — „tak zwani demokraci”), „innych „pcheł” nakłują”, nawet z naszego artykułu W. Żadźko całkowicie przenosi końcowe słowa „Zauważone błędy”, wspominanych już Pochylewicza i Trońki. W. Żadźko bronił swoich błędów, bo one, rzekomo, są w wielu wydaniach i obwiniał o nie urzędników, krajoznawców. To samo powtarza i akademik I. Dziuba. Oczywiste, że w Instytucie Badań Encyklopedycznych NAN Ukrainy I. Dziuba nie nakierowywał swoich współpracowników na robienie błędów w wydaniach encyklopedycznych. Wartością encyklopedii jest prawdziwość i nieomylność. Błędów się nie usprawiedliwia, ich się nie dopuszcza, a kiedy się zdarzają, to się je poprawia. Jeszcze zauważymy, krajoznawcy są rzeczywiście lokalni, bo oni badają miejsca rodzinnego kraju, a niektórzy stołeczni awanturnicy tylko korzystają z ich pracy. Koleżanka W. Żadźki z uniwersytetu im. Drahomanowa prof. Lubow Maćko pisze, że on „przygotował encyklopedię samodzielnie”, a u I. Dziuby — „samodzielnie podniósł… warstwę” oraz w tytule „samotnik, który ciągnie pług historii”. Zatem, co do treści, jedno i to samo. Szanowni, czy nie zagalopowujemy się? Dlaczego (to dotyczy przede wszystkim W. Żadźki) poniżamy pracę setek krajoznawców, badaczy historii, tych właśnie — lokalnych? Ich co — oprócz Żadźki nie było i nie ma? Wychodzi na to, że W. Żadźko przepisał wszystko z wydań krajoznawców od Drabowa aż po Żaszków, a ich odrzucił do „lokalnego rozlewu”. Zlekceważył początkowo sam, a to jeszcze z pomocą słynnego akademika. Dla wywyższenia jednego, okazuje się, trzeba poniżyć wielu. Może teraz zamkniemy Narodowy Związek Krajoznawców, Instytuty Historii, Badań Regionalnych NAN Ukrainy, bo mamy „samotnika”, który ciągnie swój pług po cudzym polu!? Nie ubożejmy i nie poniżajmy się! I wreszcie — recenzent z uniwersytetu im. Drahomanowa dziekan wydziału A. Wysocki proponuje „Czerkaszczyznę” W. Żadźki do Nagrody Szewczenkowskiej, a I. Dziuba — do Państwowej Nagrody Ukrainy w dziedzinie nauki i techniki. Ręka W. Żadźki, człowieka chciwego sławy i nietolerancyjnego wobec krytyki, rozpoznaje się w autorach różnych publikacji. Jakieś tam przyjazne stosunki między akademikiem I. Dziubą a „autorem-opracowującym” W. Żadźką są, bo on go w publikacji nazywa tylko po imieniu — Wiktorem. Nawet odgradza od krytyki: „Wiktorowi nie radziłbym zwracać uwagi na ten lament”. Wychodzi na to, że błędy — to prawidłowość, a krytyka — to lament. (Witka nie ruszać!) Nie sądzimy, żeby szanowny krytyk tak się wypowiadał. Jednak chce się zauważyć, a jakże z tym fundamentalnym: prawda ponad wszystko!? Każda encyklopedia — to przede wszystkim dokładność, obiektywizm, prawdziwość. Widocznie teraz W. Żadźce po takiej radzie i wsparciu można nadal skanować przez kogoś zbadane, kompilować, zajmować się plagiatem, robić masę umyślnych i nieumyślnych błędów. Pług ma już ustawiony! Temuż samemu W. Żadźce chce się powiedzieć, żeby obniżył swoje ambicje „wszechwiedzącego krajoznawcy”, uznał błędy, a nie przerzucał ich na obwodowych i rejonowych urzędników oraz krajoznawców „lokalnego rozlewu”, nie organizował odzewów na swoje poparcie, nie szukał zwolenników wśród kijowskich znawców, którzy nie znają szczegółowej historii Czerkaszczyzny, oraz nie otaczał się ich pochlebnymi słowami jak ochronnym ogrodzeniem. Przesyłamy Pani, Lubowie Wasyliwno, naszą recenzję, czym jest w rzeczywistości „Wiktor Żadźko. Czerkaszczyzna. Uniwersalna encyklopedia”. Z niezmiennym szacunkiem Wadym Mycyk, Wołodymyr Chomenko, Ołeh Szatajło 6.04.2011 r.” Recenzja z podpisem trzech krajoznawców została niedawno wydrukowana w „Literackiej Ukrainie”. Po wyżej podanym liście do redakcji I. M. Dziuby z 18.05.2011 r., mnie, jak każdemu redaktorowi naczelnemu, którego wprowadzono w błąd, pozostaje tylko przeprosić za publikację nieprawdziwego materiału, którego autorstwo jest negowane przez osobę, której nazwisko zostało wykorzystane. Zgodnie z Ustawą „O prawie autorskim” poszkodowani mogą zwrócić się do sądu. Redakcja składa swoje przeprosiny czytelnikom gazety i odtąd będzie drukować tylko te materiały, które są potwierdzone podpisem, danymi paszportowymi oraz numerem identyfikacyjnym autora.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
