Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 13strona oryginału ↗

UNIWERSYTECKA PROFESURA Na cześć P. P. Kononenki

Слово Просвіти, №21 за 2011 рік

Halyna HRYMYCH, kandydat nauk filologicznych W tamtych odległych latach 60. XX wieku do auli Czerwonego korpusu Uniwersytetu Kijowskiego imienia Tarasa Szewczenki wszedł młody mężczyzna i przedstawił się: „Wasz wykładowca historii literatury ukraińskiej radzieckiej Petro Petrowycz Kononenko”. Moja koleżanka z roku stała się nagle czerwona jak burak i wyszeptała: — Kara boska. Mało tego, że był W. Paszczenko, za którym szalał wydział filologiczny, a teraz jeszcze ten, P. Kononenko. Przepadły, Haluniu, wszystkie dziewczyny z filologii, a jest ich przecież jak w fabryce dzianin imienia Róży Luksemburg. Miała rację: wysoki, szczupły, czubaty, schludny do przesady. Obuwie (proszę Boga), jakie wtedy było obuwie, ale u Petra Petrowycza zawsze było wyczyszczone na błysk. A do tego jeszcze — oczy! Takie niepokojąco miłe. A głos! Bywa głos, który jakby wabi. Właśnie taki głos miał też P. P. Kononenko. Niespieszny, powiedziałabym, nawet powolny, zawsze zrównoważony, z bardzo rozwiniętym poczuciem własnej godności. Petrowi Petrowyczowi przypisane są cechy, które charakteryzują klasycznego uniwersyteckiego profesora: wielostronność i szerokość wiedzy, erudycja, inteligencja, zdyscyplinowanie i punktualność. Wchodził do auli i wychodził — na dzwonek. Nigdy się nie spóźniał, a nas nie zatrzymywał podczas przerwy, w odróżnieniu, na przykład, od prof. F. J. Szołoma (niech spoczywa w pokoju). Bywało, że spóźni się ze 20 minut (my czekamy), a tu nagle dzwonek. Wtedy stanie w drzwiach i kontynuuje swój wykład. I my cierpieliśmy, bo szanowaliśmy tego unikalnego człowieka, głębokiego specjalistę historii dawnej literatury. Mojemu pokoleniu poszczęściło się z wykładowcami. Nadarzyła się okazja wspomnieć, jeśli nie wszystkich, to niektórych z nich: O. D. Nazarewskiego, A. O. Biłeckiego, H. K. Sydorenkę, A. O. Iszczuka, A. H. Iliczewskiego, I. K. Kuczerenkę, P. D. Tymoszenkę, M. O. Karpenkę, obecnie przewodniczącego Rady weteranów wojny i pracy oraz Rady starszyzny. Wśród wymienionego uczonego i szlachetnego grona wykładowczego wydziału filologicznego osoba P. P. Kononenki była organiczna i zauważalna. Wszyscy już wtedy widzieli w nim perspektywicznego naukowca i wnikliwego pedagoga, który w swoich „lirycznych” dygresjach nas pouczał: „Człowiek widzi świat nie tylko oczami. Jest i inne widzenie, które idzie z wnętrza. Właśnie tak postrzegajcie świat”. W tamtych odległych latach 60. nasi wykładowcy odegrali niepowtarzalną rolę swoistych katalizatorów całego szeregu tendencji, które rodziły się w tamtych czasach zarówno w społeczeństwie, jak i w literaturze. Dali możliwość nam, ówczesnym studentom, stać się w aspekcie duchowym tym, kim jesteśmy dzisiaj. I za to im niski pokłon. Wasyl MARUSYK We wsi Rusów w rejonie śniatyńskim na Iwano-Frankowszczyźnie 15 maja br. tłumnie obchodzono 140. rocznicę urodzin Wasyla Stefanyka. Mieszkańcy wsi, Pokucianie, Bukowińczycy, Lwowianie uczcili imię wybitnego pisarza w jego rodzinnej wsi. Odwiedzili cmentarz, gdzie spoczywa Wasyl Semenowycz z żoną, synami i wnukiem, byli przy dębach, które sadzili jeszcze cztery dekady temu Ołeś Honczar, Petro Tronko, Andrij Hołowko, Iwan Kozłowski, Iwan Dracz jako honorowi uczestnicy Dnia wdzięczności wybitnemu mistrzowi słowa. W tym roku wiosenne kwiaty złożono u podnóża pomników Tarasa Szewczenki, Wasyla Stefanyka, jego młodszego brata w duchu — pisarza i pedagoga Iwana Fedoraka, do popiersia na podwórzu posiadłości-muzeum nowelisty. Księża, lwowscy naukowcy, edukatorzy wyższych uczelni, pisarze, artyści ze Lwowa, Kijowa, Czerniowiec, Iwano-Frankowska, Kołomyi, Kosowa złożyli wieniec sławy u podnóża pomnika ukraińskiego geniusza. Przypominam sobie, jak czterdzieści lat temu w Iwano-Frankowskim instytucie pedagogicznym (właśnie nadano mu imię W. S. Stefanyka) uczestnicy jubileuszowego plenum Związku Pisarzy Ukrainy oraz republikańskiej konferencji naukowej, członkowie komitetów jubileuszowych, pedagodzy i studenci oklaskiwali przewodniczącego zarządu ZPU Ołesia Honczara, kiedy on ska- Skłonna jestem uważać, że jakikolwiek przedmiot i ciąg do niego studentów zależy od tego, kto go wykłada. Wykłady P. P. Kononenki miały swoistą formę — rozmowa. W wykładach-rozmowach młody wykładowca powoli kruszył i niszczył lodowe zatory dogmatycznego socrealizmu. Wbrew zideologizowanym programom nauczania zdołał wyjść poza ideologiczne brzegi. W swoistym kontekście podawano imiona i utwory zakazanych M. Kulisza, W. Pidmohylnego, Hr. Kosynki i in. Moje pokolenie pamięta, że my, studenci, notowaliśmy wtedy prawie wszystkie dyscypliny. Notowanie wykładów P. P. Kononenki nie było łatwe. Zachowałam notatki z wykładu „Dyskusja literacka 1925—1926 lat” i przeczytałam. W nim postawiono akcenty tak, jakby został odczytany dzisiaj. Bez przesady po raz pierwszy zrozumieliśmy, że istnieje możliwość i konieczność studiowania historii literatury ukraińskiej inaczej, nie tak, jak wymagał program nauczania lat 50.—60. Z inicjatywy wykładowcy P. P. Kononenki zafascynowani odkrywaliśmy dla siebie świat poetyckiego kina O. Dowżenki, modernistycznych taśm Federico Felliniego, Michelangelo Antonioniego, czy, powiedzmy, wykład-rozmowa poświęcona twórczości J. Janowskiego, która później została opublikowana jako artykuł naukowy „Jurij Janowski i kwestia romantyzmu”. Cenne w pedagogice P. P. Kononenki było również to, że po jego rozmowach-wykładach czasami powstawały ostre dyskusje, spory. W aulach Czerwonego i Żółtego korpusu, gdzie na zmianę mieścił się wydział, wrzały namiętności nie mniej gorące niż w sali posiedzeń dzisiejszej Rady Najwyższej. Kontynuowały się one również w przeludnionych pokojach akademika przy ulicy Oświaty na Sołomiance. P. P. Kononenko ma swój udział także w studenckim studiu literackim imienia Wasyla Czumaka, które hartowało twórcze skrzydła wielu, dzisiaj znanym literatom, w szczególności i moim kolegom z roku, obecnie członkom Narodowego związku pisarzy Ukrainy. W odróżnieniu od dzisiejszych realiów w latach 50.—60. na wydział przychodzili przeważnie z miast prowincjonalnych, ukraińskich wsi. Sam Kijów — nasza wspaniała stolica wraz z naszymi wykładowcami stawały się dla nas ważnym czynnikiem edukacji. Przy braku archiwów, mediów i Internetu, przy tym demagogicznym śmieciu w społeczeństwie, na uniwersytecie pojawiały się przedsięwzięcia, które wypełniały duchową próżnię studenckiej młodzieży. Wymienię choć jedno. Z inicjatywy studentów dziennikarzy i filologów, a także wykładowców, pod przywództwem P. P. Kononenki i S. Telniuka narodziło się ustne czasopismo „Wiadomości dnia”, które wkrótce zdobyło niemałą popularność na uniwersytecie. Stało się leczniczym duchowym źródłem z żywym głosem ciekawych ludzi. Czego tylko warte były „przeglądy wiadomości międzynarodowych z H. M. Cwietkowem”! Kto ich nie pamięta. A czwarta strona czasopisma — to poeci, prozaicy (O. Honczar, M. Rylski, W. Symonenko), aktorzy i reżyserzy kijowskich teatrów, naukowcy (fizycy, medycy, biolodzy, chemicy), mistrzowie sportu. I na zakończenie — kronika filmowa z życia naszego uniwersytetu. Już wtedy u znanego dzisiaj profesora, akademika krajowych i zagranicznych akademii, laureata Międzynarodowej nagrody imienia J. G. Herdera — P. P. Kononenki ujawniły się cechy nie tylko błyskotliwego pedagoga, ale i organizatora, autora (jak dzisiaj mówią) pro-

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn