Strona · s. 3strona oryginału ↗
NARÓD MOŻNA ZJEDNOCZYĆ TYLKO WOKÓŁ SŁOWA
Слово Просвіти, №21 за 2011 рік
Zakazy i ograniczenia dla języka ukraińskiego są jak wiatr, który rozdmuchuje ogień. Im mocniej wieje, tym jaśniej płonie płomień oporu, tym nieugaszenie wybucha miłość do ojczystego słowa. Dzisiaj jest wietrznie. Burza pochodzi od Ministerstwa Oświaty i Nauki, Młodzieży i Sportu Ukrainy oraz jego szefa Dmytra Tabacznyka, którego ukrainofobia stała się haniebną przypowieścią. To on chciał zgasić Międzynarodowy Konkurs Języka Ukraińskiego im. Petra Jacyka — popularny i prestiżowy projekt. Jedną z metod była chytra idea naprędce wymyślonego konkursu, którym Tabacznyk postanowił zastąpić turniej językowy. Na dodatek spekulując na świętym imieniu Kobziarza. Na przekór złoczyńcom XI Międzynarodowy Konkurs Języka Ukraińskiego im. P. Jacyka odbył się, jego uroczyste zamknięcie tradycyjnie miało miejsce 17 maja w Narodowym Akademickim Teatrze Dramatycznym im. Iwana Franki. Konkurs sponsorowała Liga Ukraińskich Mecenasów, wsparli go patrioci-dobroczyńcy ze wszystkich zakątków świata. Liczba uczestników konkursu imienia Petra Jacyka sięga prawie 5 milionów osób z ponad 20 krajów. Tegoroczni 100 zwycięzców i laureatów to uczniowie, nauczyciele, studenci wyższych uczelni I—IV poziomu akredytacji, uczniowie szkół zawodowo-technicznych, licealiści i kadeci wyższych wojskowych uczelni Sił Zbrojnych Ukrainy. Zwycięzcy konkursu językowego otrzymali dyplomy, pieniądze, roczną prenumeratę czasopisma „Kurier Krzywbasu”, książki oraz specjalną płytę „Mówimy i piszemy wzorowym językiem ukraińskim”.
Natalia ANTONIUK
KOMU NIE WOLNO JEŚĆ UKRAIŃSKIEGO CHLEBA Prowadzący świąteczne wydarzenie — dyrektor wykonawczy Ligi Ukraińskich Mecenasów, przewodniczący rady koordynacyjnej Międzynarodowego Konkursu Języka Ukraińskiego im. P. Jacyka, pisarz Mychajło Słaboszpycki oraz artystka ludowa Natalia Sumska. Nagrody zwycięzcom wręczali znani pisarze, działacze społeczni, artyści i mecenasi. Konkurs pobłogosławił Jego Świątobliwość Patriarcha Kijowski i całej Rusi-Ukrainy Filaret. W przeddzień w jego rezydencji wysokimi odznaczeniami cerkiewnymi nagrodzono dziesięciu mecenasów, którzy włożyli wysiłek w rozwój kultury, duchowości, oświaty i organizację konkursu języka ukraińskiego imienia Petra Jacyka. Wystąpienie Jego Świątobliwości to żarliwy apel do współczesnych: „Dziwne: mamy państwo, a musimy jeszcze troszczyć się o odrodzenie swojego języka. Świadczy to o tym, że przez długie wieki naród ukraiński był zniewolony i próbowano odebrać mu ojczysty język. A to znaczy — chciano zniszczyć Ukraińców jako naród. Dlatego to, co robimy, jest świętą sprawą. Jakkolwiek nie poniżano i nie poniża się języka ukraińskiego, jest on słowiczy, najlepszy spośród innych języków Europy. Dlatego osiągniemy ten czas, kiedy cały naród ukraiński będzie mówił i znał ojczysty język. Będą go znały wszystkie narody, które żyją na Ukrainie. I w tym Cerkiew odgrywa ważną rolę: wiernych uczymy modlić się po ukraińsku, a nie w obcym języku. Bo ten, kto choć raz pomodlił się do Boga w ojczystym języku, w obcym już modlić się nie będzie”. Jego Świątobliwość gorąco wierzy w siłę ukraińskiego słowa: „Takie konkursy świadczą, że miłość do języka ukraińskiego rośnie. Jednocześnie rośnie i przeciwdziałanie. Ale zniewoliciele nie odniosą sukcesu, bo nie dopuścimy do tego, żeby język ukraiński był na wszelkie sposoby niszczony. Bóg pobłogosławił Ukrainę, by była państwem. Ten, kto nie chce mówić w języku ukraińskim, ten nie chce mieć państwa ukraińskiego. A kto nie chce mieć państwa ukraińskiego, niech nie korzysta z dóbr Ukrainy. A tak chleb ukraiński jedzą, a języka ukraińskiego uczyć się nie chcą”. Potem Mychajło Słaboszpycki zaintrygował salę: „Chciałbym wygłosić pozdrowienia od prezydenta Ukrainy, ale go nie ma”. Odczytał pozdrowienia od innego prezydenta — prezydenta Światowego Kongresu Ukraińców Jewhena Czolija. Następnie wystąpił prezydent Ligi Ukraińskich Mecenasów Wołodymyr Zahorij, człowiek, dzięki któremu przeprowadzany jest konkurs: „W tym roku były ciężkie czasy — konkurs znalazł się pod groźbą zerwania, turniej językowy po raz pierwszy odbywał się bez ministerstwa oświaty. Ale czarne siły poniosły klęskę. Bo solidarność narodowa w wielonarodowym państwie to ta armatura, na której trzyma się państwo”.
PETRO JACYK — CZŁOWIEK STRATEGICZNEGO MYŚLENIA Pisarz Jurij Szczerbak podkreślił unikalność tego święta: „Większość naszych świąt zwrócona jest w przeszłość. To zaś jest unikalne tym, że zwrócone jest w przyszłość. Bo strzała życia zawsze leci do przodu, nigdy nie wraca wstecz, i dlatego miło mi widzieć tutaj młode twarze”. Opowiedział też o Petrze Jacyku, z którym miał zaszczyt się przyjaźnić i rozmawiać: „Był unikalnym człowiekiem, bezgranicznie i szczerze kochał Ukrainę. Miał trudny charakter, był bardzo surowy. Daleko nie wszyscy, którzy oczekiwali od niego słodkich słów, byli zadowoleni, bo często ostro mówił prawdę w oczy. Petro Jacyk był człowiekiem strategicznego myślenia, wybierał takie programy, które kierowały nasze słowo i naszą kulturę w przyszłość, na utwierdzenie dopiero co zbudowanego państwa. Mieszkając w Kanadzie, przejmował się losem Ukrainy. Raz go zapytałem: »Panie Piotrze, nie wydaje się Panu, że mogą pojawić się zarzuty wrogich sił, że Kanadyjczyk zapoczątkował taki konkurs na Ukrainie?«. Powiedział: »Wręcz przeciwnie — jestem Ukraińcem. Będę pozostawał z Ukrainą. Musimy wspierać ukraińskie słowo. Ukraina jest jeszcze biednym państwem i ja jej pomogę. Ale przyjdzie czas, kiedy i państwo, i społeczeństwo będą w stanie wspierać ten konkurs«. Myślę, że ten czas nadszedł”. Julia Tymoszenko, która finansowo wsparła konkurs, nie mogła przyjść na uroczyste zamknięcie. Dlatego deputowany ludowy Wołodymyr Jaworiwski odczytał od niej pozdrowienia. Przewodniczący Komitetu Rady Najwyższej Ukrainy ds. kultury i duchowości położył akcent na tym, że język to ratujący amulet, fundamentalna podstawa samego bytu narodu. Wołodymyr Jaworiwski wręczył nagrody za pierwsze miejsce w konkursie. Redaktor naczelny czasopisma „Kurier Krzywbasu” Hryhorij Husejnow podkreślił energetyczną siłę konkursu, jego podniosłość i uroczystość. A przewodniczący jury konkursu, dyrektor Instytutu Języka Ukraińskiego NAN Ukrainy, doktor filologii Pawło Hrycenko, podsumował prosto: „Konkurs Petra Jacyka to triumf języka ukraińskiego. To święto, kiedy niesiemy jedność całej Ukrainy, wszystkich regionów (»nie tych Regionów«, — żartuje), gdzie dzieci i nauczyciele rozumieją znaczenie języka, perspektywiczność władania językiem, którzy z miłością odnoszą się do niego codziennie. Ten konkurs zaświadczył przede wszystkim, że to wszystko od złego: dzielenie Ukrainy według różnych regionalnych osobliwości”. Pawło Hrycenko podkreślił, że językowi ukraińskiemu zagraża tylko nasza obojętność: „Musimy odnosić się do języka z wysoką odpowiedzialnością i tworzyć środowisko wysokiej kultury języka ukraińskiego”. Właśnie Instytut Języka Ukraińskiego NAN Ukrainy wraz z fundacją Leonida Kuczmy „Ukraina” przygotował specjalną płytę „Mówimy i piszemy wzorowym językiem ukraińskim” na konkurs Petra Jacyka. Mychajło Słaboszpycki znów ironizuje: „Na dyplomach zwycięzców nie ma nazwiska ministra oświaty Ukrainy. Minister Dmytro Tabacznyk ma problem — on po prostu nie lubi języka ukraińskiego i nie uważa za potrzebne go wspierać”. Pisarzowi, laureatowi Narodowej Nagrody im. T. Szewczenki Anatolijowi Dimarowowi 17 maja stuknęło 89 lat — jest szczęśliwy, że jego urodziny zbiegają się z tym uroczystym dniem języka ukraińskiego.
Do młodzieży zwrócił się lider zespołu „Tartak” Saško Położynśkyj, który podkreślił, że język ukraiński jest potrzebny nie tylko państwu i narodowi, jest to również korzystne dla każdego użytkownika języka. Opowiedział o własnym doświadczeniu: „Trafiłem do specjalnej szkoły z internatem z pogłębionym nauczaniem języka rosyjskiego i wzmocnionym przygotowaniem wojskowo-fizycznym, gdzie mnie, ukraińskiego chłopca, uczono stale porozumiewać się po rosyjsku. Od tego czasu przez kilka lat komunikowałem się głównie po rosyjsku. W 1989 roku na festiwalu „Czerwona Ruta” poznałem ludzi, którzy rozumieli, że nie jesteśmy „ludźmi radzieckimi”, a Ukraińcami. Zacząłem zmieniać swój światopogląd i w pewnym momencie przeszedłem na język ukraiński. Podnosiłem poziom znajomości języka ojczystego, uczyłem się mówić tak, aby samemu czerpać z tego przyjemność. Z czasem zauważyłem pewne skutki. Kiedy grałem w instytutowym KVN, zaproponowałem uczestnikom przejście na ukraiński. Udało nam się — było to i wesołe, i jakościowe. Potem stworzyłem zespół „Tartak”, wystąpiliśmy na festiwalu „Czerwona Ruta” i zwyciężyliśmy na nim”. Nie obyło się bez krytyki konkursu ze strony Saška Położynśkiego: „Obserwowałem młodych ludzi, którzy są na sali, i zobaczyłem, że się nudzą. Bo oni są ludźmi nowego tysiąclecia i różnią się od starszego pokolenia. Żyjemy w nowym tysiącleciu — radio, telewizja, Internet… Na Ukrainie jest bardzo mało ukraińskojęzycznych treści. Czy są jakieś wyraziste młodzieżowe czasopisma po ukraińsku? Nie ma. A w radiu i telewizji jest dużo języka ukraińskiego? Z każdym razem coraz mniej i mniej. Problem języka ukraińskiego polega na tym, że staje się on archaiczny, językiem wczorajszego i przedwczorajszego dnia, językiem starszych ludzi. A młodzież trzeba zainteresować. Festiwal „Czerwona Ruta” bardzo silnie wpływał na to, by język ukraiński był popularny wśród młodzieży. Teraz festiwal ledwo tli się i nie ma już tego wpływu. Dlatego my z wami musimy wspierać takie wydarzenia i inicjatywy. Konkurs Jacyka to dobry konkurs. Ale wyobraźmy sobie, że są tu nowoczesne dekoracje i technika, wszystko jest jaskrawe. Można pewną sumę środków przeznaczać na nowoczesną oprawę uroczystego zamknięcia. Zwycięzców konkursu można nagrodzić tak, aby zobaczyła to cała Ukraina, cały świat, i w przyszłym roku jeszcze więcej ludzi wzięłoby udział w językowym maratonie”. Saško Położynśkyj mówił o ważności akcji na rzecz języka ukraińskiego: „Byłem na akcjach protestacyjnych przeciwko przyjęciu ustawy o drugim języku państwowym — nie widziałem tam Związku Pisarzy Ukrainy w pełnym składzie, nauczycieli i tłumaczy języka ukraińskiego. My, ludzie, którzy zarabiamy językiem ukraińskim na życie, nie pomyśleliśmy, że trzeba w pewnym momencie go obronić, ochronić, wychodząc na akcje protestacyjne. Młodzież wyczuwa fałsz. Dlatego jeśli wychodzimy na scenę i mówimy im, że jesteśmy za językiem ukraińskim, to musimy być za nim nie tylko na scenie, ale działać każdego dnia”. Laureatów, którzy zdobyli drugie i imienne nagrody, nagradzali deputowani ludowi — Wołodymyr Stretowycz, Mychajło Kosiw, Mykoła Kulczycki, Pawło Mowczan. Mychajło Kosiw mówił o tym, że język jest wyższy od władzy: „Konkurs Jacyka to przykład ukraińskiej solidarności. Zmieniają się prezydenci, zmieniają się premierzy, ministrowie os-
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
