Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 15strona oryginału ↗

Pradawny głos ziemi Dziecięcy hymn Ukrainy

Слово Просвіти, №21 за 2012 рік

W wielu mitologiach mówi się o tym, że Bóg stworzył człowieka z gliny. I nie bez powodu. Glina ma nie tylko cudotwórczą moc i niewiarygodne właściwości, ale także niepowtarzalne brzmienie. To jakby żywy organizm, który naprawdę ma duszę, to muzyka ziemi. Weźcie do rąk glinianą okarynę (zozulycię)… Od razu czujecie język dawnego instrumentu muzycznego, tajemnicę czasów trypolskich i oddech ziemi. O tym mowa w Centrum Ukraińskiej Kultury i Sztuki na wystawie „Muzyka Ziemi”. Tutaj przekonujesz się, że muzyka gliny ma nie tylko zdumiewające odcienie barwowe, ale niesie w sobie głęboki duchowy pokład tysiącleci. Oto kolekcja ceramicznych instrumentów muzycznych z wielu krajów świata. I wszystkie one zostały ucieleśnione w ukraińskiej glinie z Opiszni. Stworzyli tę kolekcję Jurij Myrko, Dmytro Biłokiń oraz Serhij Kazmin. Ulana WOLIROWSKA Zdjęcie Ołeksandra ŁYTWYNENKA Według słów dyrektor generalnej Centrum Switłany Dolesko, wystawa wywołała nie lada rezonans wśród zwiedzających, szczególnie zainteresowała się nią młodzież oraz zagraniczni goście. A wszystko zaczęło się przypadkiem. Jurij Myrko odwiedził wystawę ceramiki, gdzie jego uwagę przykuły fotografie różnorodnej gliny w stanie naturalnym. Wydała mu się ona piękniejsza, doskonalsza od samych wyrobów ceramicznych, które były na wystawie. Mistrz zastanowił się nad tym, że powierzchownie wykorzystujemy zasoby darowane nam przez ziemię. Od tego czasu Jurij zaczął badać glinę. Z czasem dołączyli do niego ludzie o podobnych poglądach Dmytro Biłokiń i Serhij Kazmin, których interesowała muzyka oraz ceramiczne instrumenty muzyczne. Tak powstała wspólna idea połączenia dźwięków ziemi i powietrza. Rozpoczęła się praca archiwalna. Mistrzowie szukali już znanych instrumentów muzycznych różnych kultur, badali instrumenty z gliny, a co najciekawsze — tworzyli własne. Dlatego na wystawie każdy eksponat to swoista praca autorska. Podczas otwarcia zorganizowali improwizowany koncert na oryginalnych instrumentach, wśród nich — utar, shivaya, marakasy, didgeridoo i inne. Didgeridoo to instrument dęty aborygenów Australii, który ma bardzo szeroki zakres barwowy. Był popularny w latach 80. XX wieku u szamanów. Dzięki temu instrumentowi człowiek wchodził w trans. Wykorzystują go w szkołach duchowych, aby osiągnąć doskonałość, zlać się z naturą, do medytacji. Didgeridoo przypomina fujarkę, stworzono go jako prototyp mistycznego tęczowego węża. Jest tu także klasyczny chiński instrument xun (xuan), ma on ponad 7 tysięcy lat. Według legendy został wynaleziony w dziwny sposób z dawnej miotanej broni myśliwskiej. Podczas polowania dawni ludzie obwiązywali sznurkiem kamień lub kawałek gliny i rzucali nim w zdobycz. Kiedy kamień leciał, wydawał świszczący dźwięk. Człowiek domyślił się, by zrobić otwory różnej wielkości, aby uzyskać różne brzmienie. Najstarszy instrument w kolekcji to ghatam. Przypomina garnek na wodę. Wykorzystuje się go jako bęben. Ważną rolę odgrywają sznurowe podstawki-kręgi pod glinianymi garnkami, które regulują dźwięk. Więc jeśli pod ceramiczny instrument położy się taką podstawkę, dźwięk będzie bardziej dźwięczny i wyrazisty. Udu to afrykański gliniany bęben-garnek, który wydaje niski, przeciągły dźwięk. Według wierzeń Afrykańczyków to język przodków. Przedstawiona jest także okaryna — instrument muzyczny, właściwy wielu kulturom, w tym ukraińskiej. Okaryna w tłumaczeniu oznacza „gąsiątko”, ponieważ kształt instrumentu przypomina głowę gąsiątka. W głębokiej starożytności zozulycia była używana do pogańskich obrzędów i świąt. Nawiasem mówiąc, na świecie, w szczególności we Włoszech, Austrii, USA, tradycyjnie odbywają się festiwale poświęcone okarynie. Ogółem na wystawie jest ponad 50 najróżniejszych modyfikacji instrumentów. Niestety, typowo ukraińskich tutaj nie ma. Ale chłopakom zaproponowano stworzenie kolekcji czysto ukraińskich instrumentów muzycznych, więc następna kolekcja będzie zachwycać. Ołeh TKACZENKO, przewodniczący komitetu organizacyjnego festiwalu, przewodniczący Zaporoskiego Zjednoczenia Obwodowego Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki Na brzegu Dniepru i Konki, słynnego kozackiego „Wielkiego Ługu”, wieś Skelky w rejonie wasyliwskim obwodu zaporoskiego witała gości i uczestników drugiego obwodowego festiwalu wiejskich dziecięcych zespołów chóralnych „Śpiewający Step” (organizatorzy i założyciele — Zaporoskie Zjednoczenie Obwodowe „Proświta” imienia Tarasa Szewczenki). Różnorodność pieśni przyjemnie poruszała duszę słuchaczy. Każdy zespół chóralny dowodził swojej niepowtarzalności i kunsztu. I rozbrzmiewała szczera pieśń nad Dnieprem. Wykwalifikowane jury było skrupulatne i w końcu wyłoniło zwycięzców. Dyplom za udział w festiwalu otrzymały: dziecięcy zespół chóralny „Jedyna rodzina” ze wsi Nowomykołajiwka, szkoła z internatem (33 uczestników), kierownik artystyczny Wiktor Iwanowycz Ostapenko; dziecięcy chór pieśni ukraińskiej „Dżereło” zakładu komunalnego „Wierchniotersiański” z wizytą w światowej sławy scytyjskim kurhanie „Kurhan Sołocha” oraz „Mamaj Surka”. Drugie miejsce wywalczył zespół chóralny uczniów klas 5—8 Azowskiej Szkoły Ogólnokształcącej I—III st. w rejonie jakymiwskim (38 uczestników), kierownik artystyczny Anatolij Semenowycz Janew, nagrodzony wycieczką do Kamiennej Mogiły, która znajduje się pod Melitopolem. Zdobywca pierwszego miejsca — „Sandżanci” z Rady Wiejskiej Fruktowe w rejonie melitopolskim obwodu zaporoskiego, chór zbiorowy Rady Wiejskiej Fruktowe (szkoły we Fruktowem i Dolynśkem), kierownik artystyczny Maryna Arkadijiwna Petrowa, Tetiana Fokardi, którzy otrzymali główną nagrodę festiwalu — wycieczkę na wyspę Chortyca. Uczestnicy i goście festiwalu skosztowali kozackiego kulesza i nacieszyli się pokazowym występem koła sztuk walki szkoły „Spas”. Mali dżury i kozaczki teatralnie, ale po dorosłemu wprawnie władali kozacką szablą, włócznią, szczodrze dzielili się z obecnymi swoimi umiejętnościami. Festiwal uświetniły dzieła mistrzów sztuki dekoracyjno-użytkowej. Leonid ANDRIJEWSKIJ, dyrektor wydawnictwa „Krynycia”, artysta ludowy Ukrainy, laureat nagrody im. Szewczenki Jubileuszowy wieczór twórczy Tetiany Majdanowycz w kijowskim Domu Pisarzy rozpoczął się uroczyście i świątecznie. W wykonaniu młodszego chóru „Zironka”, którym kieruje Diana Żdanowa, zabrzmiała pieśń „Krajina Ukrajinija” z poetycko-muzycznej książki jubilatki „Kalynowyj ptach” (2006), do której muzykę napisała kompozytorka Ludmyła Łewczenko (Butuchanowa). Ta pieśń w wykonaniu uczniów szkoły muzycznej nr 33 rejonu sołomiańskiego miasta Kijowa stała się prawdziwym wstępem do całego wieczoru poetyckiego, któremu T. Majdanowycz nadała wiosenny tytuł „Powertennia Kalynowoho ptacha”. Czytano także wiersze z tej książki: Bohdan Myronow — uczeń 1. klasy szkoły nr 178, Jura Załużnyj — uczeń 2. klasy szkoły nr 57, Kjara Nesterak — uczennica 2. klasy z Zurychu, Szwajcaria, a uczennice Kijowskiego Liceum Humanistycznego Olha Wasiunyk i Mariam Halsztian odegrały dialog z poematu „Chrystos i Prometej”. Jednak najgoręcej sala słuchaczy przyjmowała śpiewaków z oddziału chóralnego szkoły muzycznej nr 33, którym kieruje zasłużony działacz kultury Ukrainy, wyróżniający się pedagog Iryna Petriwna Żdanowa, która wraz z występem starszego chóru „Suzirja”, którym dyrygowała osobiście, przygotowała jeszcze całe „konstelacje” solistów: od pierwszoklasistki Iryny Mychajłowej (pieśń „Deń narodżennia”), uczennic Dinary Herejchanowej (pieśń „Diwczynka i kłen”), Diany Tychoniuk („Nebesa nad Kyjewom”) — aż po absolwentki szkoły muzycznej nr 33, już studentki szkoły muzycznej Julii Płaksiuk (pieśń „Kalynowyj ptach”) oraz studentkę Akademii Muzycznej Dianę Żdanową („Preczysta Maty”). Mistrzowsko i z natchnieniem akompaniowała zarówno młodym śpiewakom, jak i zespołom chóralnym Olha Szewczuk, wieloletnia wykładowczyni 33. szkoły muzycznej. Jako wydawca wiem, jak trudno w naszych czasach wartościowej ukraińskiej książce trafić do swojego zainteresowanego czytelnika, do rodziców i dzieci, którzy szukają takiej literatury, do nauczycieli i uczniów w mieście i na wsi, gdyż tutaj są i finansowe, i organizacyjne przeszkody, zniszczona dystrybucja książek, brak środków na działania reklamowe itp. Wspaniałe wykonanie przez uczniów szkoły muzycznej nr 33 pieśni z książki T. Majdanowycz „Kalynowyj ptach” skłoniło mnie do ostatecznej realizacji dawnego zamiaru — przekazania Ogólnoukraińskiemu Towarzystwu „Proświta” 500 egzemplarzy tej książki, którą wydało wydawnictwo „Krynycia”. To nie pierwsza książka dla dzieci Tetiany Majdanowycz. W „Weselce” ujrzał światło dzienne jej zbiór poezji „Kwiatnewyj doszcz” oraz baśnie w prozie „Kałyna cwite pizno”. W swoim monograficznym badaniu o twórczości T. Majdanowycz „Taka bude nam Ukrajina, jaki u nas budut sercia” (posłowie do poematu „Chrystos i Prometej”, 1999), zaznaczałem, że ona „nigdy nie pisała na żądanie czasu czy w zależności od okoliczności politycznych, nie podąża za modą w poezji na fali ekstrawaganckich obrazowych i formalnych współczesnych poszukiwań”, że to prawdziwy talent, „który jest prawdziwie ukraiński, bo pracuje dla duchowego wzrostu Ukrainy”. Zachwycałem się stworzonym przez nią szczególnym stylem poetyckim, który wyłonił się z głębin twórczości ludowej — jej oryginalną świecką poezją duchową, która jest jak „świeca łaskawa”, „żywa rosa”. Poetka potrafi w jakiś zdumiewający sposób wznieść ludzką duszę w niebo i pomóc jej się tam utrzymać, nawet jeśli temat jej utworu jest oficjalny, suchy, ciężki. Niechże jej „Kalynowyj ptach” na mocnych skrzydłach leci przez Ukrainę, aby dotrzeć do najdalszych zakątków, do najaktywniejszych wielbicieli patriotyczno-duchowego ukraińskiego słowa i pieśni.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn