Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
← Archiwum «Slovo Prosvity»

Слово Просвіти, №21 за 2013 рік

16 s. · 39 wpisów · PDF w Wikimedia Commons ↗ · CC BY 4.0

Tłumaczenie maszynowe z ukraińskiego. Cytaty, nazwiska i liczby sprawdzaj ze stroną oryginału.

Tekst wyodrębniono z PDF i automatycznie podzielono na materiały. Granice części materiałów nie zostały sprawdzone redakcyjnie: jeden wpis może zawierać kilka materiałów, tylko część jednego lub blok serwisowy (np. ogłoszenie o prenumeracie). Źródłem pierwotnym jest strona gazety w PDF.

Strona · s. 1strona oryginału ↗

OGÓLNOUKRAIŃSKI TYGODNIK KULTUROLOGICZNY 21 (710), 30 maja — 5 czerwca 2013 Na chwałę naszej przesławnej Ukrainy

Wołodymyr MELNYCZENKO, generalny dyrektor Narodowego Centrum Kultury, doktor nauk historycznych, laureat Narodowej Nagrody Ukrainy im. Tarasa Szewczenki Kilka kroków od najsłynniejszej ulicy Rosji — starożytnego Arbatu — mieści się Narodowe Centrum Kultury. Nasz budynek — nr 9 — jako pierwszy rozpoczyna słynną Starą Arbat po nieparzystej stronie ulicy, przy której mieszkał również Puszkin. Budynki nr 1, 3, 5 i 7 zostały już dawno zburzone, a obecnie na ich miejscu stoi nowoczesny kompleks biurowo-handlowy, który w naszym przypadku się nie liczy — historyczny Arbat ma swoją odwieczną numerację. Arbat w tym roku obchodzi 520 lat. A my — 20. Ale historia staje się bliższa, a my czujemy się bliżej przeszłości, gdy wiemy i pamiętamy o tym, że: — w dokumentach historycznych wzmianka o rosyjskim „Arbacie” i ukraińskim „kozaku” pojawia się niemal jednocześnie — pod koniec XV wieku; — trzy stulecia temu na Arbacie, niedaleko tego miejsca, harcowało 20 tysięcy ukraińskich kozaków hetmana Piotra Sahajdacznego, którzy właśnie od strony Arbackiej Bramy szturmowali Moskwę. Wśród nich był także przyszły hetman zaporoskiego kozactwa, pułkownik Michajło Doroszenko, a jego wnuk — ukraiński hetman Piotr Doroszenko zakończył życie w honorowym zesłaniu pod Moskwą, w Jaropołczu, pod koniec XVII wieku; — w połowie XIX wieku Arbatem przechodził Taras Szewczenko, „błądząc po krętych moskiewskich uliczkach”, a w kwietniu 1861 roku trumna z prochami poety znajdowała się sto kroków stąd — w świątyni Tichona Amafuntskiego, i to właśnie z arbackiej ziemi rozpoczęła ona swoją niezapomnianą drogę na konnym wozie do Góry Czernieczej w Kaniowie; — niedaleko od nas, w domu na Bulwarze Nikitskim, mieszkał i zmarł wielki Ukrainiec Mikołaj Gogol. Bez wątpienia nie mógł nie widzieć naszego budynku; — sto lat temu w domu nr 55 na Arbacie przez pół roku mieszkał Michał Hruszewski, który właśnie tutaj otrzymał wiadomość, że został wybrany przewodniczącym Ukraińskiej Centralnej Rady. Uchwała Gabinetu Ministrów Ukrainy „O utworzeniu Centrum Kultury Ukrainy w mieście Moskwie” z 14 maja 1993 roku, podpisana przez premiera Ukrainy Leonida Kuczmę, była uchwałą historyczną. Centrum Kultury Ukrainy w Moskwie stokrotnie realnie potwierdziło i pokazało nieustanną duchową obecność narodowych geniuszy w Ukraińskim Domu, który jest własnością nowej, niepodległej Ukrainy i z powodzeniem działa w imię naszego państwa. Dziś jesteśmy wdzięczni wszystkim, którzy uczestniczyli w zakładaniu, tworzeniu i umacnianiu Centrum Kultury w Moskwie, które po raz pierwszy dało Ukrainie możliwość potwierdzenia za granicą prawdziwie samodzielnej polityki kulturalnej. Wśród tych szczególnie drogich nam osób są dwaj wielcy Ukraińcy, którzy niedawno od nas odeszli — Paweł Romanowicz Popowycz i Bohdan Sylwestrowicz Stupka. Pamięć o nich została na zawsze utrwalona w Centrum. Imieniem Pawła Popowycza nosi obecnie nazwę Ukraińska Niedzielna Szkoła, a naszej Bibliotece nadano imię Bohdana Stupki. Nie mogę nie zacytować słów z życzeń dla Centrum od jednej z najsilniejszych organizacji regionalnych — Ukraińców Baszkortostanu „Kobzar”: „Wysokiego uznania zasługuje ta odpowiedzialna i ofiarna praca twórcza, którą codziennie wykonujecie dla dobra Ukrainy i całej ukraińskiej wspólnoty światowej, pomagając Ukraińcom diaspory utrzymywać stałą więź duchową ze swoją historyczną Ojczyzną, kształtować nowe pokolenie ukraińskich patriotów. Gromadzicie wokół siebie wszystkich, którym nie jest obojętna sprawa odrodzenia języka ukraińskiego, edukacji narodowej i kultury na terenach Rosji”. Zakończenie na str. 10

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 1strona oryginału ↗

24 maja Narodowe Centrum Kultury Ukrainy w Moskwie obchodziło swoje 20-lecie

Z powitalnym przemówieniem na uroczystym zebraniu wystąpił Nadzwyczajny i Pełnomocny Ambasador Ukrainy w Federacji Rosyjskiej Wołodymyr Jelczenko. Odczytał on pozdrowienia od Prezydenta Ukrainy Wiktora Janukowycza, w których zaznaczono: „Wysoko cenię Państwa wkład w sprawę popularyzacji oryginalnej ukraińskiej kultury i sztuki w Federacji Rosyjskiej, nauki języka ukraińskiego, podtrzymywania kontaktów z Ukraińcami w Rosji oraz sprzyjania dialogowi międzykulturowemu. Dzięki wysokiemu poziomowi zawodowemu Państwa zespołu, realizacji programów informacyjno-oświatowych Centrum stało się autorytatywnym ośrodkiem kultury narodowej za granicą”. Również Wołodymyr Jelczenko wygłosił pozdrowienia od ministra spraw zagranicznych Ukrainy Leonida Kożary i ministra kultury Ukrainy Leonida Nowochatka. Z przemówieniem powitalnym wystąpił statssekretarz — zastępca ministra spraw zagranicznych Federacji Rosyjskiej Hryhorij Karasin. Zastępca kierownika Sekretariatu Państwowego Zarządu Spraw Prezydenta Ukrainy, szef Zarządu Pracy z Personelem Maryna Turkota wręczyła pracownikom Narodowego Centrum Kultury dyplomy honorowe w imieniu kierownika Państwowego Zarządu Spraw Andrija Krawca. Wręczono również honorowe odznaczenia i dyplomy Ministerstwa Kultury Ukrainy, podpisane przez ministra Leonida Nowochatka, dyplomy honorowe Ukraińskiego Funduszu Kultury z podpisem Borysa Olijnyka oraz dyplomy honorowe Akademii Nauk Pedagogicznych Ukrainy, podpisane przez prezydenta akademii Wasyla Kremenia. Na uroczystym zebraniu z słowami powitania wystąpili: przewodniczący Towarzystwa Kultury Ukraińskiej „Sławutycz”, akademik, zasłużony działacz nauki Federacji Rosyjskiej Wasyl Antoniw; doktor nauk filologicznych, laureat Narodowej Nagrody Ukrainy im. Tarasa Szewczenki Jurij Barabasz; przewodniczący Zarządu Rady Zrzeszeń Ziemiackich Ukrainy, radca państwowy Federacji Rosyjskiej I klasy, doktor nauk politycznych Mykoła Ljach; członkini rady Regionalnej Organizacji Społecznej „Ukraińcy Moskwy”, solistka Teatru Bolszoj, zasłużona artystka Rosji, zasłużona artystka Ukrainy Halina Czornoba; pisarz i tłumacz, zastępca przewodniczącego Zarządu, dyrektor generalny Związku Pisarzy Rosji Wołodymyr Seredyn; honorowy przewodniczący Rady Zrzeszeń Ziemiackich Ukrainy, przewodniczący Ługańskiego Zrzeszenia Ziemiackiego w Moskwie Mykoła Czelombytko; przewodniczący Zarządu Międzynarodowego Funduszu „Partnerstwo Naukowe”, przewodniczący Zarządu Międzynarodowego Funduszu „Dziedzictwo Kulturowe” Wiktor Karcew; zastępca kierownika — szef Zarządu ds. Ochrony Wartości Kulturowych Federalnej Służby Nadzoru nad Przestrzeganiem Ustawodawstwa w Dziedzinie Ochrony Dziedzictwa Kulturowego (Rosochoronkultura), radca państwowy Federacji Rosyjskiej I klasy Wiktor Pietrakow i inni. Ogółem do Centrum nadeszło ponad pięćdziesiąt pozdrowień z Ukrainy i Rosji — od Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki, Związku Pisarzy Rosji, Instytutu Historii NAN Ukrainy, Instytutu Literatury NAN Ukrainy im. T. H. Szewczenki, Kijowskiej Dziecięcej Akademii Sztuk, Narodowego Akademickiego Teatru Opery i Baletu im. T. H. Szewczenki, Ukraińskiego Instytutu Pamięci Narodowej, Narodowej Akademii Muzycznej Ukrainy im. P. I. Czajkowskiego, Instytutu Archeologii NAN Ukrainy, Narodowego Akademickiego Teatru Dramatu Rosyjskiego im. Łesi Ukrainki, a także od innych ukraińskich i rosyjskich organizacji artystycznych, naukowych, edukacyjnych i społecznych oraz ośrodków kulturalnych państw obcych w Moskwie. Państwowa placówka Ukrainy w Moskwie otrzymała pozdrowienia od wielu ukraińskich organizacji Rosji — z Woroneża, Moskwy i obwodu moskiewskiego, Niżnego Nowogrodu, Omska, Kraju Primorskiego, Republiki Baszkortostanu, Republiki Karelii, Republiki Komi, Republiki Mari El, Republiki Tatarstanu, Rostowa, Saratowa, Surgutu, Twerii, Republiki Udmurckiej, Kraju Chabarowskiego, obwodu czelabińskiego i innych. Odbył się koncert świąteczny, w którym wzięły udział zespoły działające w Narodowym Centrum Kultury Ukrainy — Ukraińska Ludowa Kapela Chóralna Moskwy pod kierownictwem zasłużonej pracownicy kultury Rosji i Ukrainy Wiktorii Skopenko oraz Ukraiński Muzyczno-Dramatyczny Teatr-Antreprenie „Eneasz” pod kierownictwem laureata międzynarodowych konkursów, solisty Teatru Bolszoj Mykoły Resetniaka oraz mistrzów sztuki Rosji i Ukrainy.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

telefon komórkowy i rzuciła w stronę funkcjonariusza drogówki, który później ten telefon mi oddał” – poinformowała dziennikarka. Prokuratura obwodowa oświadczyła, że wszczęto postępowanie karne na podstawie art. 171 Kodeksu karnego Ukrainy. Zobaczymy, jak się ono zakończy. W naszym państwie są bardzo demokratyczne prawa, Konstytucja. Po prostu warto byłoby, aby częściej zaglądali do niej przede wszystkim funkcjonariusze organów ścigania oraz inni urzędnicy państwowi. Tym, którzy wymyślają swoje „prawa”, by przeszkadzać w działalności dziennikarzy, trzeba będzie przypomnieć postanowienia Ustawy Ukrainy „O drukowanych środkach masowego przekazu (prasie) na Ukrainie”. Podobne postanowienia znajdują się również w ustawach o mediach elektronicznych oraz o informacji. A zatem, artykuł 26 wspomnianej Ustawy: „Dziennikarz ma prawo: 1) do swobodnego otrzymywania, wykorzystywania, rozpowszechniania (publikacji) oraz przechowywania informacji o otwartym trybie dostępu; 2) odwiedzać państwowe organy władzy, organy samorządu lokalnego i regionalnego, a także przedsiębiorstwa, instytucje i organizacje oraz być przyjmowanym przez ich urzędników; 3) otwarcie dokonywać nagrań, w tym z zastosowaniem wszelkich środków technicznych, z wyjątkiem przypadków przewidzianych przez prawo; 7) po okazaniu legitymacji redakcyjnej lub innego dokumentu potwierdzającego jego przynależność do drukowanego środka masowego przekazu, przebywać w rejonie klęski żywiołowej, katastrof, w miejscach awarii, masowych zamieszek, na wiecach i demonstracjach, na terytoriach, gdzie ogłoszono stan wyjątkowy”. Szczegółowo, wyczerpująco i zrozumiale. Należy jedynie przestrzegać prawa, co jest pierwszą oznaką „państwa prawnego, demokratycznego” (artykuł 1 Konstytucji Ukrainy). Kiedy zaś działa prawo pięści, to takie społeczeństwo nazywa się nieco inaczej: faszystowskim i nieeuropejskim. Organizatorom show pod hasłem „Do Europy — bez faszyzmu!” warto byłoby o tym pamiętać.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

Pięściami o wolność słowa. Strach przed wolnym słowem to pierwsza oznaka słabości reżimu

Chyba nieprzypadkowo podczas wydarzeń 18 maja, kiedy opozycja przeprowadzała akcję „Wstawaj, Ukraino!”, a „regionałowie” swój nieudolny „antyfaszystowski marsz”, społeczeństwo najbardziej poraziło pobicie dziennikarzy. Przecież, jak wiadomo, wolne słowo jest wskaźnikiem demokratycznego społeczeństwa i zawsze wywoływało nienawiść u apologetów społeczeństwa totalitarnego. Petro ANTONENKO Zdjęcie autora. Otóż podczas marszu opozycji na przedstawicieli partii „Swoboda” napadli młodzieńcy o sportowej budowie ciała. Nagrywali to dziennikarka „5 kanału” Olha Snicarczuk i fotoreporter Wład Sodel. Zobaczywszy to, bojówkarze rzucili się na dziennikarzy i brutalnie ich pobili. Olgę Snicarczuk pogotowie zabrało do szpitala. Milicja nie zareagowała na ten incydent i nie obroniła dziennikarzy. Tego samego dnia ostrą ocenę wydarzenia wydał parlamentarny Komitet ds. wolności słowa i informacji. „Działania uczestników antyfaszystowskiego wiecu, zorganizowanego przez władzę, w rzeczywistości okazały się współczesnym przejawem faszyzmu w naszym kraju” — podkreślił przewodniczący komitetu Mykoła Tomenko. W apelu do ministra MSW Witalija Zacharczenki członkowie Komitetu domagają się pociągnięcia do odpowiedzialności osób zamieszanych w napad na dziennikarzy. Napastnik, który bił Olgę Snicarczuk, to 20-letni mieszkaniec Białej Cerkwi Wadym Tituшко o przydomku „Rumun”, który na początku akcji wraz z kolegami stał w ochronie wiecu „regionałów”. Wydział śledczy rejonowego zarządu milicji w Szewczenkowskim rejonie stolicy wszczął przeciwko niemu postępowanie karne z cz. 1 art. 125 Kodeksu karnego „Umyślne lekkie uszkodzenie ciała” oraz art. 171 „Utrudnianie zgodnej z prawem działalności zawodowej dziennikarzy”. Kiedy zapachniało przypalonym, Tituшко, który ma już jeden wyrok i któremu grożą kraty więzienne, powiedział, że Olgi Snicarczuk nie bił, a ona sama upadła. I że w ogóle na wiec „wynajęła go opozycja”. Oburzona opinia publiczna domaga się śledztwa i ukarania winnych. Narodowy Związek Dziennikarzy Ukrainy i Niezależny Związek Zawodowy Mediów włączyły się w obronę kolegów. Na żądanie opozycji Rada Najwyższa utworzyła Tymczasową komisję śledczą ds. wyjaśnienia okoliczności napadu na dziennikarzy i zbadania innych faktów nacisku na mass media oraz utrudniania profesjonalnej działalności dziennikarzy. Autorem projektu uchwały jest Arsenij Jaceniuk. Na żądanie opozycji do parlamentu wezwano ministra spraw wewnętrznych Zacharczenkę, który nie potrafił wyjaśnić bezczynności milicji w kwestii ochrony dziennikarzy. A tymczasem sąd wypuścił bojówkarza Tituшка za poręczeniem majątkowym. Istnieją informacje, że będzie mu zarzucane zwykłe chuligaństwo zamiast dość poważnego artykułu 171 Kodeksu karnego — utrudnianie profesjonalnej działalności dziennikarzy, który przewiduje do kilku lat więzienia. Oburzeni dziennikarze 22 maja urządzili demarsz podczas posiedzenia Gabinetu Ministrów: odwrócili się do premiera Azarowa i członków rządu plecami, na których były plakaty z napisami „Dzisiaj dziennikarka! Jutro — wasza żona, siostra, córka. Działajcie!”. Nerwy premiera nie wytrzymały, nakazał wyrzucić dziennikarzy z posiedzenia i pozbawić ich akredytacji przy Rządzie. Później ochłonął, akredytacji nie anulowano. Nerwowość członków rządu sprowokowała kolejną akcję protestu i solidarności dziennikarzy następnego dnia, już pod murami Gabinetu Ministrów. Rozpatrywanie sytuacji trwało również w parlamentarnym Komitecie ds. wolności słowa i informacji, gdzie stwierdzono bezczynność milicji podczas incydentu. Przecież nawet wezwany na posiedzenie Komitetu szef stołecznej milicji Wałerij Koriak przyznał, że milicja „wykazała niezdecydowanie”. W związku z tym w stołecznym zarządzie MSW rozpoczęto dochodzenie służbowe. Wreszcie prokuratura rejonu Szewczenkowskiego wszczęła sprawę karną dotyczącą działań stołecznej milicji: według wstępnej kwalifikacji z cz. 1 art. 367 Kodeksu karnego — „Niedopełnienie obowiązków służbowych”. Odezwała się też Partia Regionów. Ale jej oświadczenie to kolejny przykład hipokryzji. W kwestii pobicia dziennikarzy zaznaczono w nim: „Opozycja nie była w stanie zapewnić normalnych warunków pracy przedstawicielom mediów podczas prowadzenia swojego wiecu”. Ale przecież „zapewniać normalne warunki”, czyli porządek prawny, zobowiązane są właśnie organy ścigania. A one są strukturą władzy kierowanej przez tych samych „regionałów” i są od nich całkowicie zależne. Lecz praworządność i porządek są dla nich na dziesiątym miejscu, bo trzeba obsługiwać partię rządzącą, a nie służyć prawu. Opinia publiczna czeka nie tylko na śledztwo w sprawie tego brutalnego napadu na dziennikarzy i ukaranie bezpośrednich sprawców, ale także na należytą ocenę działań milicji. I raczej tym razem nie uda się „zamieść pod dywan” tak głośnej sprawy, jak to bywało wcześniej. xxx Ta skandaliczna historia nie jest przypadkowa, a naturalna na tle sytuacji z wolnością słowa na Ukrainie. Opublikowano raport Instytutu Masowej Informacji, w którym odnotowano, że rok 2012 jest rekordowy w ciągu ostatnich 10 lat pod względem liczby naruszeń praw dziennikarzy do wykonywania ich profesjonalnej działalności. Odnotowano ich 324, czyli niemal codziennie dochodzi do rażącego naruszenia prawa wobec mediów. Wśród odnotowanych naruszeń jest 6 aresztowań i zatrzymań dziennikarzy, 40 przypadków ich pobicia, napadów, zastraszania, dziesiątki przypadków nacisków ekonomicznych i politycznych na media, 50 pozwów sądowych przeciwko dziennikarzom i redakcjom. Odnotowano również wzmocnienie cenzury, dalszą monopolizację przestrzeni informacyjnej w rękach ludzi i struktur zbliżonych do władzy. W rankingu wolności słowa Ukraina nadal znajduje się w drugiej setce krajów świata. Reakcja organów ścigania na to wszystko jest niemrawa. W ciągu roku wszczęto tylko 6 spraw karnych z art. 171 KK Ukrainy, choć można je wszczynać niemal we wszystkich 324 przypadkach. Obecnie wzrosły kwoty roszczeń sądowych wobec mediów i dziennikarzy. Przyczyną jest zniesienie w 2011 roku podwyższonych stawek opłaty państwowej przy składaniu takich pozwów. Teraz urażeni publikacjami powodowie składają pozwy o ochronę swojej dość wątpliwej „czci i godności” na setki tysięcy, a nawet miliony hrywien. xxx Żadnych pozytywnych zmian rok 2013 nie przyniósł. Co więcej, zaczęły się dziwne „najazdy” na Internet. Oto świeże fakty: 21 maja Sąd Dnieprowski w Kijowie wydał postanowienie, zgodnie z którym właściciel forum internetowego, zrzeszającego mieszkańców jednego ze stołecznych budynków, ma zapłacić 14 milionów hrywien kary! Tak sąd ocenił szkody, które rzekomo poniosła jedna z firm budowlanych z powodu dyskusji mieszkańców na temat wewnętrznych problemów, które nagromadziły się w tym budynku. Precedens już był. Kilka miesięcy temu podobną decyzję wydał jeden z sądów w obwodzie odeskim wobec mieszkańców wsi, którzy próbowali omówić na forum internetowym skandaliczną sytuację, gdy chciano ich wysiedlić dla jednej wątpliwej zabudowy. „Siedzieć i milczeć” — tak należy rozumieć decyzję sądu. A już po skandalu z pobiciem dziennikarzy w stolicy — incydent w Chmielnickim. Jeden z uczestników wypadku drogowego rzucił się na dziennikarkę obwodowej państwowej stacji telewizyjno-radiowej „Podilla-Centr” Oksanę Czuszkinę, aby przeszkodzić jej w filmowaniu wydarzeń. „Zbliżył się do mnie i zaczął wykręcać rękę. Dwaj inspektorzy drogówki w żaden sposób na to nie zareagowali i spokojnie patrzyli. Potem napastnik wyrwał

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

Oświadczenie sekretariatu NSPU

Jak wie cały kraj, 18 maja podczas masowej akcji w Kijowie, przy całkowitym braku interwencji funkcjonariuszy milicji, doszło do cynicznego pobicia dziennikarki „5 kanału” Olhy Snicarczuk. Narodowa Spilka Żurnalistiw Ukrainy (NSŻU) oraz Niezależny Medialny Związek Zawodowy Ukrainy (NMPU) wystosowały wspólne oświadczenie, w którym żądają od ministra spraw wewnętrznych Witalija Zaharczenki, aby albo zmusił swoich podwładnych do wypełniania należnych im obowiązków, albo podał się do dymisji. Sekretariat NSPU popiera oświadczenie koleżanek i kolegów dziennikarzy, solidaryzuje się z nimi w dążeniu do przeciwstawienia się wszelkim zamachom na wolność słowa, stanowczo potępia kolejny akt przeszkadzania w działalności dziennikarskiej i domaga się od MSW oraz jego kierownictwa niezmiennego przestrzegania norm obowiązującego prawa, w tym przede wszystkim w sferze mediów. Wiktor Baranow, Wołodymyr Barna, Ljubow Hołota, Serhij Hrabar, Hryhorij Huseinow, Dmytro Iwanow, Myhajło Kameniuk, Myhajło Słaboszpycki

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 2strona oryginału ↗

Włodzimierz OHRYZKO: «Rosja wciąż liczy na to, by odwieść Ukrainę od UE»

Nieplanowane spotkanie prezydenta Wiktora Janukowycza z prezydentem Rosji Władimirem Putinem 26 maja świadczy o próbie Rosji, by odwieść Ukrainę od integracji europejskiej – przekonany jest Włodzimierz Ohryzko, minister spraw zagranicznych Ukrainy (2007–2009): „Wszystkie te próby strony rosyjskiej, by zmusić Ukrainę do niedokonywania wyboru, obserwujemy już od kilku miesięcy z różnym stopniem aktywności. Ale jak dotąd, jak mi się wydaje, stronie rosyjskiej nie udaje się „dopiąć swego” i przekonać strony ukraińskiej, że trzeba zrezygnować z wyboru europejskiego, i w tym widzę pewien pozytyw”. Jednocześnie zaznaczył, że skryty charakter spotkania świadczy o tym, iż w stosunkach ukraińsko-rosyjskich wciąż brakuje przejrzystości i wszystko dzieje się w warunkach, gdy najpierw wszystko się ukrywa, a potem nagle ogłasza się nowe porozumienia. „Wydaje mi się, że obecnie w bardzo wielu kremlowskich gabinetach zrozumiano, że Ukraina odchodzi, a Kreml traci wpływy w naszym państwie, i oto teraz właśnie to nieprzewidziane… spotkanie świadczy o tym, że trwają ostatnie próby zatrzymania procesu (integracji europejskiej)” – dodał W. Ohryzko w eterze „5 kanału”. Jego zdaniem Rosja na tym etapie próbuje spowolnić to, czego praktycznie już nie da się spowolnić, mając na myśli możliwe podpisanie umowy o stowarzyszeniu między Ukrainą a UE na szczycie w Wilnie w listopadzie 2013 roku. Ukraina musi integrować się tam, gdzie oferuje się gwarancje ochrony suwerenności państwowej, a takie gwarancje może zaoferować tylko UE, a nie Unia Celna – podkreślił były minister. Wyklucza on możliwość integracji równocześnie w dwóch kierunkach – z jednej strony w Unii Celnej Wspólnej Przestrzeni Gospodarczej (Rosja, Białoruś i Kazachstan), a z drugiej – w UE. 28–29 maja prezydent Wiktor Janukowycz odwiedza Kazachstan na zaproszenie prezydenta tego kraju Nursułtana Nazarbajewa. Planowana jest seria spotkań, w toku których zostaną nakreślone dalsze kierunki współpracy Ukrainy z Unią Celną, w tym w sprawie przystąpienia Ukrainy do UC w charakterze obserwatora. * * * www.pravda.com.ua

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

ni. Z flagami i kwiatami rozpoczęli pochód od pomnika genialnej Łesi Ukrainki. Na głównej alei cmentarza Bajkowego znajdują się groby sławnych Ukraińców: Mykoły Łysenki, Marii Zańkowieckiej, Mychajła Hruszewskiego, Mykoły Michnowskiego, Olesia Honczara, Wiaczesława Czornowoła… Uhonorowano pamięć Ołeksy Tichego, Wasyla Stusa, Jurija Łytwyna, Sławy Stećko, Kyryła Osmaka. Uroczystości upamiętnienia bohaterów Ukrainy zakończyły się przy grobie Anatolija Pohribnego. Celem przeprowadzenia takiego wydarzenia jest patriotyczne wychowanie dorastającego pokolenia na przykładzie wybitnych Ukraińców, którzy z oddaniem służyli narodowi ukraińskiemu. Niejednokrotnie poruszano kwestię utworzenia Panteonu wybitnych Ukraińców — bohaterów Ukrainy. Konieczne jest sprowadzenie na Ukrainę prochów naszych działaczy pochowanych za granicą: Symona Petlury (Paryż), Jewhena Konowalca (Rotterdam), Stepana Bandery (Monachium), Ołeksandra Dowżenki (Moskwa), Iwana Mazepy (Gałacz, Rumunia). zakazem upamiętniania ofiar rozstrzelanych w Bykowni jest tego jaskrawym przykładem. „Kwintesencją cynizmu władzy w stosunku do tragedii w Bykowni stało się to, że z miejsca pamięci setek tysięcy zamordowanych Ukraińców władza robi polski cmentarz wojenny i zaciera pamięć o poległych Ukraińcach. Kiedy dzisiaj zwróciłem się do pracownika muzeum z prośbą o włączenie aparatury nagłaśniającej na wiec pamięci i wystąpienie wiceprzewodniczącego Rady Najwyższej Rusłana Koszułynskiego, oświadczył on, że żadnego nagłośnienia nie będzie, bo »przyjdą z tryzubami i zaczną swoją antypaństwową propagandę«. Zatem zadaniem wszystkich Ukraińców pozostaje nie tylko strzec pamięci o naszych braciach i siostrach, którzy zginęli w młynach sowieckiej okupacji, ale także usunąć antyukraiński reżim Janukowycza, przezwyciężyć skutki jego rządów, przeprowadzić sąd nad Komunistyczną Partią i jej przestępcami oraz w imię milionów Ukraińców, którzy marzyli o życiu w niepodległej Ukrainie — wreszcie zbudować społecznie i narodowo sprawiedliwe państwo” — podkreślił Jurij Syrotiuk. Biuro Prasowe Ogólnoukraińskiego Zjednoczenia „Swoboda”

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

Świątynia pod kluczem

Switłana OREŁ, m. Kirowohrad. Właściwie kwietniowy konflikt jest następstwem konfrontacji, która trwa już kilka lat. Pomieszczenie świątyni św. Włodzimierza jest nowe, wzniesione w 2002 roku z datków wiernych. Głównym darczyńcą stał się ówczesny szef „Ukrawtodoru” Wołodymyr Demiszkan, który pochodzi z tych stron. Państwo powinno było zapytać darczyńcę — skąd pieniądze? Przecież „datki” dziesiątki, a nawet setki razy przewyższały oficjalny zarobek darczyńcy. Ale u nas tak nie jest przyjęte, wręcz przeciwnie: masz dostęp do pieniędzy — korzystaj jak możesz i ile możesz. Darczyńcą (tylko w znacznie mniejszych rozmiarach) był także obecny przewodniczący rejonowej administracji państwowej Ołeh Kożuchar. Nie dodaje sprawie jasności również to, że księdza Illę Sowycza na proboszcza świątyni wyznaczono w Ukraińskim Kościele Prawosławnym Patriarchatu Moskiewskiego. Później przeszedł on do Patriarchatu Kijowskiego, ale nie wytrzymał nacisku i napisał list pokutny, a w latach prezydentury Juszczenki ponownie przeszedł wraz z gminą do UKP Patriarchatu Kijowskiego. Przez pewien czas główny darczyńca Wołodymyr Demiszkan (jak poinformowały lokalne media — kum prezydenta Wiktora Janukowycza, który, jak wiadomo, jest aktywnym zwolennikiem Patriarchatu Moskiewskiego) odnosił się do tego spokojnie. Ale latem ubiegłego roku rzekomo odbyło się zebranie wspólnoty kościelnej, która rzekomo postanowiła wrócić do UKP Patriarchatu Moskiewskiego. Rzekomo, bo mimo niejednej rozprawy sądowej, na której rozpatrywano ten konflikt, do tej pory nie wiadomo, czy rzeczywiście było to zebranie, a jeśli było, czy rzetelnie stawiano na nim pytania. Bo świadkowie bardzo się plątali. Co więcej, w obwodowej administracji państwowej biskupowi kirowohradzkiemu i hołowaniwskiemu UKP Patriarchatu Kijowskiego Markowi zakomunikowano, że istnieje wniosek o przejście tej wspólnoty do Patriarchatu Moskiewskiego jeszcze zanim otrzymano oficjalne dokumenty w tej sprawie. Sędziowie nie zwrócili uwagi na tak wymowny szczegół, który świadczy o tym, że przejście to było inspirowane przez władze. Władyka Marek w wywiadzie dla jednego z portali powiedział wtedy: — Rozumiemy, z kim prowadzimy walkę, faktycznie z najwyższą władzą. Bardzo smutne, bo jeśli z Cerkwią tak się obchodzą, to co mówić o zwykłych obywatelach? Gdzie oni mogą dochodzić prawdy? Rozumiem sędziów, w jakiej sytuacji się znajdują, w jakiej sytuacji znajduje się kraj. Swoje wnioski sędziowie czytali z pochylonymi głowami. Wnioski te są absurdalne: wspólnota jako osoba prawna wskazuje, że nigdzie nie przechodziła, sąd orzeka — przeszliście. Proboszcz mówi, że nic nie wie i niczego nie podpisywał. Sąd — wniosek przyszedł od waszej organizacji. Wspólnota mówi, że zebrania nie było, sąd orzeka — nie, zbieraliście się. Sądowa konfrontacja trwała dalej. Zarówno Kirowohradzki Sąd Okręgowy, jak i Dniepropetrowski Sąd Apelacyjny uznały przejście wspólnoty wiernych do UKP Patriarchatu Moskiewskiego za zgodne z prawem. Jak poinformował władyka Marek, kopii wyroku sądu apelacyjnego nie mogli otrzymać w ciągu miesiąca, choć ustawa przewiduje tylko 20 dni na złożenie kasacji. Teraz złożono pozew o przywrócenie terminów, aby złożyć kasację do Wyższego Sądu Administracyjnego. Jeszcze nie zapadł wyrok sądowy w sprawie pozwu władyki Marka przeciwko obwodowej administracji państwowej, która zmieniła statut wspólnoty, co można robić tylko za zgodą biskupa. Takiej zgody, rzecz jasna, nikt nie otrzymał. Ale pewnego wieczoru do świątyni wtargnęli młodzi ludzie (około 30 osób), wyrzucili z pomieszczenia księdza i parafian oraz ogłosili, że są budowlańcami i będą wykonywać prace remontowe. Zamknęli się od wewnątrz i nikogo nie wpuszczali. Tak trwało kilka dni, dopóki pod murami świątyni nie zebrali się wierni, mieszkańcy miasteczka, aktywiści organizacji obwodowych partii WS „Swoboda” i UDAR, deputowany ludowy Swiatosław Chanenko. Doszło faktycznie do siłowej konfrontacji, podczas której przelano krew, dwie osoby hospitalizowano. Na wsparcie lokalnej milicji przybył oddział „Berkutu”. Ludzie żądali, aby przybysze opuścili świątynię i aby przywrócono tam nabożeństwa tej wspólnoty, która działała i działa w miasteczku — UKP Patriarchatu Kijowskiego. W końcu „budowlańców” z pomieszczenia usunięto, ale świątynię opieczętowano, rzekomo do ostatecznego sądowego rozstrzygnięcia konfliktu. Tymczasem w mediach podniósł się wrzask z przypinaniem odpowiednich łatek o tym, że aktywiści partii nie mieli prawa brać udziału w tej konfrontacji. Być może i tak. Ale nasza społeczność, którą dosłownie zalewają informacjami o niekanoniczności innych cerkwi, poza UKP Patriarchatu Moskiewskiego, często nie ma siły moralnej, by przeciwstawić się tej gwałtownej ofensywie. Przecież prawdziwą historię Ukraińskiej Cerkwi zna mało osób, informacje o tym są blokowane, a tych, którzy pojęli niełatwe realia przeszłości, śpieszą się nazywać faszystami. Dodajcie do tego jeszcze ogólne gorące emocjonalne tło, kiedy niedaleko do obraźliwego słowa i do bójki. Ale przecież faktycznie wspólnota Patriarchatu Moskiewskiego w Nowoarchanhelśku nie istnieje. Jak poinformował władyka Marek, wierni zbierali się przy swojej świątyni zarówno w Niedzielę Palmową, jak i na liturgię wielkanocną oraz nabożeństwa. Wszyscy, którzy mieli potrzebę, przychodzili na te zgromadzenia, innych w miasteczku nie było. Zatem trzeba, aby władza oprzytomniała: zwróciła wspólnocie świątynię i przywróciła jej status prawny. Wierni Nowoarchanhelśka (choć mają niewielką nadzieję) skierowali odpowiedni apel do prezydenta, pod nim — półtora tysiąca podpisów. Tymczasem, jak poinformował władyka Marek, podczas tygodnia przewodniego w rejonie hołowaniwskim wprost na cmentarzu ksiądz UKP Patriarchatu Moskiewskiego rzucił się z pięściami na księdza UKP Patriarchatu Kijowskiego. Czy przynosi taka konfrontacja korzyść wspólnej sprawie prawosławia i wzmocnieniu duchowości? Świątynia do tej pory jest pod kluczem. Ale jaki problem tym rozwiązano i po co? Kiedy go rozwiążą realnie? I nie tylko ze świątynią w Nowoarchanhelśku, ale z tym, żeby wszystko, co ukraińskie, na swojej ziemi czuło się bezpiecznie i pewnie? Furman i Ludmyła Hrebeniuk, przewodniczący i sekretarz Dniepropetrowskiej Obwodowej Organizacji Kongresu Ukraińskich Nacjonalistów. Wieczna pamięć Wasylewi Makuchowi! Wydarzenia wokół świątyni św. Włodzimierza w Nowoarchanhelśku w obwodzie kirowohradzkim, z jej rajdowym przejęciem, konfrontacją wiernych i „Berkutu”, kiedy przelano krew, nierozwiązanie konfliktu mimo zapewnień władz o chęci cywilizowanego wyjścia z sytuacji, zyskały szeroki rozgłos. W pewnym stopniu odzwierciedlają one ogólną tendencję w życiu cerkiewnym Ukrainy, jak i we wszystkich innych sferach — agresywną ofensywę tak zwanego „ruskiego miru”.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

Dzień pamięci bohaterów Ukrainy

Mykoła NESTERCZUK Zdjęcie Heorhija LUK’JANCZUKA Organizacje społeczne i partyjne („Proświta”, Ruch, KUN, Partia Ukraińska, UNA-UNSO, Nasza Ukraina) o orientacji narodowo-patriotycznej 23 maja uczciły pamięć bohaterów Ukrainy. Dopiero co 22 maja w całej Ukrainie obchodzono dzień powtórnego pochówku Tarasa Szewczenki, który inspiruje nas do walki o swoje prawa. W Kijowie na Cmentarzu Bajkowym mamy już cały panteon bohaterów Ukrainy. Aby nie dopuścić do zapomnienia, ukraińscy księża, wiceprzewodniczący Rady Najwyższej Ukrainy, członek Swobody Rusłan Koszułynskyj oraz deputowani ludowi ze Swobody Iryna Farion, Ołeksandr Szewczenko, Jurij Syrotiuk, Swiatosław Chanenko odmówili modlitwę za pamięć milionów Ukraińców, którzy zginęli z rąk sowieckiego reżimu okupacyjnego. Po tym z przemówieniami wystąpili Rusłan Koszułynskyj, Iryna Farion oraz Jurij Syrotiuk. „W żadnym innym okresie historii żaden inny okupant tak celowo i metodycznie nie niszczył duchowo i fizycznie ukraińskiego narodu. Reżim Janukowycza próbuje odrodzić stalinizm i wprowadzić praktykę stalinowskich represji. To, że w przeddzień Dnia upamiętnienia ofiar reżimów totalitarnych władza urządziła antyukraińskie sabaty z portretami Stalina i krwawymi czerwonymi flagami, pod którymi dokonywano hołodomorów, rozkułaczania, rozstrzeliwań, świadczy o tym, że dla antyukraińskiego reżimu głównym wrogiem nadal pozostaje naród ukraiński” — powiedział Jurij Syrotiuk. Podkreślił również, że władza wszelkimi sposobami stara się przeszkodzić w upamiętnieniu ofiar komunistycznych represji. Sytuacja z Władza zakazała wiecu-requiem w Bykowni 19 maja 2013 roku na terenie Narodowego historyczno-memorialnego rezerwatu „Mogiły Bykowniańskie” w Dniu pamięci ofiar totalitarnego reżimu komunistycznego miało odbyć się tradycyjne upamiętnienie setek tysięcy Ukraińców, rozstrzelanych i pochowanych w Bykowni. Jednakże, według słów dyrektora muzeum, zarządzeniem Gabinetu Ministrów Ukrainy zabroniono przeprowadzenia wiecu-requiem przy symbolicznym kurhanie w Bykowni.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 3strona oryginału ↗

W Dniepropetrowsku uczczono Wasyla Makucha

Niedawno z inicjatywy regionalistów Myhajła Riabcewa i Jurija Denysenki, a także o. Ołeksandra, proboszcza cerkwi świętych Antoniego i Teodozego Peczerskich (UPCz KP), odbyła się akcja na grobie Wasyla Omelianowicza Makucha — ukraińskiego więźnia politycznego, który w 1968 roku na znak protestu przeciwko komunistycznemu totalitarnemu systemowi, kolonialnemu położeniu Ukrainy, polityce rusyfikacji i agresji ZSRR wobec Czechosłowacji dokonał aktu samospalenia na Chreszczatyku w Kijowie. Ukrainiec Wasyl Makuch zapłonął 5 listopada 1968 roku, stając się pierwszym w Europie, który spalił się z powodu swoich patriotycznych przekonań. Czeski student Jan Palach dokonał samospalenia na Placu Wacława w Pradze 16 stycznia 1969 roku. Mykoła Bereslawski z Dniepropetrowszczyzny próbował spalić się w holu Uniwersytetu Kijowskiego im. Tarasa Szewczenki 10 lutego 1969 r., protestując przeciwko rusyfikacji. Były powstaniec i więzień polityczny Oleksa Hirnyk spalił się na Czernieczej Górze w Kaniowie 21 stycznia 1978 roku. Po odprawionym nabożeństwie żałobnym i odśpiewaniu duchowego hymnu Ukrainy głos zabrali Myhajło Riabcew, Jurij Denysenko, Ludmyła Hrebeniuk z Kongresu Ukraińskich Nacjonalistów, poeta Mykoła Cybenko oraz inni. Przemawiający podkreślali, że był to najwyższy duchowy i emocjonalny przejaw miłości do nas. On poświęcił nie tylko siebie, skazał na tragiczny los także swoją rodzinę: żonę, dwoje niepełnoletnich dzieci, siostrę. Wszystko, wszystko bez reszty oddał Ukrainie. A my faktycznie zapomnieliśmy o jego wyczynie? Wyrażono zaniepokojenie stanem upamiętnienia narodowych Bohaterów Ukrainy oraz niezadowalającym, nieuporządkowanym stanem grobu Wasyla Makucha. Postanowiono rozpocząć zbiórkę funduszy na postawienie godnego pomnika na jego grobie oraz należytego upamiętnienia jego pamięci. W akcji wzięli udział Anatolij

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 4strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

występujemy jako sponsorzy i nagradzamy zwycięzców miejskiego konkursu języka ukraińskiego im. Petra Jacyka. W tym roku przeprowadziliśmy 14 otwartych posiedzeń Zarządu oraz sesję Rady „Proświty”, rozpatrzyliśmy 39 pilnych spraw. Obecnie w skład zrzeszenia wchodzi 79 członków indywidualnych i 12 zbiorowych, co liczy około 1600 osób. Przykro to mówić, ale z powodu braku finansowania tymczasowo wstrzymaliśmy wydawanie gazety „Dzwin Sewastopolia”, chociaż za środki sponsorskie wydaliśmy już gazetę dwukrotnie. Szukamy pomocy i zrealizujemy wydanie specjalne na 200-lecie urodzin Tarasa Szewczenki. Niesiemy sewastopolczykom prawdziwą historię Ukrainy, prawdziwą historię Sewastopola, więc poprawimy pracę z młodzieżą, będziemy zabiegać o pełnowartościowe funkcjonowanie ukraińskiej edukacji na Krymie. Będziemy organizować ogólnonarodowe święta, pracować nad stworzeniem własnego centrum duchowo-kulturalnego, tutaj, w naszej „Świtłyci”, gdzie rozszerzymy naszą bibliotekę, stworzymy wideotekę, dyskografię nagrań ukraińskiej pieśni autorów-prośwician, stworzymy archiwum dziecięcych programów komputerowych. Historia naszej „Proświty” pozostanie w dzieciach. * * * W świetlicy Sewastopolskiego Miejskiego Zrzeszenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki 13 kwietnia 2013 roku odbyła się konferencja, która wybrała delegatów na kolejny IX zjazd Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta”. Do udziału w niej zarejestrowało się 38 z 45 wybranych delegatów, którzy reprezentowali pełnomocnictwa od 1600 sewastopolskich prośwician. Składając sprawozdanie z minionego okresu — od grudnia 2011 roku, Wołodymyr Procenko akcentował działalność zrzeszenia: historyczną przeszłość oraz ochronę języka ukraińskiego w Sewastopolu. Osobno przewodniczący „Proświty” poruszył problemy i plany na przyszłość. Referat wywołał wiele dyskusji, w szczególności wystąpili Myrosław Mamczak, Switłana Doroszenko, Lubow Płaskałna, Petro Marczuk, Ołena Niżyna i Wasyl Kasiuk, którzy podkreślili, że praca miejskich prośwician jest zauważalna i odczuwalna. Proświcianie zrzeszenia muszą nadal chronić ukraińską kulturę poprzez pracę festiwali, propagując ukraińską pieśń i pozytywny stosunek do wszystkiego, co ukraińskie, aby autorytet „Proświty” wśród sewastopolczyków rósł. Również proświcianie muszą integrować się z ruchami młodzieżowymi i politycznymi, bardziej propagować swoją działalność w przestrzeni informacyjnej i włączać młodzież do świata duchowego. Na konferencji Wołodymyra Procenkę, Myrosława Mamczaka i Tamarę Masłową wybrano delegatami na kolejny IX zjazd Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” oraz zatwierdzono w składzie rady miejskiego zrzeszenia Wasyla Kasiuka w miejsce ustępującej Ołeny Hrynnyk.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 4strona oryginału ↗

Nasza historia odezwie się w dzieciach

Wołodymyr PROCENKO, przewodniczący Sewastopolskiego Miejskiego Zjednoczenia „Proświta” im. T. Szewczenki Czegoż wy pysznicie się, wy! Synowie serdecznej Ukrainy! Że dobrze chodzicie w jarzmie, Jeszcze lepiej, jak ojcowie chodzili. Nie pysznicie się, z was drą rzemień, A z nich, bywało, i łój topili. Te wersy z posłania Tarasa Szewczenki “I umarłym, i żywym…” są aktualne i dzisiaj. Obecnie, w przededniu 200. rocznicy urodzin naszego Geniusza, na Ukrainie toczy się walka dwóch ideologii, otwarcie ignoruje się wszystko, co narodowe, i niszczy się ukraiński świat rękami tych, którzy nie są związani z ukraińskim narodem ani rodem, ani duchem. Musimy zajrzeć w sławną kozacką historię, poradzić się narodowych geniuszy i określić, czego chcemy, co możemy i co zbudujemy. Kto, jak nie my, proświcianie, pełni wiary w nieśmiertelność naszego ukraińskiego słowa, naszej młodej państwowości, mając narodowych geniuszy Tarasa Szewczenkę, Iwana Frankę, Łesię Ukrainkę, którzy zostawili nam bezcenne duchowe drogowskazy. Warto pamiętać, że od dnia założenia Floty Czarnomorskiej imperialni komornicy w Sewastopolu wykorzystywali pracę zniewolonych Ukraińców, którzy mieli w duszach kozackie wolności i byli przykładem w narodowowyzwoleńczych bitwach o niepodległą Ukrainę. Pierwsze polityczne protesty Ukraińców w Sewastopolu rozpoczęły się trzy dekady przed założeniem znanej partii narodowolców “Ziemia i wola”. W przededniu wojny rosyjsko-tureckiej 1828—1829 lat rząd carski, nie mając poparcia sewastopolczyków, rozpoczął przymusowy pobór do wojska. Przetoczyła się fala protestów. Właśnie wtedy została założona “Dobra partia”, która wystąpiła przeciwko uciskaniu marynarzy-rekrutów i ich rodzin, mieszkających w lepiankach w Korabelnej słobódce. Dwuletnie oblężenie wojskowe 5 tys. żołnierzy spowodowało głodomor. Kierownictwo wojskowe trzymało godzinami w zimnej morskiej wodzie kobiety i dzieci, aby wywołać masowe zachorowania, zajmowało się grabieżą mieszkań. Pierwszymi, którzy stawili zbrojny opór, byli marynarze 18. załogi roboczej pod hasłami “Dobrej partii” i jej rady wojskowej. Narodowe pospolite ruszenie poprowadził flotyjski miczman Małachow. W skład Rady Wojskowej weszli Tymisz Iwanow, Kindrat Szkuropeliw, Fedir Piskar, feldfebel Petro Szczukin, podoficer Krajnenko, ślusarz admiralicji Matwij Sołowjow i rzemieślnik Jakiw Popkow. Podnieśli oni dziesiątki tysięcy powstańców i 15 czerwca 1830 roku obalili reżim. Wojska wycofały się na dwie mile od Sewastopola, ale niedługo. 17 czerwca rozpoczął się szturm wojsk garnizonu symferopolskiego, bałakławskiego batalionu greckiego oraz oddziałów piechoty 12. dywizji. 19 czerwca powstanie zostało stłumione. Głównym mordercą powstańców stał się hrabia Woroncow. Zakatowano 1580 osób, 626 powstańców (z nich 357 marynarzy) przepędzono przez szeregi żołnierzy i zatłuczono na śmierć palami. Przywódcę rozstrzelano na kurhanie, który ludzie nazwali Małachowym, organizatorów partii powieszono. Z Sewastopola zesłano na Sybir ponad 6000 Ukraińców, a ich dzieci zabrano do batalionów wojskowych kantonistów i wychowano z imperialnym światopoglądem. Ponad 100 tys. Ukraińców poległo w wojnie krymskiej. Połowa pułków, które brały udział w walkach o Sewastopol, była sformowana z Ukraińców. To Wołyński, Dnieprzański, Żytomierski, Krzemieńczucki, Odeski, Podolski, Połtawski, Ukraiński, Umański i Jakucki — łącznie do 200 tys. ukraińskich rekrutów. Jaskrawym przykładem heroizmu jest wyczyn Hnata Szewczenki, który piersiami zasłonił dowódcę prawie 100 lat przed wyczynem Matrosowa, a do dziś pozostaje dla szerokiego ogółu nieznany. Wyczyny wojowników-Ukraińców marynarza Kiszki, Nyczypora Żmaczenki, Fedora Zajki, Iwana Demczenki, Dmytra Horłenki, Makara Szulhy, Andrija Hnidenki, nastolatków Mykoły Piszczenki, Maksyma Rybalczenki, Kuźmy Horbaniowa, porucznika Permskiego, płastunów-Ukraińców z Kubania, braci-Ukraińców podporucznika Petra Jakowycza Rewuckiego i kapitana Iwana Jakowycza Rewuckiego — imperialna cenzura ukryła. Pomnik braciom Rewuckim nasi proświcianie odrestaurowali w 1989 roku. Na ich mogile zbiorowej widnieje napis: “Nasza duma, nasza pieśń, nie umrze, nie zginie!”. Bracia pochodzą ze starodawnych kozackich rodzin znanego kozaka Petra Rewuchy i hetmana Petra Sahajdacznego. Kapitan Iwan Rewucki miał wykształcenie muzyczne, a jego bratankowie Lew i Dmytro po bracie ojca — to znani uczeni-kompozytorzy. Iwan Rewucki był założycielem naszej chóralnej kapeli “Kobzar” i jednym z inicjatorów utworzenia proświatowej wspólnoty “Kobzar” w 1903 roku, był współpracownikiem przewodniczącego — inżyniera morskiego kapitan-lejtnanta Lewka Macijewycza — pierwszego narodowego lotnika, teoretyka i fundatora opracowania pierwszych lotniskowca i hydroplanu. Nie zapomnimy ich współpracowników-bojowników Ołeksandra Kowalenki, Panasa Matiuszenki, marynarzy Iwana Jachnowskiego, Ołeksandra Petrowa, Onyczypora Wołoszyna, Hryhorija Wakulenczuka, Jewhena Zimina. Z dumą będziemy pamiętać i pierwszego przewodniczącego Ukraińskiej Wspólnoty Czarnomorskiej Wiaczesława Łaszczenkę, i jego pobratymców Mykołę Kołomijcia, Mychajła Paszczenkę, Mychajła Mychajłyka, Iwana Łychonisa, Wasyla Wityńskiego, Josypa Sokowycza, Wołodymyra Sawczenkę-Bilskiego, Mykołę Piklijewycza, Wadyma Bohomolca, Fedora Slipczenkę, Borysa Łazarewskiego, którzy stali u źródeł początku w Sewastopolu zalążków Ukraińskiej Republiki Ludowej. Będziemy szanować pamięć i naszych najnowszych pionierów-prośwician, którzy podchwycili sztafetę bohaterów i do końca swojego życia walczyli o Ukraiński Sewastopol. To Dmytro Witiuk, Wołodymyr Pyłypenko, Ołeksandr Krawczuk, Wałko Krawczenko, Iwan Szewczenko, Mykoła Kiczmar, Wałentyna Samojłenko, Jarosław Blihar, Wołodymyr Hunczak, Wałentyna Mychajłenko, Stanisław Wilak, Serhij Kowalow, Mychajło Kowtun, Ołeksandra Hreczko, Mychajło Sydor, Wira Amełkowycz, Maryna Sokoł, Tamara Petrykowa, Anatolij Wałentiuk, Olesia Mahdycz, Ida Miszczenko, Mykoła Plaszecznyk, Wałentyna Hołowaczowa, Antonina Darycz, Kateryna Żytnikowa, Oksana Pokropywna i wielu innych, którzy pozostali w pamięci sewastopolczyków i w historii naszej “Proświty” na wieki, obok wybitnych prośwician dalekiej przeszłości. Pod koniec lat 80. sztafetę narodowego odrodzenia wzięli na siebie sewastopolscy proświcianie. Nasza historia — to historia dwudziestopięcioletniej walki o swoją narodową godność, o sprawiedliwość. 22 maja 1989 roku z inicjatywy Iwana Szewczenki, Bohdana Jenala i Mykoły Huka po raz pierwszy nasze towarzystwo zadeklarowało o duchowym ludobójstwie nad Ukraińcami miasta, o ignorowaniu przez władzę języka ojczystego, o upadku ukraińskiej kultury. Od tamtej pory każdy z nas aktywnie walczył o ukraińskie odrodzenie. Należy wspomnieć triumfy ukraińskiego chóru ludowego (kierownik Wiktor Kowalczuk) i próby władzy jego zniszczenia; nasze stałe pikiety pod administracją miejską o nasze prawa, w obronie floty narodowej, w obronie telewizji i radia “Bryz”, ukraińskiej edukacji; naszą rolę w wyborach i pracę pierwszej miejskiej frakcji deputowanych “Ukraina”, stworzonej przez deputowanego-proświcianina Ihora Teniucha; przeciwdziałanie, z jakim przeprowadzaliśmy pierwsze festiwale, konkursy, wieczory literackie, konferencje. Ważną rolę odegrali proświcianie podczas tworzenia sił morskich. Wśród prośwician było niemało oficerów i miczmanów służby czynnej i rezerwy. To W. Chołodiuk, I. Teniuch, O. Podolny, W. Machno, B. Korpan, A. Kapinos, W. Fedoronczuk oraz wielu innych, którzy z czasem utworzyli sewastopolski oddział Związku Oficerów Ukrainy. Należy przypomnieć naszą walkę w 1990 roku o otwarcie pierwszej ukraińskiej szkoły niedzielnej w szkole z internatem nr 1. Wtedy pierwsze zajęcia w języku ukraińskim przeprowadzili proświcianie W. H. Mekłenburcewa, O. O. Hreczko, T. W. Mazur, B. M. Procak, a kierownictwo miejskiego wydziału edukacji urządziło pogromy w klasie. Tak zaczynała się walka o prawo bycia Ukraińcami w Sewastopolu, toczy się ona i dzisiaj. Zamknięcie ukraińskiej szkoły z internatem nr 7 nie złamało nas. Dzisiaj na żądanie prośwician i rodziców otwarto nowe klasy w 4. szkole z internatem oraz szkole ogólnokształcącej nr 60. Oficjalnie ukraińskojęzycznych jest 39 klas w dziewięciu szkołach miasta, gdzie uczy się osiemset ukraińskich dzieci. Proświcianin Ihor Teniuch stanął u źródeł stworzenia Liceum Wojskowo-Morskiego. Wielka mu wdzięczność. Nasza “Proświta” brała udział w otwarciu liceum i przekazała do biblioteki około tysiąca książek, zapewniła klasie historii i języka ojczystego naukowe plakaty, przekazała kilka kompletów edukacyjnych i gier na płytach CD. Ważny odcinek naszej pracy — odrodzenie języka ukraińskiego i kultury przez radio i telewizję (Myrosław Mamczak, Tamara Diaczenko, Wasyl Bojko, Tamara Masłowa, Tetiana Bartkowa), stałe prezentacje autorskich książek prośwician w radiu i telewizji, praca w środowisku studenckim (Tamara Diaczenko, Myrosław Mamczak, Switłana Doroszenko, Anatolij Siwak, Kostiantyn Perepadia). Wytrwale pracujemy nad odnowieniem pamięci historycznej (upamiętnienie ofiar Hołodomoru, Bohaterów Krut, Dzień podniesienia ukraińskiej flagi i odrodzenia floty Ukrainy). Odbywają się coroczne Ogólnoukraińskie festiwale pieśni i festiwal pieśni kozackiej (Tamara Masłowa), koncerty dla sewastopolczyków ukraińskiego chóru ludowego (Wiktor Kowalczuk), naszych zespołów “Sewastopolczanka” (Masłowa), “Kuraż” (Hałkina) i “Horłycia” (Masłynkowa), któremu przyznano tytuł ludowego. Wielkim triumfem stały się koncerty naszej proświcianki, zasłużonej artystki Ukrainy Tetiany Bartkowej. Znaczne sukcesy w pracy proświatowej osiągnęli Bohdan Jenal, Myrosław Mamczak, Ihor Teniuch, Switłana Doroszenko, Wiktor Kowalczuk, Tamara Masłowa, Lubow Płaskałna, Tetiana Bartkowa, kawaler Orderu Księżnej Olgi Bohdana Procak oraz inni, którzy zostali nagrodzeni najwyższą nagrodą społeczną “Proświty” “Budowniczy Ukrainy”, nasi aktywiści Kławdija Trubnikowa, Zinajida Jakowlewa, Ołena Chiżyna, Tamara Diaczenko, Ołena Hrybnyk, Petro Marczuk, Ludmyła Kołomijci, Olha Kletczuk, Nelli Oreł, Mykoła Nezdijmynoha, Wiktor Zadojan, Jewhen Łupakow, Ihor Łosiew oraz inni uhonorowani tytułem “Honorowy proświcianin”. Tylko w ciągu trzech miesięcy tego roku zrealizowaliśmy ponad tuzin skutecznych działań. Na nasz wniosek władze wyremontowały pomnik Tarasa Szewczenki. Przeprowadziliśmy masowe widowisko teatralne “Od Bożego Narodzenia do Święta Jordanu”, wydaliśmy i zaprezentowaliśmy książki “Echo kozackiej genezy” w Sewastopolskim Uniwersytecie Humanistycznym i muzeum krajoznawczym miasta Łozowa oraz książkę “Rytmy serca”. Mamy przygotowane do druku książki Myrosława Mamczaka, Olhy Hruszko i innych autorów. W tym roku przeprowadziliśmy wiece pod pomnikami Łesi Ukrainki i T. Szewczenki. Braliśmy udział w świętowaniu 10-lecia organizacji dziecięcej rejonu Gagarina, gdzie brzmiały dziecięce pieśni przewodniczącego “Proświty” w wykonaniu uczniów. Nasz udział był zauważalny także w świętowaniu dnia założenia Marynarki Wojennej. My zawsze wy-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 5strona oryginału ↗

Utworzono koalicję „Anty-Tabacznik”

Nadia KYRIAN Zdjęcia Heorhija LUKJANCZUKA 23 maja z udziałem przedstawicieli organizacji społecznych w lokalu Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy odbyło się posiedzenie, na którym utworzono koalicję „Anty-Tabacznik”. W oświadczeniu, które przyjęli uczestnicy wydarzenia, mowa o tym, że Dmytro Tabacznik przez trzy lata sprawowania urzędu ministra oświaty stale prowadzi antyukraińską, antypaństwową politykę, skierowaną na wypieranie języka ukraińskiego ze sfery oświatowej, zniekształcanie historii Ukrainy w podręcznikach szkolnych. Oprócz tego skompromitował się on ukrainofobicznymi publikacjami i oświadczeniami, narzuca decyzje, które sprzyjają odrodzeniu korupcji podczas kampanii rekrutacyjnych do uczelni wyższych, oskarża się go o rozkradanie archiwów i tym podobne. Słowem, działa tak, jakby rzeczywiście, jak niektórzy twierdzą, został narzucony na to stanowisko prezydentowi przez przywódcę innego państwa oraz patriarchę moskiewskiej cerkwi, która propaguje „ruski mir”. Na posiedzeniu omówiono treść oświadczenia, wniesiono poprawki i propozycje, a także zaproponowano konkretne kierunki działalności, której celem jest dotarcie do ludzi z informacją o antyukraińskich działaniach ministra, kształtowanie opinii publicznej, a w perspektywie doprowadzenie do usunięcia go z tego ważnego stanowiska. Przewodniczący Ogólnoukraińskiego Komitetu Obrony Języka Ukraińskiego Iwan Łozowy poinformował, że przygotowano już listę konkretnych ukrainofobicznych zbrodni Tabacznika, a także przedstawiono propozycje, jak naprawić szkody wyrządzone oświacie narodowej. Jurij Hnatkewycz, deputowany ludowy Ukrainy poprzednich kadencji, zaproponował przygotowanie tekstu apelu do rodziców kijowskich dzieci, w którym wezwie się ich do pisania podań do ukraińskich klas i szkół; profesor Iwan Juszczak wezwał do zebrania środków, wydania broszury o zbrodniach Dmytra Tabacznika i rozpowszechniania jej wśród ludności; Hałyna Denysenko, emerytka, wykładowczyni Narodowego Uniwersytetu Medycznego im. O. O. Bohomolca — do stworzenia grupy prawników, którzy uzasadnią antypaństwową działalność ministra. Wśród złożonych propozycji znalazło się utworzenie Tymczasowej Komisji Śledczej w Radzie Najwyższej w sprawie działań Tabacznika, nagłaśnianie walki o język ukraiński w mediach, zwrócenie się do pisarzy, historyków, działaczy społecznych z apelem o prowadzenie rozmów w szkołach, szkołach zawodowych, uczelniach wyższych, opowiadanie o istocie polityki imperialnej na przestrzeni 300 lat, ujawnianie prawdziwych faktów z historii Ukrainy. Przedstawicielka Ukraińskiego Komitetu Kongresowego Ameryki podkreśliła, że działalność komitetu należy nagłaśniać nie tylko w języku ukraińskim, ale także angielskim. Deputowani ludowi Ukrainy Ołeś Donij i Ołeksandr Bryhineć poparli propozycje i włączą się w ich realizację. Oświadczenie podpisały: Kijowskie Towarzystwo Więźniów Politycznych i Represjonowanych, ruch społeczny „Nie bądź obojętny!”, Inicjatywa „Drożdże”, Sieć „Hurtom”, Ogólnoukraiński Komitet Obrony Języka Ukraińskiego, Instytut Państwowości i Demokracji, Ukraiński Komitet Kongresowy Ameryki, Towarzystwo Ukraińskiej Młodzieży Studiującej im. M. Michnowskiego, Ogólnoamerykańska organizacja społeczna „Nowa Ukraińska Fala”, Fundacja Ukraińskiego Uniwersytetu Wolnego, Organizacja Obrony Czterech Wolności Ukrainy, Ukraiński Komitet Obrony Praw Człowieka (Filadelfia, USA) oraz wiele innych.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 5strona oryginału ↗

„Ta książka to dar dla Ukrainy…”

Anna MUKAN. Zdjęcia Walerija POPOWA, centrum prasowe Instytutu Filologii Moderatorem spotkania był zastępca dyrektora Instytutu Filologii doc. Walerij Czemes. „Dziś szczególny dzień, bo właśnie 22 maja 152 lata temu Taras Szewczenko po raz ostatni odwiedził Kijów. Dlatego symbolicznym omoforem dzisiejszego spotkania będzie słowo Szewczenki”, — rozpoczął prezentację Walerij Fedorowycz. Przedstawił gości spotkania: naukowca, pisarza, dziennikarza, dyrektora Wydawniczego Centrum „Proświta” Wasyla Klicziaka, zastępcę dyrektora ds. naukowych Instytutu Języka Ukraińskiego NAN Ukrainy, kandydatkę nauk filologicznych, doc. Irynę Hnatiuk, językoznawcę, wiodącego pracownika naukowego Instytutu Językoznawstwa im. O. O. Potebni NAN Ukrainy prof. Witalija Żajworonka, językoznawcę, poetę, kierownika Katedry Współczesnego Języka Ukraińskiego prof. Anatolija Moisiejenka, działacza społecznego, dziennikarza i polityka, poetę i tłumacza, przewodniczącego Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. T. Szewczenki Pawła Mowczana. Jako pierwszy o „wielostradalnym” słowniku, do którego materiały przygotowywano od lat 80. ubiegłego wieku, opowiedział współautor i redaktor odpowiedzialny wydania Witalij Żajworonok: „Udało nam się ukrainizować słownik dzięki wykorzystaniu słownictwa ludowego i symboliki, a także frazeologii i paremiologii w części ilustracyjnej pracy”. Aktualny jest również sposób układania słownika: zastosowano gniazdową organizację słów, podano pełne formy czasowników dokonanych i niedokonanych, ujednolicono wszystkie wyrazy funkcyjne. To, jak przekonany jest Witalij Wiktorowycz, ułatwi pracę ze słownikiem. „Wszystko podporządkowano temu, aby stworzyć jednotomowy słownik z wysokiej jakości składnikami ortograficznym, etymologicznym i frazeologicznym”, — podsumował naukowiec. O tytanicznej pracy nad słownikiem językoznawców, z których nie wszyscy niestety mogą dziś cieszyć się wydaniem tego dzieła, mówiła Iryna Hnatiuk. Życzyła, aby nowy jednotomowy akademicki Słownik „stał się ukraińskim słownikiem Ożegowa”. Bezpośredni uczestnik tworzenia słownika i jego wydawca Wasyl Klicziak zrobił niewielkie …ekskurs w 2004 rok, kiedy zaktualizowała się idea wydania nowego Słownika języka ukraińskiego. Za radą przewodniczącego Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki Pawła Mowczana Wasyl Josypowicz zwrócił się do ówczesnego dyrektora Instytutu Języka Ukraińskiego NAN Ukrainy Wasyla Niemczuka z propozycją wydania współczesnego słownika. W archiwach instytucji czekał na swoją porę egzemplarz leksykonu sprzed 15 lat. On położył podwaliny pod wydanie z 2012 roku. Słownik ukazał się w nakładzie próbnym 1 tys. egzemplarzy. Pierwsza prezentacja odbyła się w listopadzie ubiegłego roku w Bibliotece Parlamentarnej (w Kijowie), druga – na Uniwersytecie w Czerniowcach wiosną tego roku. „Ta książka to prezent dla Ukrainy – rozpoczął swoje wystąpienie Paweł Mowczan – bo państwo, niestety, nie dba o tak potrzebne i tak ważne dla każdego narodu sprawy”. Paweł Michajłowicz przypomniał słuchaczom biblijny mit o proroku Amosie, z którego ciała wylatywały litery, gdy palono go na stosie: „Stąd wzięła się sentencja »połknąć rękopis«, to znaczy nasycić się duchowym pokarmem. Taki pokarm dla umysłu i serca można znaleźć w słowniku” – powiedział przewodniczący «Proświty» i życzył wszystkim, by „napełniali siebie, jak prorok Amos, głębokimi znaczeniami słów, które nie płoną w ogniu”.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 5strona oryginału ↗

Prezentacja słownika języka utworów T. Szewczenki w Mykołajowie

Ludmiła STAROWOJT, docent Mykołajowskiego Narodowego Uniwersytetu im. W. O. Suchomlinskiego Niedawno w Mikołajowskiej Obwodowej Naukowej Bibliotece im. O. Hmyryowa odbyła się znamienna uroczystość: prezentacja wznowionego wydania „Słowniczka języka Szewczenki” Nestora Małeczy. Pierwszy słownik języka utworów Szewczenki, którego autor ukrył się pod pseudonimem Nestor Latopisiec, ukazał się drukiem w Mikołajowie w 1916 roku w nakładzie 100 egzemplarzy. Wydał go na własny koszt w najtańszej drukarni I. Fefer­bojma Nestor Michajłowicz Małecza, filolog, etnograf, folklorysta, kandydat nauk filologicznych (1954), profesor (1962), który przez pewien czas mieszkał i pracował w Mikołajowie i Chersoniu. Pochodził z guberni czernihowskiej. Z początkiem I wojny światowej został powołany do armii, po demobilizacji pracował w Chersoniu (1915–1918) i Mikołajowie (1919–1921). W Mikołajowie uczył języka ukraińskiego w 3. klasycznej szkole. Później mieszkał w Kijowie, nie uniknął represji. Został wysłany do miasta Uralsk (Kazachstan), gdzie udało mu się ukończyć wyższe studia w tamtejszym instytucie pedagogicznym, gdzie następnie pracował jako docent i profesor. Nestor Małecza jest autorem kilkudziesięciu prac z zakresu leksykologii, folklorystyki i etnografii. „Słowniczek języka Szewczenki” opracował na podstawie „Kobzarza” wydanego w Petersburgu w 1907 roku pod redakcją W. Domanyckiego. Zamiary N. Małeczy dotyczące sporządzenia pełnego słownika języka Szewczenki pozostały jednak niezrealizowane. Wydanie z 1916 roku zachowało się na Ukrainie jedynie w dwóch egzemplarzach. Dzięki poszukiwaniom znanego regionalisty I. Marcinkowskiego, przy wsparciu finansowym E. Horburowa i K. Horburowa, zakład poligraficzny „Szamraj” przywrócił współczesnym możliwość zapoznania się z pierwszym leksykologicznym badaniem poświęconym T. Szewczence. Wydanie zostało podarowane wszystkim obwodowym bibliotekom Ukrainy oraz bibliotekom rejonowym obwodu mikołajowskiego. Książka stała się własnością księgozbiorów wszystkich mikołajowskich uczelni wyższych. Na początku prezentacji oryginalne muzyczne powitanie zaproponowali obecnym studenci Mikołajowskiego Kolegium Kultury i Sztuki. W wystąpieniach laureata Narodowej Nagrody im. T. Szewczenki D. Kremienia oraz przewodniczącego obwodowego oddziału Towarzystwa „Proświta” I. Marcinkowskiego podkreślono różnorodność aspektów obecności Szewczenki w obwodzie mikołajowskim. Uczestników prezentacji zainteresowała również wystawa „Kobzarzy” T. Szewczenki różnych lat wydania, począwszy od połowy XIX wieku. Mamy nadzieję, że tradycje mecenatu, zapoczątkowane w Mikołajowie jeszcze przez M. Arkasa, godnie kontynuować będą nie tylko E. Horburow i K. Horburow, ale także inni prawdziwi patrioci, którzy potrafią kochać Ukrainę – słowami E. Czykalenki – nie tylko do głębi duszy, ale także do głębi własnej kieszeni.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 6strona oryginału ↗

Życiodajna istota chrześcijaństwa

Wasyl PACHARENKO, członek NSPU, m. Czerkasy. Zakończenie. Pocz. w nr 20 z 2013 r. Jednym z kluczowych problemów w chrześcijańskim światopoglądzie jest relacja między losem a wolnością człowieka. Właściwie jest to ogólnoludzki i wieczny problem — jak pogodzić przyczynowe uwarunkowanie zdarzeń z wolnym wyborem, wszak jedno i drugie obecne jest w życiu każdego człowieka. Wschodni typ myślenia stoicko absolutyzuje los. Pojęcie karmy zakłada: wszystko, co uczynili twoi przodkowie i ty sam, musisz odpracować, radykalnie zmienić swojego życia nie możesz, twoja karma to twój własny kłopot. Stąd tak uderzająca dla Europejczyka neutralność wschodniego człowieka wobec problemów innych, otaczających go ludzi. A także faktyczne wyrzeczenie się świata. Jeśli byt to bezbrzeżne, fatalne cierpienie, to świat empiryczny staje się dla człowieka daleki, przekształca się w przygnębiającą iluzję, którą należy przezwyciężyć (a wraz ze światem człowiek z konieczności przezwycięża, rozpuszcza w nirwanie także swoją osobowość). Zachodnia zaś postawa jest, przeciwnie, osobowościowa i wolnościocentryczna. Ale droga do tych ideałów również jest bardzo ciernista. W epoce antyku przeważała cielesność zarówno człowieka, jak i człekokształtnych bogów. W związku z tym byli oni pozbawieni wolności, nawet nad bogami ciążył los. Dopiero chrześcijaństwo umożliwiło zbliżenie europejskich ideałów. Bóg, z pozycji tej religii, jest zasadniczo odmienny od cielesnego człowieka. Łączy ich duch, ciało zaś dzieli. Na ile człowiek jest duchowy, na tyle jest wolny, niepodległy losowi, i odwrotnie. Każdy z nas ma wolność wyboru między dobrem a złem; poddać się losowi czy żyć wolno — to, ostatecznie, również nasz wybór. Według słów Makarego Wielkiego: „Jak Bóg jest wolny, tak wolny jesteś i ty, i jeśli człowiek zechce, staje się synem Bożym albo synem zatracenia”. W związku z tym w chrześcijaństwie znika powszechność zasady monadycznej — następuje przejście od wzajemnego zastępowania do rozwoju, od ewolucji do twórczości. Jeśli, powiedzmy, manicheizm (według wschodnioantycznej logiki) mówi o równoważności dobra i zła oraz wiecznej walce między nimi, to chrześcijaństwo traktuje dobro jako kategorię wieczną, a zło jako relatywną, przemijającą. W odróżnieniu od wschodniej tradycji, Jezus przyjmuje ten świat, co więcej — uświęca go. Wybitny, niezwykle przenikliwy teolog A. Mień na pytanie, na czym polega istota chrześcijaństwa, odpowiada tak: „...to Bogoczłowieczeństwo, połączenie ograniczonego i tymczasowego ludzkiego ducha z nieskończonym Bożym, to uświęcenie ciała, wszak od tego momentu, gdy Syn Człowieczy przyjął nasze radości i cierpienia, naszą miłość, nasz trud — natura, świat, wszystko, w czym On przebywał, w czym On radował się jako człowiek i Bogoczłowiek — nie zostało odrzucone, nie zostało poniżone, a wzniesione na nowy stopień, uświęcone. Chrześcijaństwo jest uświęceniem świata, zwycięstwem nad złem, nad ciemnością, nad grzechem” [6, s. 671]. W tym kontekście ciekawie jest prześledzić różne interpretacje istoty krzyża. Zwolennicy podejścia odkupieńczego widzą w nim symbol wyrzeczenia się życia; zwolennicy twórczego — symbol uświęcenia życia. Zatem Jezus łączy cielesne i duchowe, ziemskie i niebieskie („chleb” i „słowo”). Ale ustanawia wyraźną hierarchię tych wartości, podkreśla śmiertelne niebezpieczeństwo uprzedmiotowienia formy. Chrystus zniósł prawo karmy w jedyny możliwy sposób: odpowiadając dobrem na zło, przynosząc człowiekowi Łaskę — nie za zasługi, a z miłości, stąd i „dar” — to, co daje się za darmo. Łaska zakłada przebaczenie. Religie wschodnie nie mają pojęcia takiego daru, dlatego też wywyższa się w nich fantom karmy. Chrystus zaś naucza, że człowiek może zmienić swój los nie tylko pokutą — potem i krwią, ale i przez Łaskę — najszczerszą modlitwą oraz skruchą. Pokutować — to znaczy uznać niedopuszczalność uczynionego i być wewnętrznie w pełni gotowym przez miłość do Boga zmienić się tak, aby wcześniej zrobione było już niemożliwe. Nieszczera pokutna modlitwa zdolna jest zmienić nie tylko samego człowieka, ale i jego przeszłość oraz przyszłość. Oto dlaczego nawet najbardziej zatwardziali grzesznicy, serdecznie zwracając się do Boga, otrzymują przebaczenie, czyli nowy los. Po prostu przeszłość teraz już inaczej wpływa na nich, bo staje się inna. Ale do tego trzeba nie tylko być gotowym zmieniać się, trzeba już duchowo się zmienić. Skruszony tylko w taki sposób grzesznik dostępuje przebaczenia. Właściwie możliwość takiej błyskawicznej, gruntownej zmiany losu człowieka i jest darem. Znowuż mamy do czynienia z wyraźnie dialogicznym procesem: Bóg robi swój krok naprzeciw człowiekowi, darując Łaskę. Człowiek zaś, aby zdołać przyjąć ten dar, musi zrobić swój krok — wewnętrznie ukrzyżować swoją cielesność, czyli podporządkować ją swojemu duchowi, musi narodzić się powtórnie — z Ducha. Z możliwości pokuty i przebaczenia wyrasta unikalny, niezrównany humanistyczny potencjał chrześcijaństwa. Jego oryginalność w porównaniu z innymi religiami nie polega po prostu na miłości do bliźniego, a nawet do grzesznika. Etyczny paradoks polega na tym, że celnicy i grzesznicy mogą wyprzedzać w drodze do Królestwa Niebieskiego. Bo u moralnych maksymalistów, którzy zachowali białe szaty, może nie okazać się miłosierdzia [zob. 1, s. 435]. Analizując egzystencjalną dialektykę tego, co Boskie i ludzkie, M. Bierdiajew podsumowuje: „Chrześcijańska duchowość nie jest zimno-beznamiętna, a gorąca. W niej wyzwolenie i wyobcowanie od żywiołów świata łączy się z dzieleniem losu świata, ludzkości i całego cierpiącego ciała. Duchowość ma przekształcać, a nie tłumić namiętną naturę człowieka. Chrześcijaństwo wyzwala człowieka od elementarnych duchów natury i przez to utwierdza niezależność i wolność człowieka i ducha. Ale to wcale nie oznacza obojętności wobec świata i wobec człowieka. U podstaw chrześcijaństwa leży przykazanie miłości do Boga i miłości do bliźniego, w tym jego bogoludzki, ludzki charakter. Jest to przeciwieństwo wyobcowanej obojętności wobec świata mnogiego. Miłość do bliźniego jest miłością do świata mnogiego. Zwrócenie się do Jedynego nie oznacza odwrócenia się od mnogiego, od indywidualnego w świecie” [1, s. 445]. Nie znajduje bezpośredniego potwierdzenia w Piśmie Świętym jeszcze jedna idea religii wschodnich i antycznego filozofowania — o reinkarnacji. Chociaż bez uznania tej idei trudno zrozumieć wiele aspektów bytu, przede wszystkim Bożą sprawiedliwość, podświadome procesy psychiki, intuicję. Zdaniem S. Łazariewa, wschodni typ myślenia uznaje reinkarnację, dlatego że pracuje on na subtelnych planach, zachodni zaś typ myślenia zawsze odrzuca tę ideę, dlatego że koncentruje się na materialnej, zewnętrznej powłoce bytu. Ponieważ chrześcijaństwo utwierdziło się w europejskiej części planety, neguje ono możliwość wędrówki duszy w inne ciało. Chociaż, według pewnych informacji, w pierwotnych tekstach Biblii, jeszcze nie skorygowanych przez Sobory Powszechne, pojęcie inkarnacji było obecne [zob. 11, s. 47—48]. W całości podzielając sąd myśliciela, uważam za potrzebne go nieco doprecyzować, rozwinąć: chrześcijańska tradycja nie akcentuje reinkarnacji, między innymi przez swoją egzystencjalną orientację. W ten sposób, najwyraźniej, jeszcze raz podkreślana jest myśl: każde konkretne życie osobowości jest samoistne i niepowtarzalne. Takie podkreślenie w zasadzie nie uniemożliwia prawa reinkarnacji. Nasuwa się analogia: kiedy staję się dorosły, we mnie emocjonalnie (duszewnie) umiera dziecko, jego doświadczenie, światoodczucie nigdy już się nie powtórzą, choć żyję dalej; kiedy następuje dojrzałość, we mnie umiera młodzieniec i tak dalej. Ogólnie chrześcijańskie wyznanie wiary na pierwszy (a nawet na drugi czy trzeci) rzut oka przepełnione jest uderzającymi paradoksami, antynomiami, które pozbawiały spokojnej, równopłynnej wiary głębokomyślnych, humanitarnych ludzi we wszystkich wiekach. Oto jeszcze jedno, całkiem niedawne bolesne retoryczne pytanie: „Jak być z paradoksami ewangelicznej nauki? Jak połączyć niespójne? Jak pogodzić Jezusa, który wzywał kochać i modlić się za nieprzyjaciół swoich, z Jezusem, który sam przekracza swoje przykazania? „Jeśli kto przychodzi do Mnie, a nie ma w nienawiści swego ojca i matki, żony i dzieci, braci i sióstr, a nadto i siebie samego (życia. — W. B.) — nie może być uczniem moim!” A te słowa o tym, że On, Jezus, przyniósł na ziemię nie pokój, a miecz? Jak ogólnie powiązać to wszystko z chrześcijańską pokorą i miłosierdziem?” [12, s. 362]. Tak rozważa poeta i myśliciel W. Bazylewski. Podobne pytania nie raz trapiły i moją duszę, i, zapewne, duszę każdego nie zaślepionego fanatyzmem chrześcijanina. Stykając się z antynomiami tekstów ewangelicznych, najwyraźniej, przede wszystkim musimy pamiętać, że my sami jesteśmy istotami, które nieustannie stają się, tworzą się, że świat kontynuuje swoje tworzenie, między innymi i naszymi wysiłkami, w związku z tym wszystko znajduje się w ruchu, a zatem jest pełne paradoksów, kieruje się paradoksalną dialektyką. I tak będzie trwać dopóty, dopóki alfa nie stanie się omegą, dopóki nie zejdą się końce i początki w jednym punkcie, którym jest Bóg. Zasadniczą tezę wyraża M. Bierdiajew na początku swojej fundamentalnej książki „Sens twórczości”: „Ja świadomie stoję na antynomii i chcę przeżywać antynomię, a nie logicznie i rozumowo usuwać. Dlatego, będąc monistą i immanentystą w ostatniej głębi mistycznego doświadczenia, wierząc w boskość świata, w wewnętrzną boskość światowego procesu, w niebieskość wszystkiego, co ziemskie, w boskość oblicza ludzkiego, ja na drodze stwierdzam rozszczepienie, dualizm wolności i konieczności, Boga, boskiego życia i „świata”, światowej daności, dobra i zła, transcendentnego i immanentnego. Taki radykalny, rewolucyjny nieprzejednany dualizm prowadzi do ostatecznego monizmu boskiego życia, do boskości człowieka. W tym cała tajemnica chrześcijaństwa. Przez heroiczny dualizm, przez przeciwstawienie boskiego i „światowego” wchodzi człowiek w monizm Boskiego życia” [8, s. 22—23]. Jaskrawe przykłady „przeżywania” biblijnych antynomii proponuje, na przykład, S. Łazariew. Traktując treść podania o ofierze Abrahama, pisze on: „Treść pozostaje taka sama, a forma stale się zmienia. I forma podawania informacji zależy od naszego rozwoju (podkreślenie moje. — W. P.). W Starym Testamencie pisano, że należy spalić i wróżbitów, i astrologów. A teraz mówimy: „Wiedza o przyszłości może być niebezpieczna”, dlatego że wtedy będziemy kierować swoim losem za pomocą świadomości, a nie miłości. Dawniej pojęcie „ofiara” było symbolem wyrzeczenia się tego, co drogie i bliskie. Sens tej biblijnej sceny jest taki, że dla miłości do Boga można poświęcić i oddać wszystko, co drogie. Ale podawana jest ta idea zgodnie z mentalnością tamtego czasu. Chociaż to samo mówi Jezus Chrystus. Boga trzeba kochać bardziej niż matkę, ojca, żonę, brata i siostrę. Dwa tysiące lat temu Chrystus mówił, dając modlitwę „Ojcze nasz, któryś jest w niebie”. Jednak teraz wszystkim wiadomo, że Stwórca nie ma dokładnego miejsca przebywania. Ale wtedy przez tę frazę Chrystus dawał do zrozumienia, że Bóg jest poza granicami naszego widzenia i naszej świadomości” [13, s. 105]. Zatem, rozważając Biblię, trzeba brać pod uwagę momenty hermeneutyczne, zabiegi retoryczne autorów, ich zamiłowanie do antytez w celu poprzez emocjonalny szok zbliżenia czytelnika do prawdy. Czyli często chodzi o konieczność tegoż rozróżnienia ducha i litery. Dzisiaj bardziej świadomemu człowiekowi robić to łatwiej, niż dwa tysiące lat temu. Ale jest i głębszy poziom antynomiczności, który i dzisiejszemu człowiekowi niezwykle ciężko przyjąć, przeszkadza statyka, dwubiegunowość naszego myślenia. Jednak, aby przetrwać w dialektycznym świecie, musimy być dialektyczni. Rozważając te problemy, S. Łazariew wychodzi od, wydawałoby się, najdrobniejszego epizodu: „Latem gościłem u przyjaciół. Podszedł do mnie pies i położył głowę na kolanach. Pogłaskałem go. Sierść była niezwykle jedwabista, a pies był bardzo łagodny. W pewnej chwili poczułem, że muszę natychmiast się zatrzymać i odgonić psa. Następowało wewnętrzne przyrastanie, a to niszczy duszę. Pewnie tak zostało zrobione przez Niebiosa specjalnie, abyśmy pamiętali o Bogu. I im mniej miłości do Boga, tym większe niebezpieczeństwo przyrastania dusz jednej do drugiej i tym mniej miłości ludzie czują do siebie nawzajem. A jeśli nie przestrzegać techniki bezpieczeństwa, to zaczyna się przyrastanie dusz… I znajdujemy się w sytuacji bez wyjścia. Mało miłości — słabniemy, chorujemy i zwyradniamy się. Dużo miłości — przywiązujemy się, nienawidzimy, chorujemy, umieramy… Każdy człowiek wewnętrznie musi być absolutnie samotny. Wtedy dla pokonania tej samotności będzie dążył do jedności z Bogiem. Jeśli zaś wewnętrznej samotności brakuje, człowiek zewnętrznie musi stać się samotny. Dlatego ludzie szli do klasztoru, stawali się pustelnikami, składali śluby milczenia. Jeśli zaś dla człowieka najwyższym szczęściem jest wewnętrzna jedność z ukochaną osobą, to taki światopogląd nieuchronnie prowadzi do zewnętrznej samotności” [14, s. 172—173]. Dalej Łazariew zauważa, że wszyscy pamiętamy frazę Zbawiciela: „Będziesz miłował bliźniego swego jak siebie samego” — i staramy się jej przestrzegać. Ale zapomnieliśmy Jego inną frazę: „Wrogami człowieka będą domownicy jego”. „Właśnie bliscy ludzie — słusznie twierdzi myśliciel — wewnętrznie przywiązując się, zrastając się duszami, zabijają nas, zmuszają do zapominania o Bogu i tracenia uczucia miłości, które łączy z Nim. Nie umiemy myśleć. Myślimy kategoriami albo dobra, albo zła, albo prawego, albo lewego. To, że krewni mogą być ogromnym dobrem dla nas i jednocześnie stanowią ogromne niebezpieczeństwo dla naszych dusz, trudno nam zrozumieć. Socjalizm oduczył nas myśleć dialektycznie. Tymczasem każda religia, łącząc interesy tego, co Boskie, z tym, co ludzkie, pomaga myśleć dialektycznie. I jednym z takich błyskotliwych myślicieli był Jezus Chrystus” [14, s. 173—174]. W związku z tym Łazariew przytacza rozpowszechnioną w indyjskiej filozofii koncepcję parnych cnót. Według tej logiki cnota nie może istnieć sama, w odosobnieniu. Musi być równoważona przez swoje przeciwieństwo. Szczodry człowiek może stać się rozrzutnikiem. Dlatego szczodrość powinna być równoważona oszczędnością, śmiałość — ostrożnością, miłość — dystansem, łagodność — surowością, towarzyskość — wyobcowaniem itd. „Aby zerwać zewnętrzne więzi — podsumowuje myśliciel — niezbędna jest nam umiejętność przyjmowania bólu, umiejętność powściągania swoich przywiązań i pragnień, umiejętność wyobcowania się od zwykłych więzi, włączając samo życie. A

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 7strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

aby zachować jedność z istotą zjawiska lub przedmiotu, potrzebujemy poczucia miłości. Znaczy to, że wyższe odczucia, rozwój świadomości są niemożliwe bez miłości do Boga, wszak tylko ona daje możliwość zerwania zewnętrznych więzi, zdystansowania się od kochanej istoty, zachowując miłość do niej jako do przejawu Boskości” [14, s. 174]. Najwyraźniej właśnie wyznawanie paradoksalnej dialektyki (jednym z przejawów której stała się koncepcja cnót parzystych) pozwoliło M. Bierdiajewowi tak mądrze, bezstronnie, dialogicznie ocenić wielce sprzeczną filozofię F. Nietzschego. Myśliciel zauważa, że w „Antychryście” jest wiele z Woltera, wiele powierzchownie-rozumowego. Ale jednocześnie w nietzscheańskiej krytyce chrześcijaństwa przebija niemało istotnego, głębokiego. I te motywy można wykorzystać do obrony chrześcijaństwa. Przede wszystkim jest to motyw siły w przeciwieństwie do słabości. „Ja, jako chrześcijanin — twierdzi filozof — na pytanie, co jest dobrem, wraz z Nietzschem mogę odpowiedzieć: »Wszystko, co podnosi poczucie siły, wolę mocy, samą siłę w człowieku«… Chrześcijaństwo nie jest religią współczucia, chrześcijaństwo — to religia zdobywania duchowej siły i boskiego życia. Współczucie ma naturę buddyjską, to buddyjski przechył w chrześcijaństwie. Nietzsche buntuje się nie przeciwko chrześcijaństwu, a przeciwko historycznej chrześcijańskiej moralności, moralności słabości” [8, s. 328]. Inna ogromna zasługa chrześcijaństwa — przyniosło ono uświadomienie liniowego ruchu czasu (w przeciwieństwie do archetypicznego wyobrażenia we wschodniej i antycznej tradycjach o ruchu kołowym). Tak pojawiło się uświadomienie historyczności, historii tworzonej przez Boga i ludzi, pojmowanie ważności i niepowtarzalności „tu i teraz” — każdej konkretnej chwili życia, każdej osobowości (aż do wspomnianego wyżej zacienienia reinkarnacji). Zakorzenienie w „tu-i-teraz” staje się dla chrześcijanina gruntem pod nogami, który pozwala mniej bać się nieskończoności. Wtedy otwiera się irracjonalny rdzeń wolności, życia. Myśl grecka dopuszczała jedynie wolność racjonalną, irracjonalnego zaś bała się jako bezkresnego (apeiron), walczyła z nim ustanawianiem granic, formowaniem (peras). Stąd cień władczego losu, fatum nad antycznym światem, stąd też reglamentacja twórczości. Grek oglądał świat zamknięty granicami, formą — sferą, polis itp., nie widział dali. Człowiekowi zaś chrześcijańskiego postrzegania świata otwiera się dal, nieskończoność, a zatem i wolność (bo prawdziwa wolność zakłada nieskończoność), otwiera się niewyczerpalność i nieograniczoność twórczości. Dlatego — zauważa M. Bierdiajew — Faust jest zjawiskiem chrześcijańskiego okresu historii, jest niemożliwy w świecie antycznym [zob. 8, s. 424—425]. O. Spengler dokładnie porównuje dwa ideały piękna, symbole ducha — Afrodytę (grecki) i Madonnę Sykstyńską (chrześcijański). Badacze uważają, że w pierwotnej postaci znanej rzeźby bogini zapewne trzymała w rękach lustro i podziwiała siebie. Zatem jest to piękno zadowolone z siebie, zamknięte w sobie — znów ujawnia się motyw koła. Madonna — to też obraz pięknej kobiety, ale podziwia ona już nie siebie, a syna, którego trzyma na rękach. Koło się otwiera. Nieprzypadkowo i Nietzsche nazwał człowieka strzałą skierowaną w wieczność [zob. 15, s. 343—368]. Postrzeganie świata wschodnie i antyczne (pogańskie) w swej podstawie są statyczne. Byt, w którym istnieje człowiek, jest tu rozpatrywany jako coś danego raz na zawsze (jeszcze jedna potężna przesłanka fatalizmu). We wschodnich i starogreckich traktowaniach byt gaśnie i odradza się na nowo, w egipskim — jest po prostu nieruchomy. Ale w każdym razie istota pozostaje ta sama: świat jest niezmienny. Nawet Arystoteles, który podszedł blisko do ewolucjonizmu, wciąż pozostał na pozycjach statyki. Cykliczną logikę podpowiadały niezmienne rytmy przyrody: poranek—dzień—wieczór—noc; zima—wiosna—lato—jesień, ruch planet itp. Stąd głębokie przekonanie, że wszystko pędzi po kole, wszystko, co się stało, powtórzy się znowu i nic zasadniczo się nie zmieni. Rodząc się, umierając i powstając na nowo, Wszechświat i człowiek są skazani na wieczny obieg. I oto pojawiają się biblijni prorocy, którzy twierdzą, że świat to ruch, całe stworzenie porusza się naprzód i wzwyż, do doskonałości. I chociaż wraz z dobrem rosną i złe siły, ostatecznie zostaną one pokonane i światu otworzy się wolna droga do Królestwa Bożego. Zatem nauka o kierunku i sensie historii — to czysto biblijne objawienie. Chrystus znacznie wzmocnił i skonkretyzował ideę dynamizmu. W jego nauce świat zmierza do spełnienia, samorealizacji, do pełni i całości bytu, świat idzie do tego, że wszyscy ludzie uświadomią sobie, iż są synami Bożymi. Statyczne podejście, w sposób naturalny, warunkuje pesymistyczne widzenie przyszłości, dynamiczne — optymistyczne (statyka osłabia energię, dynamika — wzmacnia). Jeszcze Hezjod w znanych „Pracach i dniach” zbudował regresywny system wieków: początkowo był złoty wiek, a dalej coraz gorzej i gorzej, swoją epokę poeta uważał za wiek żelazny. Lukrecjusz także widział świat jako zmierzchający. A Chrystus z przekonaniem twierdzi, że wszystko, co najlepsze, jest przed nami [zob. dokładniej 6, s. 597—599]. Myśl chrześcijańska proponuje swój system wieków. M. Bierdiajew twierdzi, że świat przechodzi w swoim rozwoju przez trzy epoki boskiego objawienia: objawienia prawa (Ojca), odkupienia (Syna) i twórczości (Ducha). Pierwsza epoka prawem wyjawia grzech człowieka i otwiera Bożą naturalną moc. W drugą epokę następuje usynowienie człowieka przez Boga. W trzecią epokę ostatecznie otwiera się boskość twórczej ludzkiej natury i moc Boża staje się mocą ludzką. Bierdiajew podkreśla bardzo ważną okoliczność: wszystkie te trzy epoki współistnieją w czasie. I obecnie nie wyczerpano do końca prawa i nie zakończyło się jeszcze odkupienie grzechu, chociaż świat wkracza w nową religijną epokę. Jednocześnie i w dobie prawa świat przeczuwał nowe epoki. Zatem myśl chrześcijańska uznaje, ale nie absolutyzuje liniowości czasu. Tak samo trynitarnie — w symbolu Trójcy rozwiązuje się rdzenna opozycja bytu „Bóg — człowiek”. „Objawienie o człowieku — przekonująco podkreśla M. Bierdiajew — jest ostatecznym Bożym objawieniem o Trójcy. Ostatnia tajemnica ukryta jest w tym, że tajemnica boska i tajemnica ludzka — to jedyna tajemnica, że w Bogu zachowuje się tajemnica o człowieku, a w człowieku — tajemnica o Bogu. W człowieku rodzi się Bóg i w Bogu rodzi się człowiek. Odkryć do końca człowieka — znaczy odkryć Boga. Odkryć do końca Boga — znaczy odkryć człowieka. Nie tylko Bóg jest w człowieku, ale sam człowiek jest obliczem Boga, w nim dokonuje się boski rozwój. Człowiek jest uczestnikiem tajemnicy Boskiej Trójcy. Człowiek — to nie tylko mały wszechświat, ale i mały Bóg. Człowiek niesie w sobie podwójny obraz i podobieństwo — obraz i podobieństwo wszechświata oraz obraz i podobieństwo Boże… Poprzez twórczość człowieka ostatecznie otwiera się Bóg w świecie… Cały sens naszej epoki w tym, że przechodzi ona do objawienia człowieka” [8, s. 279—280]. Jak już powiedziano, chrześcijańska liniowość nie odrzuca jednoznacznie wschodniej cykliczności. I w tym jest głęboka racja. Ponieważ świat to ruch, liniowy i cykliczny modele czasu, najwyraźniej, wzajemnie się uzupełniają w spiralnej formie. W poziomie taki model ma wygląd koła, w pionie — linii. Uwzględnijmy też myśl M. Łobaczewskiego o tym, że linia prosta — to odcinek niewidocznego dla nas gigantycznego koła. Ciekawe w tym planie jest widzenie czasu przez S. Łazariewa. Odpycha się on od matematycznego znaku nieskończoności: — sumy dwóch kół. Otóż modelem czasu jest koło. Czas wychodzi z punktu, otwiera się i powraca do punktu. Skutek staje się przyczyną, a przyczyna — skutkiem. Ale takich kół jest dwa, czyli czas płynie w dwóch kierunkach — naprzeciw siebie. Na zewnętrznym, fizycznym planie płynie on z przeszłości w przyszłość, a na subtelnym planie — z przyszło- 8 Zdjęcie Ołeksandra Łytwynenki w przeszłość [zob. 3, s. 67]. Właśnie to napięcie warunkuje ruch czasu. Nadideą, ideałem chrześcijaństwa — przypomnijmy jeszcze raz — jest wszechjedność w miłości, pełnia harmonii. Stąd — przenikliwy, wszechogarniający ekumenizm tego postrzegania świata. Zarówno na poziomie społecznym, jak i religijnym. Myślenie binarne przez tysiąclecia dzieliło ludzi na „mężczyzn” — „kobiety”, na „swoich” — „obcych”. Chrystus zaś, zgodnie z logiką trynitarną, przypomniał wszystkim, że jesteśmy braćmi i siostrami w Bogu. Ideę ekumenizmu jasno wyraża apostoł Paweł: „Nie okłamujcie się nawzajem, skoro zwlekliście z siebie dawnego człowieka z jego uczynkami, a przyoblekliście nowego, który wciąż się odnawia ku głębszemu poznaniu Boga, na obraz Tego, który go stworzył. A tu już nie ma Greka ani Żyda, obrzezania ani nieobrzezania, barbarzyńcy, Scyty, niewolnika, wolnego, lecz wszystkim we wszystkich jest Chrystus! Jako więc wybrańcy Boży — święci i umiłowani — obleczcie się w serdeczne miłosierdzie, dobroć, pokorę, cichość, cierpliwość, znosząc siebie nawzajem i darując sobie nawzajem winy, jeśli ktoś miałby powód do skargi przeciw drugiemu: jak Chrystus darował wam, tak i wy! Na to zaś wszystko obleczcie się w miłość, która jest więzią doskonałości!” (List do Kolosan 3:9—14). Tutaj, jak widzimy, chodzi przede wszystkim o międzyludzki poziom wszechjedności. Przebija się w chrześcijaństwie także pochodny, lecz bardzo drażliwy dla każdej wiary poziom międzyreligijny. A. Mień podkreśla: „Oczywiście, chrześcijaństwo rzuciło wyzwanie wielu systemom filozoficznym i religijnym, ale jednocześnie odpowiedziało na oczekiwania większości z nich, a najsilniejszą stroną w chrześcijańskiej duchowości jest właśnie nie zaprzeczenie, lecz stwierdzenie, zasięg i pełnia” [6, s. 662]. Dalej wybitny teolog przytacza przekonujące paralele. Jeśli buddyzm jest przesiąknięty żarliwym pragnieniem wyzwolenia od zła, pragnieniem ratunku, to to pragnienie zbawienia jest charakterystyczne także dla chrześcijaństwa. Jeśli w islamie istnieje absolutne oddanie człowieka Bogu, to do tego wzywa również chrześcijaństwo. Jeśli braminizm mówi o wielorakich przejawach tego, co Boże, to jest to również w Nowym Testamencie. Jeśli wreszcie panteizm twierdzi, że Bóg jest we wszystkim, że jest tajemniczą siłą, która przenika każdą kroplę, każdy atom wszechświata, to chrześcijaństwo również się z tym zgadza, choć nie ogranicza wpływu Boga jedynie do takiej panteistycznej wszechobecności [zob. tamże]. Główną rzeczą, która odróżnia chrześcijaństwo od innych religii, ale wcale nie przeciwstawia go im, jest świadectwo o przyjściu żywego, osobowego Boga na świat, naświetlenie perspektyw utwierdzenia Bogoczłowieczeństwa. W końcu trafnie powiedziano w Wedach: „Prawda jest jedna, ale mędrcy mówią o niej różnie”. Zewnętrzne sprzeczności w różnych religiach świata są naturalne, a nawet konieczne: nie pozwalają one zastygnąć formie i dawać jednoznacznych interpretacji najważniejszych idei czy wydarzeń (zachowują napięcie, a tym samym zapewniają rozwój duchowy). Jednocześnie im bardziej człowiek jest nastawiony na miłość, tym mniej sprzeczności widzi w różnych religiach, i odwrotnie. W tym tkwi podstawa najszerszego ekumenizmu prawdziwego chrześcijaństwa. Utwierdzenie chrześcijaństwa radykalnie zmieniło świat zachodni, w tym także świat ukraiński, jego duchowość, kulturę, ustrój społeczno-ekonomiczny. Rozpoczęła się długa, trudna, kręta droga pojmowania Chrystusowej prawdy, którą podążamy do dziś. Ta droga obowiązkowo zaprowadzi nas do Raju, Królestwa harmonii, zapowiedzianego przez Boga, genialnie przepowiedzianego również przez naszego Szewczenkę w „Naśladowaniu Izajasza”. Ale tylko wtedy, gdy nie zejdziemy na manowce zwątpienia czy fanatyzmu. Literatura 11. Łazarew S. Diagnostyka karmy. Ks. 8. Dialog z czytelnikami / Siergiej Łazarew. — Sankt Petersburg: Dila, 2006. — 192 s. 12. Bazylewski W. Impresje i medytacje / Wołodymyr Bazylewski // Kurier Krywbasu. — 2007. — Nr 214/215. — S. 330—365. 13. Łazarew S. Diagnostyka karmy. Ks. 6. Stopnie do boskości / Siergiej Łazarew. — Sankt Petersburg: Dila, 2006. — 256 s. 14. Łazarew S. Diagnostyka karmy. Ks. 10. Kontynuacja dialogu / Siergiej Łazarew. — Sankt Petersburg: Dila, 2006. — 192 s. 15. Spengler O. Zmierzch Zachodu / Oswald Spengler; [tłum. z niem. N. Garelina; wstęp A. Dubnowa; koment.: J. Bubenkowa i A. Dubnowa]. — Nowosybirsk: Nauka, 1993. — 592 s.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗

«Idę z dzieciństwa do Tarasa»

17 maja w Biłołuckiej gimnazjum powiatu nowopskiego (dyrektor W. L. Butenko) na IX obwodowy zjazd zebrali się członkowie szkolnych kółek pielęgnowania języka ukraińskiego. Stało się dobrą tradycją, że Departament Edukacji, Nauki, Młodzieży i Sportu obwodowej administracji państwowej oraz obwodowe zjednoczenie „Proświty” co roku wspólnie organizują tę ważną imprezę wychowawczą. Kółkowiczom Ługańskiej szkoły ogólnokształcącej nr 5 oraz szkoły w Metalistcze w powiecie słowiańskosierebriańskim (opiekunki — nauczycielki języka i literatury ukraińskiej L. P. Szowkopłyas i H. I. Skosarewśka) bardzo spodobała się wycieczka do świetlicy im. Szewczenki i Sali etnografii, którą przeprowadzili ich rówieśnicy. A ponadto byli zachwyceni programem koncertowym przygotowanym przez kółkowiczów, zdumiało ich, jak biłołuccy gimnazjaliści inscenizowali dramatyczne utwory Tarasa Szewczenki i Iwana Necuja-Lewyckiego. 18 maja we wsi Swystuniwka w powiecie swatowskim z inicjatywy przewodniczącego powiatowego oddziału „Proświty” Jewhena Dziuby oraz przy aktywnym udziale mecenasów-działaczy Proświty z obwodowego zjednoczenia Serhija Zjatiewa, Dmytra Śniehyriowa, Serhija Szakuna odbył się V obwodowy otwarty konkurs-festiwal szewczenkowski młodych amatorów recytacji artystycznej. Jury wysłuchało recytatorów utworów Tarasa Szewczenki. Dla jednej z uczestniczek konkursu — swatowiczanki Hanny Buriak — ubiór ukraiński przysłała jej krewna z Australii, nasza rodaczka, honorowy członek OO „Proświty” pani Domna Dajciw. Tak więc o tym konkursie wiedzą i kibicują Ukraińcy także na dalekim Zielonym Kontynencie. Najbogatszym w wydarzenia poświęcone uczczeniu naszego Proroka okazało się 22 maja. Proświtianie obwodowego centrum złożyli kwiaty pod pomnikiem Tarasa Szewczenki, wzięli udział w otwarciu wystawy szewczenkiany ługańskiego kolekcjonera Wadyma Kiriejewa w pomieszczeniu proświtiańskim Ukraińsko-kanadyjskiego centrum „Widrodżennia”. Kolekcjonerowi udało się zdobyć kilkadziesiąt „Kobzarów” wydanych w różnych latach w różnych krajach świata, książek o życiu i twórczości poety, zbiorów nut ukraińskich kompozytorów do poetyckich utworów Szewczenki; ekspozycję uzupełniły medale z wizerunkiem T. Szewczenki, odznaki, monety, koperty pocztowe i znaczki wypuszczane z okazji jubileuszowych dat itp. Mieszkańcy miasta i obwodu dowiedzieli się o tym wydarzeniu dzięki środkom masowego przekazu. Była to tylko jedna z pierwszych prób obwodowej …Proświty» i kolekcjonera pokazać w ujęciu historycznym, jak szeroko i różnorodnie upamiętniają imię Kobzarza różne pokolenia Ukraińców. 24 uczniów z naszego regionu – zwycięzców obwodowego konkursu dzieci i młodzieży «Idę z dzieciństwa do Tarasa…» oraz innych konkursów twórczych – razem z opiekunami-nauczycielami odwiedziło grób Tarasa Szewczenki w Kaniowie, co stało się możliwe dzięki patriotycznemu programowi Amerykańskiego Zjednoczonego Ukraińskiego Komitetu Pomocy. W Stachanowie członkowie Proświty (przewodnicząca miejskiego oddziału Nina Hejko) zebrali się wraz z pracownikami Zarządu Polityki Wewnętrznej rady miejskiej oraz miejskiej biblioteki przy symbolicznym kamieniu w miejscu przyszłego pomnika Tarasa Szewczenki: czytali utwory Kobzarza, wspominali karty z jego życia. Projekt brązowego pomnika poety zaproponował ługański rzeźbiarz Wiktor Zakoljukin. Ługańskie obwodowe oraz stachanowskie miejskie stowarzyszenie «Proświta» zwracają się do wszystkich niepozostających obojętnymi o wsparcie fundusz na budowę pomnika w Stachanowie skromnymi datkami. Mieszkańcy bowiem marzą o tym, by w dniu 200-lecia urodzin Kobzarza przyjść na pokłon poecie w swoim rodzinnym mieście. Te i inne wydarzenia, poświęcone jubileuszowi Szewczenki w 2014 roku, wchodzą w skład programu społecznego Komitetu Szewczenkowskiego, który działa przy organizacji pozarządowej «Proświta» już od kilku lat z rzędu. O nich regularnie informuje dziennikarka-prosvitianka Walentyna Kuszniirenko w ramach wspólnego projektu medialnego «Imię Tarasa Szewczenki na Ługańszczyźnie» Ługańskiego Obwodowego Państwowego Radia oraz obwodowej «Proświty». Najważniejszym zadaniem jest dalsze popularyzowanie twórczości ukraińskiego geniusza. Centrum prasowe Ługańskiego Obwodowego Zrzeszenia Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗

Wieś Swystuniwka: feeria dziecięcych talentów

Jewhen DZIUBA, przewodniczący komitetu organizacyjnego Swystunowskiego Festiwalu Poezji T. H. Szewczenki, wsi Swystuniwka, rejon swatowski, obwód ługański V Swistunowski Festiwal Poezji T. H. Szewczenki odbył się 18 maja. Jego celem jest uczczenie twórczego dziedzictwa proroka narodu ukraińskiego Tarasa Szewczenki, wyłonienie uzdolnionej młodzieży uczniowskiej, rozwój jej potencjału twórczego oraz wychowywanie młodszego pokolenia Ukraińców w szacunku dla języka państwowego i tradycji swojego narodu. Pod pomnik Kobzarza złożono kwiaty. Wspaniały prolog zaprezentowali uczniowie Swistunowskiej szkoły ogólnokształcącej pod kierunkiem nauczycielki języka ukraińskiego Z. W. Malyszko, która w tym roku otrzymała nagrodę Ogólnoukraińskiego Towarzystwa „Proświta” im. Tarasa Szewczenki. W konkursie wystąpiło ponad 50 uczestników z trzech rejonów obwodu ługańskiego: kreminskiego, nowopskowskiego i swatiwskiego. W nominacjach na najlepsze deklamowanie wierszy Kobzarza zwyciężyły: Walerija Żarko z utworem „Katerina” (klasa 9, Szkoła ogólnokształcąca nr 2 w mieście Swatowe), Katerina Dołżanowa – „Nadija” oraz Jelizaweta Abrosimowa – „Wielki loch” (obie z klasy 11 Niżniodwaniwskiej szkoły ogólnokształcącej rejonu swatiwskiego), Ludmyła Pidopryhora – „Przyczynna” (klasa 11 Swatiwskiego gimnazjum im. W. Sosiury), Olena Borysenko – „Rusałka” (klasa 11 Kreminskiego gimnazjum), Ludmyła Jakowenko – „Dumka” (Rajhorodska szkoła ogólnokształcąca rejonu swatiwskiego). Wykonanie pieśni „Ryczy i jęczy Dniepr szeroki” przez Ludmyłę Pidopryhorę wywarło wrażenie na obecnych. Oklaski publiczności były nagrodą także dla Walerii Sawczenko, uczennicy klasy 1 Kreminskiego gimnazjum, za wiersz „Maleńkiej Marjanie”. W 3. nominacji (wiersze o T. H. Szewczence, Ukrainie, ojczystym języku, ojczystym kraju) zwyciężyli: Julija Kuczko za własny wiersz „Moja wieś”, uczennica klasy 8 Swistunowskiej szkoły ogólnokształcącej, Denys Pozniak za wiersz Wiktora Baranowa „Do Ukraińców” (klasa 11 Kreminskiego gimnazjum), Anastasija Isajewa – wiersz Hanny Orydorohy „Jak nie kochać ciebie, Tarasie”. W tej nominacji wystąpiło 12 młodych poetów. Zwycięzcy otrzymali nagrody pieniężne. Sponsorzy: Ukraińska Światowa Rada Spółdzielcza – prezes Ihor Ljaszok (Nowy Jork) oraz Narodowe Stowarzyszenie Kas Kredytowych Ukrainy – prezes Petro Kozynec (Kijów). Zwycięzcy zostali uhonorowani „Kobzarzami”. Nagrody zachęcające – książki od „Proświty” – otrzymali Rostysław Moroka (klasa 3 Swatiwskiej szkoły ogólnokształcącej nr 2), Jurij Koszowyj (klasa 5 Swistunowskiej szkoły ogólnokształcącej), Walerija Sawczenko, Wład Horbulycz (klasa 4 Biłołuckiej szkoły ogólnokształcącej rejonu nowopskowskiego). Za odwagę (wystąpienie w 3 nominacjach) nagrodę otrzymała Hanna Buriak (klasa 9 Swatiwskiej szkoły ogólnokształcącej nr 8). Rostysław Dziuba przeczytał własny wiersz „Kocham Ukrainę” (klasa 6 Swatiwskiej szkoły ogólnokształcącej nr 2). Uczestnicy konkursu często sięgali po wokalne wykonania utworów Kobzarza. Książki „Kalinowy ptaszek, wiersze i pieśni z nutami” otrzymali Ludmyła Pidopryhora, Anna Melnyczenko i Alina Duchnycz – „Przyczynna” (klasa 10 Swatiwskiej szkoły ogólnokształcącej nr 8) oraz Tetiana Harkun – „Katerina” (klasa 8 Wierchnio-Dwaniwskiej szkoły ogólnokształcącej rejonu swatiwskiego). Zwycięzcami w nominacji na najlepszy kostium zostali Zofija Franzen i Artem Myhajlujk (Swistunowski zespół szkolno-przedszkolny), najmłodsi uczestnicy festiwalu, oraz Kateryna Dołżanowa i Rostysław Dziuba. Julija Ositrowa ze Zaajdarowskiej szkoły ogólnokształcącej rejonu nowopskowskiego zorganizowała mini-wystawę swoich haftów. Wszyscy uczestnicy konkursu otrzymali od „Proświty” książki i płyty kompaktowe. Tradycyjnie medialnymi partnerami festiwalu były „Swatiwska telewizja i radio”, gazety „Junist Słobożanszczyny”, „Swatiwski Wisnyk”, „Słowo Proświty”, czasopismo „Biuletyn Kas Kredytowych Ukrainy”. Nowymi partnerami festiwalu zostały Ługańska Ludowa Internetowa Telewizja „Głos Narodu” oraz gazeta „Wilna Dumka” z Australii. Organizatorzy i partnerzy festiwalu: Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” im. T. Szewczenki, Fundacja Bohdana Hawryliszyna, mecenas Serhij Szakun (Ługańsk), Narodowe Stowarzyszenie Kas Kredytowych Ukrainy, księgarnia „Wschodnia Brama”, kasa kredytowa „Ukraińska Ludowa Kasa »Swatowa Łuczka«”, parafia Opieki Najświętszej Bogurodzicy Ukraińskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego. Mecenasami byli swatiwczanie: Wiktor Proskurin, Serhij Kowalow, Olena Ljaszewycz, Switłana Ozierowa, Iryna Babycz, Saida Machmudowa, Oksana Halaj, Natalija Mochoń, Ihor Sajapin, Wołodymyr Hordijenko, Oleh Bilokoń, Ołeksandr Dawydenko, Serhij Dziuba, Jewhen Dziuba, Roman Lewadnyj, Wołodymyr Antiuchin, Ihor Saienko (Ługańsk), Wiktor Jeleziwetinkow (Kreminne), Serhij Borysenko (Ałmazne), Oleś Donij, poseł do Rady Najwyższej Ukrainy, przewodniczący podkomisji ds. polityki językowej; Oksana Halaj, przewodnicząca Komitetu ds. kultury i duchowości Rady Najwyższej Ukrainy. Komitet organizacyjny festiwalu wspólnie z Ogólnoukraińskim Towarzystwem „Proświta” im. Tarasa Szewczenki planuje wydać książkę i film o festiwalu. Roman Lewadnyj, przewodniczący Ogólnoukraińskiego Komitetu Ochrony Języka Ukraińskiego, również ogłosił swoje poparcie dla otwartego Swistunowskiego Festiwalu Poezji T. H. Szewczenki. Pierwszym krokiem będzie przekazanie komitetowi organizacyjnemu podręczników do nauki języka angielskiego. W perspektywie – przygotowania do VI otwartego Swistunowskiego Festiwalu Poezji T. H. Szewczenki z okazji 200. rocznicy urodzin Wielkiego Kobzarza. Na święto gości już zaprosił przewodniczący Swistunowskiej rady wiejskiej Jurij Pozniakow.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 8strona oryginału ↗

Szlakami Kobzarza

Zarząd Chmielnickiej Miejskiej „Proświty” 22 maja zorganizował wyjazd do Kamieńca Podolskiego, gdzie w 1846 roku przebywał Taras Szewczenko. Uczestnikami tej pielgrzymki zostali uczniowie szóstych klas NVK nr 10 i NVO nr 5, którzy w ciągu roku szkolnego aktywnie uczestniczyli we wszystkich szewczenkowskich imprezach miejskiej „Proświty” w ramach projektu edukacyjnego „Wieczny, jak naród”. Wyjazd zrealizowano przy wsparciu korporacji „Obołoń” (dyrektor generalny Ołeksandr Słobodian). Korespondent własny

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

nagrodę otrzymała uczennica 10 klasy liceum nr 1 Inna Polańska. Przy pomniku brzmiały słowa miłości do Kobziarza, jego znaczenia dla naszego narodu, który na tablicach honoru dał wieczne testamenty Ukraińcom. Rozbrzmiewały pieśni w pięknym wykonaniu połtawskiego kobziarza Iwana Nowobrancia oraz ludowego chóru „Sołowjini zori”, poezja Szewczenki w wykonaniu obywateli naszego miasta. Uroczystości zakończyły się wspólnym śpiewem wszystkich obecnych „Rewe ta stohne Dnipr szyrokyj”. Konkurs na najlepszy utwór o Tarasie Szewczence odbędzie się także w przyszłym roku jubileuszowym. Biuro prasowe POOT „Proświta”

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

Za lud swój i jego słowo

…I trzeciego dnia, w środę, 10 maja, o trzeciej po południu, udali się do cerkwi, odprawili nabożeństwo, jak należy, zgodnie z przepisami, a potem protojerej wygłosił, dzięki Bogu, w cerkwi pożegnalne słowo do ojca Tarasa: „Ty, powiada, bracie nasz o Chrystusie, Tarasie, prawdziwy szczery ojciec swojego ukraińskiego ludu, ty pierwszy stanąłeś w obronie rodzimego słowa ukraińskiego ludu w żołnierskiej szynelu, w ciężkiej niewoli, daleko na obcej ziemi, nie przestawałeś boleć sercem za swój lud i jego słowo! Pokój z tobą, Tarasie!”. Tymi słowami nad trumną Tarasa Szewczenki, kanewski proboszcz, z ddalekiego 1861 roku, ze wspomnień T. Czestachiwskiego, odczytanymi przez przewodniczącego połtawskiej Proświty Mykołę Kulczyńskiego, rozpoczęła się ostatnia droga Proroka Ukrainy na Taraszową Górę. Co roku 22 maja połtawska Proświta wzywa połtawczyków, by przyszli pod pomnik Tarasa Szewczenki, aby uczcić powrót Proroka na rodzimą ziemię i przejąć jego ducha Wolności, Prawdy i Miłości do Ukrainy. Przewodniczący obwodowego zrzeszenia Towarzystwa „Proświta”, posel Rady Najwyższej Ukrainy III–VI kadencji Mykoła Petro SZULHA Zdjęcia: Heorhij ŁUK'JANCZUK Rano w dniu ponownego pochówku Tarasa Szewczenki z Kijowa do Kanewa wyruszyła delegacja, aby uczcić naszego największego poetę przy jego grobie. W składzie de- Switłana OREL, m. Kirowohrad W dniach, gdy Ukraina obchodziła rocznicę ponownego pochówku Wielkiego Kobzarza, w Kirowohradzie ogłoszono wyniki konkursu prac twórczych na drzewo genealogiczne Tarasa Szewczenki. Organizatorzy otrzymali 57 prac w różnych technikach artystycznych: rysunek, wycinanka, papierowe kręcenie, rzeźba w drewnie, rysunek na szkle, malarstwo na tkaninie, grafika komputerowa, aplikacja, assamblage, malarstwo, dekoracyjne malowanie, haft koralikowy. Jury konkursu wyłoniło czterech zwycięzców w różnych grupach wiekowych. W młodszej grupie wiekowej najlepszą pracą uznano rysunek uczennicy Szkoły Ogólnokształcącej nr 18 I–III stopnia Władysławy Horbenko, w średniej – pracę zbiorową, papierowe kręcenie, uczennic gimnazjum nr 9 Oleny Demczen- Kulczynski przy pomniku Tarasa Szewczenki właśnie tego dnia wręczył dyplomy i nagrody pieniężne oraz upominki zwycięzcom corocznego konkursu wśród poltawskich uczniów na najlepszą pracę o Tarasie Szewczence „Kim dla ciebie jest Taras Szewczenko?”. Pierwsze miejsce (nagroda 1000 hrywien) zdobyła uczennica 10 klasy Liceum nr 1 Żanna Sirkowycz, drugie miejsce (nagroda 700 hrywien) — uczennica 10 klasy SzS nr 19 Anastazja Kotlar, trzecie miejsce podzieliły między siebie uczennica gimnazjum w Rozsoszence Alina Hrycaj, Anna Rozdolianska — SzS nr 32 oraz Worońuk Natalia — SzS nr 7 (nagroda po 200 hrywien każdej). Nagrodę zachęcającą (100 hrywien) oraz dyplom uczest

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

«Nie tylko państwowe, ale i narodowe»

Ulana WOLYKOWSKA Do 200-letniego jubileuszu Tarasa Szewczenki pozostaje mniej niż rok. 21 marca w Komitecie do spraw kultury i duchowości Rady Najwyższej Ukrainy Rada Koordynacyjna do spraw przygotowania i obchodów 200-lecia od dnia urodzin T. Szewczenki rozpatrzyła kwestię jego uczczenia w 2014 roku. Propozycje naukowców, szewczenkoznawców, polityków, artystów, pracowników muzeów i rezerwatów łączy główna idea — aby obchody Święta Kobziarza nie zamieniły się w sztampę czy formalność. Jewhen Swerstiuk, pisarz, filozof: — Często mnie pytają, dlaczego u nas tak głucho brzmi imię Szewczenki. Szewczenki nie trzeba zmieniać, trzeba samemu się zmienić i w tym cała nasza trudność. Boję się nadmiernych wysiłków administracyjnych, grozi nam słowne nadmierne czczenie, a potrzeba, żeby było ożywienie, trzeba angażować młodzież, utalentowanych ludzi, żeby nie było powtarzania tego, co wszyscy znają. Każdy musi zająć się swoim: utalentowany nauczyciel powinien znajdować tych, którzy donoszą słowo Szewczenki do szerszej publiczności, trzeba, aby szeroka społeczność podnosiła imię i ducha Szewczenki. Bardzo ważne, żeby wydali dzienniki Jefremowa. Chciałoby się, żeby było nie po prostu czczenie Szewczenki, a czczenie nas samych. Ihor Lichowyj, zastępca Dyrektora Generalnego Narodowego Muzeum Sztuki Ukrainy: — Z naszego punktu widzenia władza chce maksymalnie sformalizować proces przygotowań do jego przeprowadzenia, aby nie dopuścić do ogólnonarodowej konsolidacji społeczeństwa wokół wypełniania testamentów Szewczenki. Najważniejsze z nich: kwestia języka ukraińskiego, demokratycznych zasad budowy państwa, stosunków społecznych, obrony praw człowieka, realnej niepodległości Ukrainy, równoprawnych stosunków międzynarodowych, autonomii Narodowego Kościoła itp. Obserwujemy demonstrację braku szacunku do zabytków związanych z imieniem T. Szewczenki, które mają znaczenie narodowe. Ważne, by zmienić przed jubileuszem dopiero co zainstalowaną ekspozycję w Kaniowie, która absolutnie nie jest szewczenkowska. Jeszcze jeden problem — niedostępność dziedzictwa literacko-artystycznego, w ostatnich latach nie wyszedł ani jeden tom pełnego zbioru dzieł T. Szewczenki, brakuje przekładów. Wypaczanie poglądów i spraw Szewczenki, przystosowywanie ich do celów politycznych daje się prześledzić w dokumentach, w szczególności w postanowieniu Gabinetu Ministrów dotyczącym międzynarodowych obchodów jubileuszu Tarasa Szewczenki, gdzie wymienione są Federacja Rosyjska, Kazachstan, Polska, Litwa. Moim zdaniem to jakieś bezsystemowe, absolutnie nienaukowe podejście w wyborze krajów. Na Ukrainie nikt nie zajmuje się monitoringiem wszystkich szewczenkowskich wydarzeń, zjawisk. Wreszcie muszą zostać sformułowane terytoria muzeów i rezerwatów, bo większość z nich nie ma aktów na ziemię, aktów prawa własności itp. Wołodymyr Panczenko, doktor nauk filologicznych, profesor Narodowego Uniwersytetu „Akademia Kijowsko-Mohylańska”: — Po pierwsze, istnieje problem braku informacji o jubileuszu. Dużo jeżdżę po Ukrainie i jedyny billboard, na którym jest wzmianka o 200-leciu od dnia urodzin Szewczenki, widziałem w Horodyszczu w obwodzie czerkaskim. Po drugie, nie znalazłem odpowiedzi na pytanie, ile będzie kosztować uczczenie jubileuszu, wszak o kosztorysie nie powiedziano w żadnym dokumencie. Wątpliwa jest idea dotycząca Pola Śpiewaczego obok góry kaniowskiej, która jest pretekstem do prania pieniędzy. Ważne, by urządzić nowoczesne, modernistyczne magazyny zbiorów, stworzyć portal internetowy „Taras Szewczenko”, w którym stale byłyby zamieszczane ważne ogólnospołeczne informacje, dokumenty archiwalne itp. Musi być informacja wizualna w metrze, na billboardach. Także trzeba zrealizować marzenie Szewczenki z ostatnich lat życia o chacie na górze kaniowskiej. Należy pamiętać, że Szewczenko — to szczególna duchowa materia ukraińskości. Ołeksandr Bryhineć, deputowany ludowy: — Dużo mówiliśmy o tym, jak trzeba opowiadać o Hołodomorze, wydawać książki i stawiać pomniki. Ale ten temat nie stał się częścią świadomości narodu przez to, że nie zastosowaliśmy tych metod, które powinny być użyte dzisiaj. W szczególności tworzenie wieloodcinkowych filmów. Na Ukrainie jest wystarczająca baza techniczna i intelektualna, żeby to zrealizować. Próbowałem zrozumieć, jak popularyzują swoich klasyków za granicą. Stosują taki mechanizm: biorą najsłynniejsze wersy z twórczości tego czy innego wybitnego poety i na festiwalach oraz konkursach przedstawiają współczesnych młodych poetów, którzy wykorzystują ten wers w swojej twórczości. W ten sposób odbywa się pewne napełnianie cytatami wybitnych klasyków we współczesnej literaturze. Tę ideę można zapożyczyć. Ważne, żeby to święto było nie tylko państwowym, ale i narodowym. Pyłyp Illenko, producent, aktor: — Po raz pierwszy od lat niepodległości ekranizujemy twórczość Szewczenki. Teraz pracujemy nad projektem „Tołoka” M. Illenki, który zaprezentowaliśmy na festiwalu w Cannes. Premiera filmu zaplanowana jest na 9 marca 2014 roku. Chciałbym podkreślić ten problem, że ukraińscy filmowcy w naszym państwie są pozbawieni prawa dotarcia do swojego widza i rozwiązanie tego problemu bez udziału państwa jest niemożliwe. przeprowadzają proświcianie, pisarze i pedagodzy obwodu. Zwycięzcom wręczono po dziesięć egzemplarzy almanachu literackiego „Prorist”, gdzie opublikowano ich utwory. Almanach uroczyście wręczali przewodnicząca Rówieńskiego Obwodowego Zjednoczenia WUT „Proświta” im. T. H. Szewczenki Switłana Nikolina oraz przewodniczący jury konkursu pisarz Jewhen Szmorhun. Uczestnicy święta zapoznali się z ekspozycją miejscowego muzeum Ewangelii Peresopnickiej, z wystawą książek z serii „Biblioteczka Muzeum Literackiego Ułasa Samczuka w Równem”.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

Początek tekstu może być niepełny — porównaj ze stroną oryginału

Przy żywym źródle

…legacji — przedstawiciele partii i organizacji społecznych o narodowo-demokratycznym nastawieniu: nowego zjednoczonego Ruchu, Ogólnoukraińskiego Towarzystwa «Proświta» im. Tarasa Szewczenki i innych. Pogoda i przyroda nam sprzyjały, „і сонце гріло, не пекло…”, jak mówił poeta. Przyjechawszy do Kanewa, trafiliśmy na święto — by uczcić Tarasa zebrało się wielu ludzi, występował Narodowy Zasłużony Chór Akademicki im. Hryhorija Wierowki. Potem poszliśmy na górę do Tarasa, gdzie o jego ogromnym znaczeniu dla Ukrainy, o tym, że i dziś jest niewyczerpanym źródłem inspiracji w walce o interesy narodu ukraińskiego, mówili poseł ludowy poprzednich kadencji Iwan Zajec, Olha Ligus i inni. Następnie podeszliśmy do pamiątkowego kamienia Oleksy Hirnyka. O wyczynie bohatera przypomnieli obecnym autor książki „Spalił się za Ukrainę” M. Iszczenko oraz inni patrioci, którzy chylą czoła przed jego czynem. Odwiedziliśmy muzeum Tarasa Szewczenki. Niestety, nowa, uwspółcześniona ekspozycja, naszym zdaniem, jest niedoskonała, wyjałowiono sam duch Ukrainy czasów poety, w niej nie ma duszy, ciepła. A ogólnie wrażenia są przyjemne, na uczczenie Tarasa przyszło wielu ludzi w wyszywankach, wszędzie brzmiał język ukraiński. Wróciliśmy do Kijowa pełni energii, bo odwiedziliśmy żywe źródło. Uczestnicy są wdzięczni dziennikarce Zoi Zahorodniej, która włożyła wiele wysiłku w organizację wyjazdu. …gdzie stworzono „Kobzarską świetlicę”, oraz Kanew, gdzie odwiedzą Czernecką Górę i muzeum Poety. Organizatorzy konkursu zauważyli wysoki poziom artystyczny prac, dlatego pojawiła się idea zorganizowania dziecięcego konkursu literackiego na najlepszy utwór o Tarasie Szewczence oraz wydania książki. Konkurs finansowo i organizacyjnie wsparł poseł do Rady Narodowej Ukrainy Andrij Tabałow.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

Drzewo rodu

Już w przeddzień urodzin T. H. Szewczenki organizacja społeczna „Ridnyj Kirowohrad”, Znamiański Miejski Muzeum Krajoznawcze oraz Kirowohradzka Obwodowa Biblioteka dla Młodzieży im. Ołeksandra Bojczenki ogłosiły dziecięco-młodzieżowy konkurs prac z zakresu sztuki dekoracyjno-użytkowej i plastycznej „Tarasiw rid”. Odbywał się on w celu upowszechniania wiedzy o unikalnym drzewie genealogicznym rodziny T. H. Szewczenki po siostrze Kateryni, której potomkowie mieszkają na Kirowohradczyźnie. …ko, Kamili Limborskiej, Kariny Szalihinej, wśród młodzieży – wycinanki studentek Kirowohradzkiego Uniwersytetu Pedagogicznego im. W. Winniczenki Hanny Wojcechowskiej i Maryny Sochackiej. Poszczególne prace konkursowe wyróżniono nagrodami pocieszenia – książkami. Wszyscy uczestnicy konkursu otrzymali dyplomy oraz pamiątkowe upominki, a w najbliższych dniach odwiedzą z wycieczką Znamiański muzeum,

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 9strona oryginału ↗

W Peresopnicy

Inna NAHORNA, kierowniczka Muzeum Literackiego im. Ulasa Samczuka w Równem W dniu przeniesienia szczątków T. H. Szewczenki na Ukrainie oraz w odpust patronalny we wsi Peresopnica, przy pomniku ukraińskiego pierwodruku — Peresopnickiej Ewangelii, odbyło się tradycyjne święto języka, kultury i duchowości ukraińskiej. Uczczono na nim zwycięzców obwodowego konkursu literackiego wśród uczniów Równszczyzny „Perło mnohocinne”, który odbywa się corocznie

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 10strona oryginału ↗

Na chwałę naszej przesławnej Ukrainy

Ukraińcy Karelii uważają, że najważniejsze w naszej pracy z diasporą jest to, że zespół Centrum „troszczy się o nich, realnie pomaga Ukraińcom Rosji”. Organizacja społeczna „Werbyczeńka” z Tatarstanu pisze do nas: „Narodowe centrum kulturalne jest prawdziwym centrum, wokół którego tak czy inaczej obraca się cała ukraińskość, pracująca na terenach Rosji”. Centrum Kultury Ukrainy wytrwale realizuje wielkoskalowy projekt „Diaspora”, w ramach którego przeprowadzane są prezentacje regionalnych organizacji ukraińskich w Rosji, badane i rozpowszechniane są najlepsze doświadczenia. Ta praca znajduje wysokie uznanie w regionach. Oto co napisali nam w powitaniu od ukraińskiej organizacji Republiki Mari El z Joszkar-Oły: „Jesteśmy bardzo wdzięczni wam za możliwość przeprowadzania spotkań, zjazdów, wydarzeń kulturalnych na profesjonalnym poziomie w Moskwie. Są one bezcennym wkładem w organizację współpracy wszystkich organizacji społecznych Ukraińców w Rosji”. Oto jeszcze jedno ciepłe powitanie — od Ukraińców Tiumeni: „Dla wszystkich Ukraińców, którzy mieszkają na terenach ugorskiego kraju, Narodowe centrum zawsze było swoistym symbolem etnicznej Ojczyzny, kamertonem życia kulturalnego rosyjskiej ukraińskości, źródłem twórczego natchnienia i idei oświecenia kulturalnego…” Pewnie rozwijają skrzydła swoich niemałych możliwości ukraińskie stowarzyszenia rodaków z Moskwy, z którymi coraz ściślej współpracujemy, zwłaszcza po utworzeniu Rady Stowarzyszeń Rodaków Ukrainy. Liczba wydarzeń, które odbywają się w Centrum w ciągu roku: koncertów, wystaw, spektakli, pokazów filmowych, prezentacji, wieczorów twórczych, konferencji, spotkań — przekroczyła 400. W ciągu roku do Centrum przychodzi ponad 20 tysięcy odwiedzających, co jest znacznie większą liczbą niż kilka lat temu. Spotykają tutaj gościnność, przytulność, otrzymują możliwość zapoznania się z wysoką sztuką. Społeczne narodowo-kulturalne zjednoczenie Ukraińców „Krynycia” pisze do nas, że „dla Ukraińców podmoskiewskiego Puszkina Centrum Kultury Ukrainy w Moskwie jest drugim rodzinnym domem, dokąd za każdym razem jedziemy, jak do ojca, aby dotknąć twórczego narodowego źródła, podzielić się swoimi osiągnięciami, otrzymać przyjacielską radę i wsparcie, sercem poczuć wielkość ukraińskiej rodziny”. U podstaw naszej różnorodnej działalności leżą wielkoskalowe projekty, których nazwy mówią same za siebie: „Taras Szewczenko”, „Hryhorij Skoworoda”, „Mykoła Hohol”, „Mychajło Hruszewski”, „Les Kurbas”, „Wasyl Stus”, „Ukraina przez wieki”, „Ukraińskie kino”, „Ukraina teatralna”, „Prezentacja”, „Znani Ukraińcy w Rosji”, „Dialog kultur” i inne. Nasze sale koncertowe i wystawowe są dobrze znane nie tylko moskiewskim Ukraińcom, ale także wszystkim moskwianom i gościom stolicy, którzy kochają ukraińskie słowo, ukraińską pieśń i taniec, ukraińskie malarstwo. U nas występowali wybitni mistrzowie ukraińskiej i rosyjskiej kultury Bohdan Stupka, Nina Matwijenko, Anatolij Palamarenko, Mykoła Maszczenko, Myrosław Skoryk, Ołeksandr Hołoborodko, Marija Stefjuk, Łarysa Kadoznykowa, Beła Rudenko, Wołodymyr Bortko, Mykoła Hnatiuk, Roman Wiktiuk, Kłara Łuczko, Josyp Kobzon, Wasyl Łanowy, Ada Rohowcewa, Wałerij Kikta, Rajisa Nedaściwska, Elina Bystrycka, Wasyl Neczepa, Lidija Zabilasta, Hałyna Czornoba, Wołodymyr Konkin, Ołeksij Petrenko, Jewhenija Symonowa, Julija Borysowa, Dmytro Popow i wielu innych. Nasi odwiedzający mieli możliwość słyszeć płomienne publicystyczne i poetyckie słowo oraz wyważoną informację naukową z ust Pawła Popowycza, Borysa Olijnyka, Borysa Patona, Kostiantyna Hryszczenki, Wołodymyra Jelczenki, Dmytra Pawłyczki, Mykoły Żułynskiego, Jurija Barabasza, Wasyla Antoniwa, Lubowi Hołoty, Switłany Jowenko, Wołodymyra Jaworiwskiego, Mariji Matios, Petra Czupryny, Lesia Taniuka, Pawła Mowczana, Jewheniji Dejcz, Serhija Halczenki, Nelli Kornijenko, Romana Łubkiwskiego… Na naszej scenie pokazywały swoje spektakle Narodowy Akademicki Teatr Dramatyczny im. I. Franki, Narodowy Akademicki Teatr Dramatu Rosyjskiego im. Łesi Ukrainki, Narodowy Akademicki Ukraiński Teatr Dramatyczny im. M. Zańkoweckiej, Teatr „U koszyku” Państwowego Centrum Sztuki Teatralnej im. Lesia Kurbasa, Lwowski Duchowy Teatr „Woskresinnia”, Kijowski Teatr „Kołeso”, Kijowski Teatr Folklorystyczny „Berehynia”, Charkowski Teatr Dzieci „Tymur”, teatr Odeskiego Domu Aktora i in. W Centrum Kultury występowali Narodowy Zasłużony Akademicki Ukraiński Chór Ludowy im. H. Werowky, Narodowa Zasłużona Akademicka Kapela Chóralna „Dumka”, Narodowa Zasłużona Kapela Bandurzystów im. H. Majborody, Czerkaski Akademicki Zasłużony Ukraiński Chór Ludowy, formacja wokalna „Pikkardijska tercja”, Państwowy Zespół Kameralny „Kijowscy soliści”, Narodowy Zespół Solistów „Kijowska kamerata”, chór kameralny „Kijów”, męskie kwartety wokalne „Hetman” i „Jawir”, żeńskie trio wokalne „Zołoti kliuczi”, trio bandurzystek „Rosawa” (Żytomierz), „Werbena” (Czerkasy), „Żurawka” (Czernihów), teatr pieśni i tańca „Lehenda” (Ługańsk), zespół instrumentów ludowych „Ridni naspiwy” Narodowej Filharmonii Ukrainy, męska grupa wokalna „Kozacki zabawy”, grupa folklorystyczna „Kozaky” oraz inne sławne zespoły twórcze. Malarstwo Ukrainy było przedstawione w Centrum płótnami Mariji Prymaczenko, Tetjany Jabłonśkiej, Wałerija Franczuka, Tetjany Hołembijewśkiej, Wiktora Sydorenki, Serhija Jakutowycza, Wałentyny Cwitkowej, Wiktora Kowtuna, Serhija Duplija, Serhija Hryhorasza, Kostiantyna Hołowina, Wałentyna Bernadśkiego, Wiktoriji Łohoszy, Kateryny Hutnykowej… U nas można było podziwiać bajkowe gobeliny Ludmyły Żohol, ukraiński haft Wiry Rojik, malarstwo na jedwabiu Nataliji Hronśkiej, szycie ikonograficzne Lubowi Mititel. Wśród rzeźbiarzy wymienię Wałentyna Znobę, Ołeha Pinczuka, Ihora Hreczanyka, Ołeksija Leonowa, Wołodymyra Fiłatowa… Nie boję się zmęczyć Państwa tym wyliczeniem, wszak każde imię i każdy zespół twórczy to sława i duma Ukrainy. Leonid Kuczma, witając zespół, pisze: „Tysiące obywateli Rosji po raz pierwszy usłyszały na »ukraińskim Arbacie« występy naszych utalentowanych śpiewaków, muzyków, poetów. Wszystko to sprzyja zbliżeniu narodów niepodległej Ukrainy i Rosji, pogłębieniu równoprawnej, wzajemnie korzystnej współpracy między nami na różnych szczeblach”. Właśnie tak i my rozumiemy szerokie możliwości naszego Centrum. Na początku XXI wieku — w surowych warunkach rynku i międzypaństwowych nieporozumień — bez Centrum Kultury Ukrainy w Moskwie większość z nich nie miałaby możliwości zaprezentowania duchowej, artystycznej Ukrainy w Moskwie. Proszę mi wierzyć, dobrze to rozumieją na kontynentalnej Ukrainie. W powitaniu akademika Narodowej Akademii Sztuk Ukrainy, artysty ludowego Ukrainy Mychajła Czemberżiego czytamy: „Państwa Centrum z powodzeniem zaprezentowało imponującą paletę twórczych osiągnięć ukraińskiej kultury narodowej, przedstawiło wybitnych krajowych Mistrzów — znaczące postacie naszego państwa. Dzięki Państwa pracy stały się one szeroko znane w wielonarodowej Federacji Rosyjskiej, mieszkańcom Moskwy oraz jej licznym gościom z całego świata”. W Centrum działają Ukraińska Ludowa Kapela Chóralna Moskwy, Ukraiński Teatr Muzyczno-Dramatyczny antrepryzy „Enej”. Wokół nas gromadzi się młodzież. Właśnie w Centrum odbyły się pierwsze dwa Ukraińskie Fora Młodzieżowe — w kwietniu 2011 roku i w październiku 2012 roku. W Centrum działa Ukraiński Klub Młodzieżowy m. Moskwy, młodzieżowe studio literackie „Kohorta”, próby prowadzi amatorski Ukraiński Teatr Młodzieżowy. Jakościowo nową stała się Ukraińska Szkoła Niedzielna im. Pawła Popowicza, gdzie oprócz tradycyjnych dla tego typu placówek edukacyjnych języka ukraińskiego i śpiewu, czytane są wykłady z historii Ukrainy, prowadzone są lekcje z poznawania ludowych zwyczajów i obrzędów, rysunku oraz ukraińskiej choreografii. Dziś w szkole uczy się około czterdziestu rosyjskojęzycznych dzieci w wieku od 4 do 17 lat. Uczniowie Ukraińskiej Szkoły Niedzielnej są stałymi uczestnikami festiwali muzycznych na różnych scenach rosyjskiej stolicy oraz poza jej granicami. Uczniowie stworzyli filmy animowane „Z Ukrainą w sercu” oraz „Kosmiczna Ukraina”, które otrzymały pierwsze nagrody na Międzynarodowym Festiwalu Dziecięcego Kina Animowanego „Złota Rybka” (Jałta i Soczi). Kilka słów o naszych międzynarodowych projektach. Już trzynaście lat z powodzeniem realizowany jest u nas abonament „Młode talenty nowego stulecia” wspólnie z twórczym stowarzyszeniem „Muzyczna młodość” Departamentu Kultury Moskwy. Odbyło się ponad 70 różnorodnych gatunkowo programów, w których wzięły udział 74 dziecięce zespoły artystyczne, w tym także z Ukrainy. Muzyki rosyjskich, ukraińskich i zagranicznych kompozytorów słuchało w tym czasie ponad 30 tysięcy osób, w tym ponad 100 rodzin wielodzietnych, uczniowie Ukraińskiej szkoły niedzielnej Centrum Kultury Ukrainy w Moskwie, Szkoły niedzielnej Cerkwi Przenajświętszej Trójcy, dzieci z niepełnosprawnościami, pacjenci Centrum pomocy społecznej „Rodzina i dzieci”. U tego, kto choć raz był na tych programach, dech zapiera od jasnego talentu wykonawców i szczerej dziecięcej radości młodych słuchaczy. Jeszcze jeden przykład z innej sfery. Już tradycyjnym stało się przeprowadzanie w Centrum z okazji Dnia słowiańskiego piśmiennictwa i kultury Międzynarodowego forum „Popularna literatura i współczesne społeczeństwo” z wyodrębnieniem ukraińskiej współczesnej prozy i poezji. Biorą w nim udział poeci i literaturoznawcy z Ukrainy, w tym dyrektor Narodowego muzeum imienia Tarasa Szewczenki Dmytro Stus. Cała nasza praca odbywa się w ścisłej współpracy z Ambasadą Ukrainy w Federacji Rosyjskiej i pragnę wyrazić szczególną, szczerą wdzięczność Wołodymyrowi Jurijowyczowi Jelczence, wszystkim pracownikom Ambasady, którzy codziennie twórczo, owocnie współpracują z nami. Nie mogę nie wspomnieć o już dojrzałych, a jeszcze niewykorzystanych na szczeblu państwowym możliwościach Centrum. Przede wszystkim należałoby na poważnie i w pełnej mierze wykorzystać nasz potencjał naukowo-badawczy. Chodzi o to, że przez dziesięć lat Centrum wydało 20 monografii w łącznym nakładzie ponad 600 arkuszy wydawniczych z ukrainoznawstwa, w których zbadano pobyt w Moskwie Tarasa Szewczenki, Mykoły Hohola, Osypa Bodianskiego, Mychajła Maksymowycza, Mychajła Szczepkina, Mychajła Hruszewskiego. W powitaniu Ministra spraw zagranicznych Ukrainy Leonida Kożary podkreślono „znaczący wkład Centrum w szewczenkoznawstwo — unikalne badania życia i twórczości Wielkiego Kobziarza, szczególnie aktualne w przededniu obchodów 200-lecia od dnia urodzin T. H. Szewczenki”. Moskiewskie szewczenkoznawstwo to nasz pewny strategiczny wybór, unikalny zryw i bezsporny priorytet naukowy na całym świecie. Przygotowujemy godne powitanie 200-letniego jubileuszu od dnia urodzin Kobziarza. Już ukazała się fundamentalna książka wybranych wierszy i poematów Szewczenki w językach ukraińskim i rosyjskim, przygotowana wspólnie z Instytutem literatury NAN Ukrainy imienia T. H. Szewczenki. Przygotowywane jest wydanie książki „Taras Szewczenko w Moskwie” w języku rosyjskim oraz monografii „Taras Szewczenko: „Przyjaciele moi jedyni”. Naukowo uzasadniliśmy konieczność wzniesienia pomnika Tarasowi Szewczence i Mychajłowi Szczepkinowi. Miło mi mówić o tym właśnie w dniu Słowiańskiego piśmiennictwa i kultury. Ukazało się 5 książek, które konsekwentnie naświetlają działalność naszej placówki. Pielęgnujemy młodych naukowców, którzy będą przygotowywać rozprawy kandydackie. W zespole są członkowie Narodowego związku pisarzy Ukrainy i Związku pisarzy Rosji. Mamy szerokie i silne więzi w świecie naukowym. Dyrektor Instytutu historii Ukrainy Narodowej akademii nauk Ukrainy akademik Wałerij Smolij pisze w swoim powitaniu: „Nas zawsze łączyły ścisłe więzi twórcze — przeprowadzanie spotkań z wybitnymi uczonymi, prezentacje książek i monografii, organizacja wspólnych projektów i wydarzeń”. W tym kontekście pojawia się pytanie o założenie na naszej bazie państwowego Instytutu ukrainoznawstwa. W jego ramach należy stworzyć specjalną grupę archiwalno-poszukiwawczą ds. dokumentów ukrainoznawczych, a także rozwinąć staże młodych ukraińskich kulturoznawców, innych uczonych, którzy badają problematykę stosunków ukraińsko-rosyjskich. Wszystkie przesłanki, które zależą od nas, dla dokonania przez Ukrainę tego ważnego kroku zostały stworzone. Słowo należy do państwa. Jakie osiągnięcia Centrum Kultury Ukrainy w Moskwie obecnie można uważać za systemowo-fundamentalne? Pierwsze. Dobrze rozumiejąc, że daleko nie wszystkie dwustronne więzi w dziedzinie kultury między Ukrainą a Rosją przebiegają przez Centrum Kultury Ukrainy w Moskwie, można jednak z pewnością twierdzić, że w ich rozwoju i wzmacnianiu obecnie już nie można nie uwzględniać fenomenu Centrum, jego znaczących i jeszcze nie w pełni wykorzystanych możliwości. Drugie. Doświadczenie unikalnej instytucji powinno być wykorzystane nie tylko w działalności nowych centrów informacyjno-kulturalnych Ukrainy za granicą, ale także w realizacji wielkoskalowych międzypaństwowych programów kulturalnych. Centrum może być modelem dla dalszego rozwijania cywilizowanego dialogu kultury ukraińskiej z rosyjską oraz z innymi kulturami światowymi. Co więcej, moim zdaniem, należy poważnie i wszechstronnie zbadać kwestię utworzenia w przyszłości na bazie Centrum międzynarodowego instytutu kulturalnego ze znacznie szerszymi możliwościami i zadaniami, powiedzmy, na wzór Instytutu Goethego w Niemczech. Wszakże w tym przypadku wszelkie porównania z zagranicznymi wzorcami przegrywają z realnie zdobytym doświadczeniem krajowym. Chodzi, właściwie, o stworzenie zasadniczo nowej struktury, która odgrywałaby na systemowej podstawie rolę duchowego posłańca Ukrainy na całym świecie. Trzecie. Niepowtarzalność, unikalność naszej obecności w areale Arbat polega na tym, że fenomen duchowego — właśnie duchowego! — rosyjskiego Arbatu obecnie jest nierozerwalnie związany z Ukraińskim centrum kultury. Na zakończenie pragnę zapewnić cały naród ukraiński, że Narodowe centrum kultury Ukrainy w Moskwie jako pełnomocny duchowy przedstawiciel naszego państwa w Rosji, i nadal będzie wytrwale i ofiarnie pracować, mówiąc słowami Tarasa Szewczenki, „na chwałę naszej przesławnej Ukrainy”. Wołodymyr MELNYCZENKO Występ Ukraińskiej narodowej kapeli chóralnej Moskwy pod kierownictwem zasłużonego pracownika kultury Rosji i Ukrainy W. Skopenki

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 11strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

który stał się już klasykiem, “Noc Kupały”! Jak powstawał? — Całego procesu nie przywołam. Powiem tylko, że święto Kupały jest szczególne, pełne romantyzmu, czegoś bajkowego, tajemniczego, skrytego, a nawet intymnego. Nasi przodkowie od dawna tworzyli przebogaty epos swojego życia, w którym utrwalali obrzędy i zwyczaje siwej starożytności. Jest tu i Mawka, o której wspomina się w “Pieśni leśnej” Łesi Ukrainki, są tu i dusze zmarłych dzieci, i Marena, i Koło ogniste, i wianki, i tańce, i czarowne bajkowe pieśni. Ludzie, którzy przychodzą na to święto, różnią się od ludzi, którzy nie uznają takich wydarzeń, to już dawno zauważono. To święto charakteryzuje się jednością z matką naturą. Święto z okresu pogańskiego, przedchrześcijańskiego. Taka też jest moja “Noc Kupały”. Ważne było tutaj, aby pieśń nie tylko ilustrowała święto Kupały, ale aby tworzyła odpowiedni nastrój, łączyła narracyjny sposób z deklamacją, z poruszeniami czegoś tajemniczego i zagadkowego w przyrodzie, która w tym okresie rozwija się, kwitnie, bujnie rośnie i zdaje się rozmawiać ze Słońcem, Wodą i Ziemią. Człowiek wszystko widzi, wszystko słyszy, wszystkim się raduje i wyraża swoje uczucia, dążenia, bo człowiek to sama natura. Dlatego melodie i słowa powinny osiągać najwyższą pełnię. I udało mi się to wyrazić w pieśni “Noc Kupały”. Proces twórczy trudno wyjaśnić, wiem tylko z góry — pomaga mi to, że przede mną jest melodia, muzyka, a potem opowieść słowna. Kiedy mam obrazy muzyczne, wtedy wiem, jakie będą słowa, jakiego będą charakteru, rozmiaru. Uważam, że ten utwór to mój twórczy sukces. — Pana oparciem w życiu, źródłem inspiracji jest rodzina. Pana żona Lidia Orel to znana etnografka, ma Pan dwóch synów, Tarasa i Iwana. Taras również jest kompozytorem. Choć kilka słów o nich… — Ożeniłem się nie będąc bardzo młodym, mając już pewne doświadczenie życiowe. To znaczy, już wiedziałem, czego potrzebuję. O tym, że Lidia Orel może być moją żoną, domyśliłem się, gdy zobaczyłem ją w bibliotece publicznej Akademii Nauk. Była w wyszywanej koszuli, którą podarowała jej matka na urodziny. Ja obok takich dziewcząt nie przechodziłem obojętnie. Lida rzeczywiście okazała się piękna, mądra i pracowita. Taras to kompozytor, który (jestem z tego dumny) ma o wiele wyższy od mojego poziom zawodowy. Obecnie mieszka w Monachium, w Bawarii. Tam jest niewielka ukraińska społeczność. Od czasu do czasu urządza ona ukraińskie wieczory artystyczne, w których biorą udział także nasi artyści, w szczególności Wiktoria Łukjanec. Taras bierze udział w wieczorach, koncertach, pisze swoje utwory. Drugi syn, Iwan, swobodnie władając kilkoma językami obcymi (włoskim, angielskim), oprowadza wycieczki po Kijowie. — I na koniec: gdzie i kiedy oficjalnie odbędzie się Pana wieczór jubileuszowy? — W Pałacu Kultury “Peczersk” zakładów Arsenał, w środę, 5 czerwca o 18.00. Przygotowujemy ciekawy program koncertowy. Wielu profesjonalistów nie zapraszam, mamy swoich solistów i myślę, że słuchacze będą zadowoleni. — Leopoldzie Iwanowyczu! Dziękuję za ciekawą rozmowę i w imieniu Towarzystwa “Proświta” życzę Panu kozackiego zdrowia, sukcesów twórczych i niech Panu we wszystkim sprzyja szczęście! Rozmawiał Petro Szułha Zdjęcie Ołeksandra Łytwynenki

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 11strona oryginału ↗

Wielka czara życia

Tę szczególną okazję świętuje nie tylko sławna rodzina Leopolda Jaszczenki i Lidii Orel, nie tylko wspomniane zespoły chóralne, ale i cała śpiewająca Ukraina. Bo maestro Jaszczenko to niestrudzony orędownik w dziedzinie rozwoju i popularyzacji ukraińskiej pieśni ludowej. Jest on, bez przesady, człowiekiem-legendą, „fujarką naszej stolicy”, jak z miłością nazywają go przyjaciele. Wśród współczesnych trudno znaleźć człowieka, o którym krążyłoby tyle legend i opowieści, co o tym siwowłosym łabędziu z prawdziwego życia. Urodził się w Kijowie, ukończył szkołę muzyczną im. Gliera, wydział historyczno-teoretyczny Konserwatorium Kijowskiego im. P. Czajkowskiego oraz aspiranturę. Z powodzeniem obronił dysertację na temat „Ukraińska wielogłosowość”, wydał wiele książek o ukraińskim śpiewie chóralnym, sam napisał wiele pieśni, w tym „Noc Kupały”. Pieśń, która stała się ludową. A w przeddzień sławnej daty nadarzyła się okazja, by zapytać maestro o to, co leży mu na duszy. — Panie Leopoldzie! Z jakim nastrojem wita Pan swoje 85-lecie? — Dziękuję Bogu, że osiągnąłem taki wiek i przeżyłem swoje lata nie na marne: wypełniałem je konkretną pracą. Będę tak robił nadal, bo jest dla kogo i nad czym pracować, jest co śpiewać. Pieśni ukraińskich jest wiele i każda jest piękna. Nie wyśpiewamy ich wszystkich, ale przynajmniej niewielką część trzeba przenieść w nasze czasy, aby ludzie mogli je sami usłyszeć, a jeszcze lepiej — sami zaśpiewać. — Pana życie jest wielkie, pełne trudu i bardzo ciekawe. Wzloty i upadki, radości i smutki, walka, sukcesy i porażki, szacunek i sława. Znają Pana nie tylko w Kijowie, na Ukrainie, ale także Ukraińcy na różnych kontynentach. Co wyróżnić, na czym zatrzymać się przede wszystkim? — Tak od razu trudno coś wyróżnić. Moje pasje nie są ze sobą sprzeczne. One dopełniają moją wielką czarę życia. Oczywiście, biorąc pod uwagę mój fach, moją pasję — dla mnie najważniejsza zawsze była ukraińska pieśń ludowa, była też moja, autorska, a także opracowania pieśni. Poświęciłem temu swoje życie i teraz nie żałuję, pomimo licznych trudności i przeszkód. I nadal będę kontynuował swoją ukochaną pracę. — Proszę opowiedzieć o sobie, o swojej działalności zawodowej na niwie ukraińskiej kultury narodowej. Ma Pan przecież ogromne doświadczenie jako muzykolog, zbieracz ludowych skarbów pieśniarskich. Zna Pan w najdrobniejszych szczegółach ukraiński śpiew partesowy, przebogate skarby pieśni ludowej… — Rzeczywiście posiadamy przebogate skarby, ale w większości leżą one jeszcze w szufladach na papierze. Dlatego trzeba to wszystko podnosić, wydobywać, wyśpiewywać światu. Ludzie muszą słyszeć, pieśni powinny brzmieć nie tylko na scenie, ale i w parkach, gajach, w naszych rodzinach, tak jak to było kiedyś. Gwałtownie i agresywnie czas zmienia nasz byt, nasze odczuwanie świata, naszą przestrzeń, w której brzmi pieśń ludowa. I ten niejednoznaczny w skutkach proces szczególnie przyspieszył w ciągu jednego pokolenia. W historii ludzkości to tylko chwila. Pięćdziesiąt lat temu nasz byt był zupełnie inny. W tamtych czasach wieś (ona żyła!) jeszcze śpiewała, wtedy istniała taka duchowa potrzeba, przede wszystkim u młodzieży. Obecnie wieś podupadła, wiele wsi na Ukrainie zniknęło. To ogromny problem dla nas! Aby zachować przebogate dziedzictwo pieśniarskie, musimy sami śpiewać. Ukraińcy zawsze mieli ciągoty i miłość do pieśni w ogóle. Takim jesteśmy narodem. Wyraża się to nie tylko w słuchaniu gotowych utworów. Setki, tysiące pieśni są skarbem naszego narodu, pieśni rodziły się i brzmiały, towarzysząc nam. A w czasach, gdy nie było jeszcze ani teatru, ani kina, ani estrady, pieśń żyła pełnokrwiście: były w niej i radość, i żal, i smutek. Była ulica, była rodzina, byt, zwyczaje ludowe i tam te pieśni realizowały się w obyczajach, w charakterach, w sposobie życia ludzi. Teraz wieś, kolebka pieśni, wyludnia się… O historii naszego chóru opowiadałem wiele razy. Zaczęliśmy organizować się jako zespół właściwie na zboczach Dniepru. To były wiosnianki w 1969 roku, potem Wielkanoc, święto Iwana Kupały. A kolędy i szczedriwki śpiewaliśmy jeszcze wcześniej. To był zespół „Wesnianka” z uniwersytetu, potem chór „Żajworonok”. W tamtym czasie pracowałem w Akademii Nauk i jeździłem po wsiach, zapisywałem pieśni ludowe, a potem proponowałem je zespołom ludowym. — W jaki sposób Pan zapisywał, skoro w tamtym czasie nie było sprzętu do nagrywania dźwięku? — Chodziliśmy od wsi do wsi pieszo z notatnikami i ołówkami. Pierwsze ekspedycje dobrze pamiętam. To było na Sumszczyźnie. Zapisywałem wszystko na nuty. Nie każdą pieśń od razu można było „uchwycić”. Są skomplikowane utwory. Powtarzano je tyle razy, ile było trzeba, bo takich pieśni, jak tam, nigdzie indziej nie słyszałem (zaczyna śpiewać „Brzozo, brzozo” — przyp. aut.). Byliśmy na Połtawszczyźnie, na Czernihowszczyźnie, jeździliśmy w Karpaty, były różne przygody, zwłaszcza w kraju karpackim. Jeśli chodzi o trudności życiowe, bywało różnie, czasy były przecież sowieckie… Zwolniono mnie z pracy, formalnie zaznaczono — za podpisanie listu zbiorowego, skierowanego do KC KPZR i rządu z protestem przeciwko zamkniętym procesom nad ukraińskimi patriotami. Wielu patriotów, tak jak ja, straciło pracę i doświadczyło tułaczki. Musiałem pracować w różnych miejscach. Byłem na „wolnym chlebie”, ale nie zapominałem, po co się uczyłem, co muszę robić w pierwszej kolejności. Bywałem w muzeum Iwana Honczara (wówczas prywatnym). Lgnęła do niego patriotycznie nastawiona młodzież. Tam gromadziły się grupy kolędników. Iwan Makarowycz dawał co nieco z ludowej odzieży. Zbieraliśmy się przy jego posiadłości, urządzaliśmy wiosnianki, uczyliśmy się krzywego tańca, tańczyliśmy, śpiewaliśmy pieśń „Rozlały się wody na cztery brody”. A tuż przed nami, w dole, wielki Dniepr. To nas szczególnie inspirowało. Każdy czuł, że właśnie tego nam wtedy brakowało. — Wspominał Pan kiedyś wieś Ochmatiw w rejonie żaszkowskim na Czerkaszczyźnie, gdzie zapisał Pan pieśń o I wojnie światowej, którą teraz wykonujecie… — Tak, to pieśń „Świeci księżyc, świeci jasny i jeszcze jasna zorza”. To słynna wieś, gdzie śpiewał Porfyrij Demućkyj, który zorganizował Ochmatiwski Chór Ludowy z miejscowych chłopów. Chór śpiewał zarówno pieśni ludowe, jak i utwory duchowe. Podczas wyjazdu do Kijowa chór dawał koncert w sali „Zgromadzenia Kupieckiego” (dzisiejsza Filharmonia Narodowa), a potem śpiewali Wsienocną w Soborze Włodzimierskim. Tutaj łączyły się śpiew ludowy, akademicki i utwory duchowe. Demućkyj wydał zbiory „Pieśni ludowe Kijowszczyzny”. To nasuwa myśl — pieśń nie stoi w miejscu, ona porusza się, rozwija, jest przekazywana. Proces pieśniarski trwa, pieśni wędrują, chodzą od wsi do wsi, nawet „przeskakują” przez granice. Są takie przykłady, powiedzmy, gdy Ukraińcy, którzy wyemigrowali do dzisiejszej Rumunii, ponieśli nasze pieśni aż za Dunaj. — Leopoldzie Iwanowyczu, istnieje praca historyka Wołodymyra Hołobuckiego „Głos, głos po dąbrowie”. Wie Pan przecież, że jego syn Ihor śpiewa i w „Homonie”, i w zespole folklorystycznym „Krynycia”. Jest on proświcianinem, artystą, jednym z weteranów „Homonu”. Takich ciekawych ludzi ma Pan wielu. Proszę opowiedzieć o nich. — Przeważnie są to ludzie już w starszym wieku. Póki człowiek pracuje, czasu na wszystko nie wystarcza, a jak przeszedł na emeryturę, przychodzi śpiewać. I cieszymy się z tych ludzi, bo wiele dobrego odziedziczyli od starszego pokolenia, mają umiejętności śpiewu. Przeważnie są to wysoko wykształceni, uduchowieni ludzie różnych zawodów. Powiedzmy, Iwan Debeluk — inżynier budownictwa, Mykoła Hariaczkun — inżynier łączności, Mychajło Huć — filolog, profesor, jeszcze pracuje, ale przychodzi do nas. Towarzystwo „Proświta” im. Tarasa Szewczenki uhonorowało go najwyższym odznaczeniem „Budowniczy Ukrainy”. Śpiewa u nas uczony, akademik Wiktor Andrijczuk, są nauczyciele, medycy, dziennikarze, historycy, artyści. Oczywiście większość to kobiety, one są naszym ukraińskim kwiatem. Bo kobieta, jak wiadomo, jest Boginią, matką śpiewu, ona rodzi życie, a potem uczy śpiewać swoje dzieci. — Chór „Homon” i zespół „Krynycia” wykonują wszystkie pieśni kalendarzowo-obrzędowe: kolędy, szczedriwki, wiosnianki, hajiwki, utwory wielkanocne i pieśni kupałskie. Tradycyjnie zespoły śpiewają w Dniu Bohaterów Krut, w dniach pamięci komunistycznych represji w maju, w Dniu Kijowa, a jesienią bierzecie udział w upamiętnieniu ofiar Hołodomoru. Pańska twórczość pieśniarska to całe nasze życie, do którego dodaje Pan także własne pieśni. Czego wart jest utwór, Leopoldowi Jaszczence, żywej legendzie ludowego śpiewu chóralnego, niezmiennemu kierownikowi Chóru Etnograficznego „Homin” oraz Zespołu Folklorystycznego „Krynycia” Domu Naukowców NAN Ukrainy, laureatowi Nagrody im. Szewczenki, kompozytorowi, muzykologowi, twórcy pieśni, 2 czerwca 2013 r. kończy się 85 lat.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 12strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

wieczność, zakorzenienie w kosmosie pierwotnej natury. Film był pokazywany na kilku kontynentach, na światowych festiwalach filmowych. Oczywiście nie można pominąć tego, że „okres kijowski” dla Paradżanowa stał się być może najtrudniejszym. Rok 2012 czasopismo „Wseswit” rozpoczęło specjalnym numerem ormiańskim, który przygotowano wspólnie z Ministerstwem Kultury Republiki Armenii w związku z honorowym statusem, jaki zdobyła ormiańska stolica zgodnie z decyzją UNESCO: „Erywań — Światowa Stolica Książki 2012”. W czasopiśmie zaprezentowano utwory takich autorów, jak Metakse, Usik Ara, Bagrat Alekyan, Howik Howeyan, Babken Simonian, Artem Arutiunian, Wardan Akopian, Lewon Ananian, Dawid Muradian, Norajr Adalian, Diana Ambarcumian, Susanna Arutiunian, Ara Nazaretian, Gurgen Chandżian, Lewon Checzojan, Nelli Szachnazarian i inni. Do tegorocznych czytań wybrano przekłady utworów Metakse (ukraiński przekład A. Tatewosian i D. Drozdowskiego) oraz Babkena Simoniana (przełożył S. Cuszko). Również podczas wieczoru odczytano wiersz „Merani” N. Barataszwilego w przekładzie M. Bażana. Armenia — kraj rówieśnik Cesarstwa Rzymskiego i Persji, była świadkiem wojen, które toczyły się w Europie od czasów średniowiecza. Niestety tak się złożyło, że Armenia została podzielona między inne państwa, doświadczyła prześladowań i represji. Analogiczną tragedię przeżyła Ukraina, gdzie w latach 30. XX wieku zniszczono intelektualne jądro narodu. Armenia zdołała uchronić swój język i państwowość, pomimo niełatwego sąsiedztwa geopolitycznego i istnienia niezwykle złożonych kwestii społeczno-politycznych. Literatura ormiańska i gruzińska stały się centralnymi punktami trzecich dorocznych czytań „Wseswitu” w Cambridge, wzbudzając znaczne zainteresowanie wśród publiczności akademickiej. Mamy nadzieję, że kolejne czytania „Wseswitu” na rzecz przekładu, które odbędą się w 2014 roku „szewczenkowskim”, zdołają zgromadzić wokół ukraińskojęzycznych przekładów jeszcze więcej zainteresowanych studentów, którzy w starożytnym Cambridge odkrywają dla siebie Ukrainę. W szczególności także poprzez czasopismo „Wseswit”. oświaty, nauki, kultury. Będzie również informacja o stratach, jakie poniosła nauka Lwowa w latach 1941—1945. Materiały te mogą zainteresować nie tylko turystów, ale także naukowców, studentów, wreszcie wszystkich nieobojętnych na naszą, niestety, przeważnie tragiczną historię.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 12strona oryginału ↗

Ukraiński Cambridge łączy kultury

Dmytro DROZDOWSKI, Instytut Literatury im. T. H. Szewczenki, „Wseswit”, Kijów—Cambridge—Kijów. Uniwersytet w Cambridge (uniwersytet nr 1 na świecie według międzynarodowego rankingu wyższych uczelni) ponownie stał się tą platformą, z której co roku rozbrzmiewają głosy różnych literatur w przekładach na różne języki świata, w tym także na ukraiński, który od czasu założenia programu „Studiów Ukraińskich” („Cambridge Ukrainian Studies”) na tym uniwersytecie cieszy się szczególnym zainteresowaniem ze strony studentów. Miło odnotować, że z każdym rokiem liczba specjalnie zaproszonych gości na czytaniach wzrasta, podobnie jak liczba odwiedzających. Księgozbiory literatury ukraińskiej w Cambridge wymagają poszerzenia. Uważam, że ukraińscy wydawcy mogliby być bardzo użyteczni dla programu studiów ukraińskich, przesyłając na uniwersytet zarówno wznowienia klasyki, jak i najnowsze książki artystyczne oraz badania naukowe. Obecnie w bibliotece wydziału języków średniowiecznych i współczesnych (na którym funkcjonuje program „Studiów Ukraińskich”) wydań w języku ukraińskim jest znacznie mniej niż książek rosyjskich czy polskich. Jednak to, że w Cambridge założono wydział ukrainistyki, jest ogromnym zwycięstwem ukrainistyki. Na światowym „rynku językowym” dziś wśród liderów są języki chiński, arabski, hiszpański, to właśnie na nie jest szczególny popyt na wiodących uniwersytetach świata. Jednak język ukraiński od teraz również ma potężny impuls do utwierdzenia się na świecie. Co roku na Uniwersytecie w Cambridge odbywają się wydarzenia kulturalne i naukowo-akademickie, które popularyzują wiedzę o Ukrainie, określają metodologiczne podejścia do badania ukraińskiej kultury, języka i historii. Jednocześnie dzięki tym międzynarodowym wydarzeniom język ukraiński w wyobrażeniu Brytyjczyków zyskuje status jednego z perspektywicznych języków europejskich, a Ukraina postrzegana jest jako nowoczesny projekt, który może być interesujący dla studiowania i współpracy. Jak wyznał kierownik programu „Cambridge Ukrainian Studies” Rory Finnin, studenci studiujący ukrainistykę są pod wrażeniem nowoczesnej literatury ukraińskiej, mają pragnienie koniecznie odwiedzić Ukrainę. Na wydziale ukrainistyki na Uniwersytecie w Cambridge w centrum uwagi znajdują się kursy języka i literatury ukraińskiej (przede wszystkim XX—XXI wieku z centrowaniem kanonu wokół postaci Pawła Tyczyny), jednocześnie nauka przewiduje także „praktykę”, do której można zaliczyć wspomniane coroczne czytania „Wseswitu”. Studenci mają możliwość poćwiczyć język ukraiński, a także usłyszeć mowę rodzimych użytkowników z Ukrainy. Czytania łączą w sobie zarówno komponent edukacyjno-praktyczny, jak i estetyczny, ponieważ zaprasza się na nie znanych wykonawców, reżyserów i muzyków. W tym roku honorowym gościem na czytaniach był znany ukraiński kompozytor Myrosław Skoryk, Bohater Ukrainy, laureat Narodowej Nagrody Ukrainy im. Tarasa Szewczenki, autor muzyki do filmu „Cienie zapomnianych przodków” (1964). Z „Kijowskiej Kameraty” na czytania przybyła Bohdana Piwnenko. Zaprezentowano również film współczesnej ukraińskiej projektantki i artystki Zinaidy Lychaczowej. Film przedstawiła muzykolog Ołeksandra Olijnyk, zasłużona działaczka sztuki Ukrainy. Co roku czytania przekładowo-literackie prowadzi wydział studiów ukraińskich (na czele z doktorem filologii Rorym Finninem) przy wsparciu ukraińskiego czasopisma literatury światowej „Wseswit”. W tym roku przedstawiciele redakcji również wzięli udział w czytaniach. Wydarzenie skonstruowano tak, że studenci Uniwersytetu w Cambridge czytają oryginalne utwory w różnych językach świata, a także przekłady przygotowane w językach ukraińskim i angielskim. Do czytania wybierają utwory, które były drukowane w czasopiśmie „Wseswit”, dlatego warto zaznaczyć, że wersje ukraińskojęzyczne są kluczowe, one określają ogólny kierunek wydarzenia. Tegorocznym „duchowym” patronem na cambridge’owskich czytaniach „Wseswitu” stał się artysta, którego twórczość połączyła trzy kultury: gruzińską, ormiańską i ukraińską. To Serhij Paradżanow — geniusz obrazów wizualnych, twórca nowego kina ukraińskiego, które miało znaczący rezonans na świecie. Moim zdaniem Paradżanow pod względem sposobu postrzegania świata artystycznego był jednym z zwiastunów kultury postmodernistycznej w jej światopoglądowo-artystycznej podstawie, która przewiduje tworzenie nowych obrazów poprzez łączenie wcześniej, wydawałoby się, niepołączalnych elementów artystycznych. Paradżanow to prawdziwy „artysta wzroku”, który widział świat w niepowtarzalnej gamie kolorów, o czym przekonuje erywańskie muzeum mistrza, dając możliwość zupełnie nowego odkrycia psychologii twórczej artysty. W Erywaniu zebrano unikalne materiały, które odkrywają „innego” geniusza. Paradżanow to przede wszystkim malarz. Nie uznawał scenariuszy do filmów, zamiast tego zawsze tworzył specyficzne obrazki, szkice. Chwytał rzeczywistość poprzez barwę, poprzez plastykę kolorów. Prace artystyczne Paradżanowa świadczą o jego dążeniu do wyjścia poza granice jednej modalności artystycznej, jednego wymiaru twórczego. Mistrz chciał pomalować szarą rzeczywistość, uciec od codzienności, w której nie ma miejsca na prawdziwą twórczość — podstawę życia. Jego prace jawią się jako swoiste „klipy”. W takich formach artystycznych pobrzmiewa europejska średniowieczna tradycja ikonopisania, w której wątek biblijny rozkładał się na kilka mini-wątków, z których każdy przedstawiony był na ikonkach. I każdy musiał zbudować dla siebie własną drogę, aby dojść do finałowego obrazu. „Cienie zapomnianych przodków” w wersji Paradżanowa ukazały światu archaiczność cywilizacji ukraińskiej, pokazały mitologiczność myślenia Ukraińców, a zatem swoistą etniczną pra- (fragment tekstu ucięty w oryginale). 9 maja na Uniwersytecie w Cambridge odbyły się trzecie coroczne czytania literackie „Wseswitu” na wsparcie przekładów. Wiersz Metakse czyta redaktor naczelny „Wseswitu” D. Drozdowski.

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 12strona oryginału ↗

Nie tylko dla turystów

Ta tragedia wydarzyła się w nocy z 3 na 4 lipca 1941 roku, kilka dni po tym, jak nazistowskie wojska wkroczyły do Lwowa. Oddział karny SS aresztował i stracił grupę czołowych lwowskich naukowców. Obecnie uczciwi i bezstronni historycy Ukrainy i Polski obalili domysły, jakoby w tę akcję karną była rzekomo zamieszana Organizacja Ukraińskich Nacjonalistów — jakoby w ten sposób pomściła lwowską profesurę za współpracę ze stalinowskim reżimem po przyłączeniu Galicji do Radzieckiej Ukrainy we wrześniu 1939 roku. Igor HAŁUSZCZAK, m. Lwów. Tymczasem straceni uczeni byli dalecy od polityki: naukowcy o światowych nazwiskach jeszcze od czasów austriackich zajmowali się naukami przyrodniczymi, medycyną, weterynarią, wykładając te dyscypliny polskim i ukraińskim studentom. Byli wśród nich także wykładowcy Politechniki Lwowskiej. Dlatego nie jest przypadkiem, że to właśnie ta uczelnia wzięła dziś na siebie inicjatywę upamiętnienia niewinnie zabitych. W pobliżu Wuleckich Wzgórz, gdzie odbywała się egzekucja, obecnie znajdują się akademiki uniwersyteckie i park studencki. W 2011 roku, kiedy obchodzono 70. rocznicę tej masakry, w parku stanął majestatyczny pomnik ofiar nazistowskiego reżimu pod hasłem „Nie zabijaj!”. Jego autorem jest polski profesor Aleksander Śliwa. Wykonanie dużego zakresu prac w krótkim terminie, w szczególności uporządkowanie terenu parku, stało się możliwe dzięki owocnej współpracy merostw dwóch miast — Wrocławia i Lwowa, a także Politechniki Lwowskiej. Jeszcze przed odsłonięciem pomnika pojawił się pomysł: stworzyć tutaj kompleks memorialny. Z czasem swoją uchwałą komitet wykonawczy Lwowskiej Rady Miejskiej zatwierdził warunki urbanistyczne projektowania i budowy pawilonu informacyjno-wystawowego, które opracował instytut „Mistoprojekt”. Ale, jak wiadomo, od pomysłu do jego realizacji jest spora odległość. I znów inicjatywę wykazali lwowscy politechnicy, przede wszystkim rektor uniwersytetu profesor Jurij Bobało oraz prorektor ds. pracy dydaktyczno-produkcyjnej Wołodymyr Krajowśkyj. Pytamy, jak realizowany jest projekt kompleksu memorialnego. — Panie Wołodymyrze, jak blisko jesteście praktycznego urzeczywistnienia tego zamysłu? — Już opracowaliśmy architektoniczną, funkcjonalną i urbanistyczną koncepcję budowy pawilonu, punktu widokowego oraz dalszego rozwoju parku studenckiego. Lwią część środków przekaże strona polska. Nasz rektor miał spotkania z merem Wrocławia i prezesem PKO BANK POLSKI. To właśnie on przekaże dwa miliony złotych na budowę pawilonu, jednak tylko pod jednym warunkiem — nie zmieni się muzealne przeznaczenie tego obiektu, ale to jest oczywiste. A merostwo Wrocławia przekazuje 100 tysięcy złotych na urządzenie ekspozycji muzeum. Pewne finansowanie będzie także ze strony Lwowskiej Rady Miejskiej. Główne prace, tak jak przy budowie pomnika, będzie wykonywać polska firma ABM WSHUD. — Nie jest tajemnicą, że nasze muzea odwiedza stosunkowo niewielu ludzi. Czy w przyszłości dość duży budynek nie będzie stał pusty? — Pomieszczenie o powierzchni 230 metrów kwadratowych będzie wielofunkcyjne. Oprócz stałej sali wystawowej, znajdą się tu sala wystaw zmiennych, sala konferencyjna, filmoteka, pomieszczenie do organizacji studenckiego duszpasterstwa akademickiego, sklepy z pamiątkami, kwiatami, książkami itp. — Jaka będzie treść merytoryczna muzeum i kto będzie się nim opiekował? — Doborem materiałów historyczno-archiwalnych i innych będzie kierować rada opiekuńcza w składzie czteroosobowym (po dwie osoby ze strony ukraińskiej i polskiej). Ekspozycja będzie opowiadać nie tylko o postaciach straconych profesorów oraz o okoliczno-

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 13strona oryginału ↗

Ludzkie w człowieku

Myrosław DOCZYNEC, m. Mukaczewo, Zakarpacie. Zawsze skupiony, uprzejmy, rozważny. Waży każde wypowiedziane słowo. Jak skalpel na dłoni. Ten człowiek ma dziwny sens szczęścia. W tak pięknym wieku — 85 lat — zazwyczaj narzekają i o szczęściu mówią rzadko: „Byle mieć siły, być na nogach…”. A on otwarcie deklaruje, że jest szczęśliwy. I wierzy mu się. Wierzy się nawet w niewiarygodne wyznanie: „Może się to wydawać dziwne, ale najszczęśliwsze dni przeżyłem, przebywając 5 tygodni w karcerze, a także w poszczególne dni obozowe. Wtedy dużo się modliłem i tak bardzo odczuwałem przy sobie Bożą obecność, że z radości aż płakałem. Na wolności czegoś podobnego w takim stopniu nie czułem nigdy”. W tym objawieniu jest ziarno, z którego wyrosło potężne, rozłożyste drzewo losu Iwana Korszynskiego. Mój przyjaciel Wołodymyr Szołkoszytnyj, który przywiózł do ojczyzny prochy Wasyla Stusa, z przejęciem opowiadał mi o niemal fizycznym strachu, który ogarnął go w „osobistym” karcerze wiecznego więźnia Stusa. Wydawało mu się, że jeśli zostanie tam na kilka minut, to się udusi, zemdleje… A tamten gnił w tej krypcie tygodniami, miesiącami. „Jego musiał żywić jakiś duch. Innego wyjaśnienia nie mam” — podsumował Wołodymyr. A ja myślę o mitycznym Prometeuszu, o realnych więźniach protopopa Awwakuma, Kałnyszewskim, naszym chłopskim powstańcu Iwanie Beci i takich jak Iwan Korszynśkyj. Ich historie to nie przypadek losu, nie gra okoliczności. Powstali za ideę, a ona, jako wyższy porządek rozumu i duszy, ratowała, krzepiła i podnosiła ich. To jak u świętego Augustyna: przyjmij Prawo, a ono uratuje ciebie. Powstali z prawem w sercu przeciwko potworze bezprawia. (O, jak nasza teraźniejszość zaczyna współbrzmieć. Czyżby dojrzewał, nasycał się polityczny roztwór krystalizacji nowych bohaterów narodowych?!) I. Korszynskiego całkiem zasłużenie stawia się obok imion ludzi, którzy wywalczyli wolność Ukrainie: Czornowoła, Stusa, Horynia, Marczenki, Łukjanenki, Daszkewycza, Badzia. I pisać pobieżnie o jego burzliwej doli to niewdzięczna sprawa. To cała księga życia. A może wręcz przeciwnie — księga śmierci, która w dziwny, metafizyczny sposób obróciła się w życie. I to w jakie: od marności człowieka, który się buntuje, do istoty człowieka, który leczy. Tym bardziej, że wyłania się to wyraźnie z jego książki-spowiedzi „Strony życia”. …Na wakacjach po piątej klasie gimnazjum Iwan pomagał ojcu w ich gospodarstwie w Busztynie. Był 1945 rok. Rok zjednoczenia z Ukrainą, rok nowych oczekiwań i nowych niepokojów. Milicjant przyprowadził na podwórko nieznajomych, którzy przeprowadzili totalną rewizję. Znaleźli jakąś książeczkę i zabrali Iwana ze sobą. Trzy dni znęcali się nad nim w Chuście, a potem ledwo żywego wywieźli do Użhorodu, oddali w ręce profesjonalistów. Ci żądali jednego: przyznać się, że pomagał bojownikom OUN. Wszystkiemu zaprzeczał. Traktowano to jako „opór” i dali pięć tygodni karceru. Każdy dzień, każda godzina metodycznego fizycznego i moralnego niszczenia. Nocą przesłuchania, tortury, poniżanie, w dzień zakaz skłaniania głowy, a nawet zamykania oczu, ciągły głód i pragnienie, pełna izolacja od świata. Chłopak schudł niemal do 30 kilogramów. Mózg płonął, przestawał reagować i myśleć. Nie wydobywszy z niego niczego, wypuścili pod zobowiązaniem pełnego nieujawniania tego, co się stało. Żywy świat, rodzinne środowisko postawiły dzieciaka na nogi. Dwa lata później wstąpił na wydział medyczny Uniwersytetu Użhorodzkiego. Na wykładzie z fizyki na pytanie wykładowcy, w jakim języku czytać, on pierwszy wstał: „W jakim języku należy wykładać na Ukrainie? Oczywiście, po ukraińsku”. Pierwszy i, jak się okazało, jedyny wśród studentów. Kiedy na drugim roku zabrali go prosto z auli, myślał, że to główny powód. Ale nie, na przesłuchaniu oszołomili go gradem oskarżeń: „Stworzył antyradziecką organizację, zamierzał z bronią przebić się do Rumunii, prowadził kontrrewolucyjną propagandę w akademiku, potępiał Bohdana Chmielnickiego za zjednoczenie z Rosją, bronił religii…”. To ostatnie brzmiało dość dziwnie. Iwan rzeczywiście dołączał do chóru w cerkwi w Cehołni. Ale czyż Boga trzeba „bronić”, to On go bronił i ratował w celi więziennej. Tak, miał wtedy na kogo liczyć w karnych kazamatach. Godne podziwu, jak młody student stoi przed enkawudzistami, rozmawia jak równy z równym, myśli logicznie, broni siebie spokojnie, mówi argumentując. Kiedy śledczy Gawriłow wściekał się, grożąc: „Jeśli nie wydasz grupy przestępczej, ja i tak wyskrobię ci 25 lat!” — on spokojnie odpowiedział: „To od was nie zależy”. — „A od kogo?” — „Od Boga”. Z takimi podsądnymi trudno było się dogadać. Ale drugi raz stąd nie wychodzili po prostu tak. Sprawa szyta była tak grubymi nićmi. Ot choćby jeden punkt oskarżenia: „Rozdawali nacjonalistyczne książki „Karmeluk”, „Szuhaj”, w których wychwalano ukraińskich nacjonalistycznych bohaterów i oszczerstwa na socjalistyczny ustrój ZSRR…”. Teraz brzmi to śmiesznie, a wtedy… Po dwumiesięcznych torturach chciało się umrzeć. W duszę wkradała się rozpacz. I nie egzystencja szekspirowskiego dylematu „Być albo nie być?” krzepiła go, a rozmyślania o ofiarnej drodze Chrystusa. Z Jego naturą czysto ludzkich cierpień ciała i ducha na Golgocie. Minie czas, a Korszynśkyj tak o tym powie: „Cena życia zawsze jest wysoka. Nawet kiedy jest niesłodkie, pełne prób, odmrożone. Byle tylko nie zostać samotnikiem na świecie i zachować „ludzkie w człowieku”, o czym mówił jeszcze Kant”. Z niego wybijali zeznania, ale na próżno. Wtedy wzięli się z innej strony, wypróbowanej: zmuszali do składania potrzebnych zeznań jego towarzyszy, zastraszywszy ich tym, co najświętsze — że w razie nieposłuszeństwa będą znęcać się nad ich matkami i siostrami. I niektórzy łamali się, co dla kruchej ludzkiej natury jest całkiem właściwe. Za to on nie powiedział złego słowa na żadnego z tych, którzy pozostawali na wolności i donosili na niego. Nawet doświadczony śledczy nie ukrywał zdziwienia: „Dlaczego?” — „Wszystko, co mówiłem, jest prawdą. A dlaczego oni mówią nieprawdę, nie wiem. Moje sumienie jest ze mną. Ich z nimi”. Nikt ich teraz za to nie sądzi. Każdy dostał swoje w pełni. To były porządne wiejskie dzieci, wychowane w chrześcijańskiej moralności i godności narodowej, spragnione europejskich wartości i sprawiedliwości, ufne, naiwne romantyki. Ich niszczono za marzenie. Dzięki rozgarniętemu adwokatowi, nawiasem mówiąc, staremu komuniście, który mądrze zrzucał wszystko na „śmieci burżuazyjnej edukacji w głowach” młodzieńców, Iwanowi dano tylko 10 lat łagrów. „W pierwszym punkcie przesiadkowym, dokąd nas wysłali, siedzieli wojownicy UPA i banderowcy. Rano, w południe i wieczorem modlili się, a potem śpiewali ukraińskie pieśni. Chorymi i rannymi opiekowali się jak bliskimi. Kiedy coś docierało z wolności, dzielili się. Za to postoje w nowych punktach przesiadkowych były piekielne. Na nas, politycznych, napadała szarańcza kryminalistów, odbierali odzież i jedzenie, kogoś przegrywali w karty. Po bezkresach Kazachstanu zimą wieźli nas w towarowych, zimnych wagonach. Iluż zesztywniałych z zimna zakopano w śniegach! Potem wszystkich nas posortowano, mnie — do obozu specjalnego przeznaczenia Spassk. Sołżenicyn, który też tu siedział, nazwał go „doliną śmierci”. Dostałem się tam odmrożony, ale żywy. Przydzielono mnie do pracy w kamieniołomie. Technika: młot, dłuto i łopata. Po kilku miesiącach zamieniłem się w dystrofika. Bywało, że w drodze wiatr rzucał mną w różne strony, opierałem się na towarzyszach. W maju podnieść młot już nie mogłem. Obok pracowali nieco silniejsi galicjanie, oni rąbali kamień za mnie. Jeszcze pocieszali mnie, zwracając się per pan. Ale ja już byłem gotowy na wszystko. Pewnego dnia zszedłem na dno kamieniołomu, spojrzałem w górę i zrozumiałem: sam stamtąd już nie wyjdę. Albo przywali mnie głaz, albo wyniosą mnie stąd na obozowy cmentarz, jak setki innych dochodźców… Aż widzę, kamieniarze pokazują na mnie jakiemuś mężczyźnie. „Ty jesteś Korszynski, student medycyny?” — „Byłem”. — „Czy chcesz pracować w szpitalu?” Pracować? Nie mogłem nawet podnieść się na nogi. To stało się 5 czerwca, w dniu moich urodzin. I to naprawdę był drugi dzień moich urodzin. Tak mnie hospitalizowano na umieranie, a doktor Czerweni wyciągnął mnie z tamtego świata i przez jakiś czas trzymał, póki nie odżyję, przy sobie jako sanitariusza. Później dowiedziałem się, że on — to były dyrektor Budapeszteńskiego Instytutu Medycznego, profesor”. Czerweni był jego wybawicielem. A wkrótce Bóg zesłał Iwanowi innego anioła — profesora Serhija Kolesnikowa, byłego wiceministra ochrony zdrowia ZSRR, wybitnego chirurga, do którego przychylny był nawet Churchill. Dlatego stał się niewygodny dla Stalina. Po torturach i wyroku nowo upieczonemu więźniowi Kolesnikowowi zlecono jednak zorganizowanie dużego szpitala na kilka obozów. To był człowiek wielkiego talentu i światłodajnej duszy. Z potężną charyzmą, którą uznawali nawet więziennicy. I włączył Iwana do swojego zespołu pomocników. Żadna akademia medyczna nie dałaby mu takiej praktycznej szkoły. Kostnica była przepełniona „materiałem”, na którym chłopak ćwiczył w wolne nocne godziny. Studiował anatomię, eksperymentował z nacięciami na skórze, organach i jelitach zmarłych, udoskonalał szwy. Właśnie tutaj opracował swoje własne węzły, o których później opublikował prace naukowe. Opiekował się narkozą, ale profesor często angażował rozgarniętego ucznia do asystowania, powierzał mu też skalpel. Dwaj więźniowie, światło światowej medycyny i student-niedouk, tutaj byli kolegami, pobratymcami. Wielkie to słowo — obozowe braterstwo. Rozrzuceni po imperium GUŁAG-u niewolnicy zdobywali tutaj szkołę solidarności i przetrwania. Starzy, przyzwyczajeni aresztanci pomogli im uświadomić sobie, że zginanie karku przed satrapami KGB nic nie daje, bo to po prostu zaprogramowana maszyna. Ratunku trzeba szukać nie w nich, a w sobie i w tych, którzy nie stracili godności i poczucia wolności, aż do gotowości oddania za to życia. Kiedy Iwanowi za „dobre sprawowanie” postanowiono złagodzić wyrok sądowy „trzymania w obozach specjalnego reżimu” i przenieść do sąsiedniej wsi na zwykłe roboty, poprosił, by zostawić go z Kolesnikowem. Mniejsza o to, że szpital był innym rodzajem piekła — cały przemielony materiał GUŁAG-u zwożono tutaj na straszne, powolne umieranie. Garstka medyków-sklejaczy walczyła o nich dzień i noc. Często oni naprawdę sklejali ich życie z niczego, gołymi rękami. Prawda, za ich plecami stał wielki uzdrowiciel Pan Bóg. Właśnie tam, pośród ostatecznej ziemskiej doliny, pośród smrodu krwi i śmierci, w bitej i gnębionej osobowości rodziła się nowa istota Służenia. Wiązał się i krzepł na stal łańcuszek duchowego postępu. Człowiek, który buntuje się. Człowiek, który wybacza. Człowiek, który leczy. Droga wznoszenia się ducha w człowieku. Droga wojownika i mędrca. Bo największe zwycięstwo — to zwycięstwo pokoju w duszy. I nie ma nic wyższego ponad miłość i dobroć, mówił Konfucjusz. …Nie od razu pozwolono I. Korszynskiemu stać się wspaniałym lekarzem. Należało w pełni poznać też inną prawdę: bycie nie w więzieniu jeszcze nie oznacza bycia na wolności. To znaczy swobodnie rozwijać swój talent. Ale on przeszedł i tę strefę. Strefę drętwej prowincjonalności, rutyny, pychy i zazdrości. Został kandydatem nauk medycznych, wykładowcą, naukowcem z dorobkiem ponad 100 prac naukowych, publicystą, działaczem społecznym, deputowanym ludowym Ukrainy, przewodniczącym obwodowej organizacji więźniów politycznych i represjonowanych, bliskim przyjacielem znanych w kraju i państwie ludzi. Pisarz Iwan Czendiej nazywał go „współautorem niektórych swoich książek, przyjacielem i doradcą, cudownym w duchowym pięknie i szczerej czystości”. Pedagog Dmytro Kopyneć: „Od niego promieniuje miłość i dobro. Może po prostu podejść do człowieka, nic nie mówiąc, i od razu staje się lżej — tyle w nim pozytywnej energii. Tacy ludzie czynią świat lepszym, czystszym”. Uzdrowiciel od Boga, Iwan Jurijowycz zdobył miłość tysięcy wyleczonych, wśród których byli też żony i dzieci jego katów i donosicieli, a nawet oni sami. Lecz lecząc ciało, chroniąc ludzkie życie, nigdy nie oglądał się na polityczną biografię pacjenta. Dramatyzm losów, swojego i ich, straszne prawdy niedalekiej przeszłości odsuwał daleko. Zachowując dla siebie, jak i wcześniej, czyste sumienie. Długa, piękna i szczęśliwa droga człowieka i bojownika. Przecież talent — to przede wszystkim umiejętność stworzenia losu, zauważał Goethe. I ten człowiek stworzył go umiejętnymi rękami, krytycznym rozumem i gorącym sercem. Krótki konspekt znamiennego życiorysu chce się zakończyć jeszcze krótszym wnioskiem. Prawdziwie bezprecedensowy w historii satanistyczny eksperyment „odczłowieczenia człowieka” tacy jak Iwan Korszynski pokonali poprzez utwierdzenie „ludzkiego w człowieku”. I przykład ich ofiarnej służby ma nieustannie przypominać nam: to starcie trwa. Iwan Jurijowycz Korszynski z żoną Mariją Iwaniwną

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

córka i syn… I tak bardzo potrzebują jej ciepła i niezmąconych uczuć. …Przepełniona sala rodzinnego teatru. Dziś widzowie przyszli uczcić naszą genialną artystkę. To jej Olesja Bohdaniwna z “Samotnej Damy” — biograficzny benefis, trwający ponad 80 lat! Na scenie jest Boginią. Jak dawniej, tak samo piękna i młoda. Tak samo promienna i uduchowiona szlachetnym pięknem. Z dumną postawą i poczuciem własnej godności — wzór szlachetności. Lata przeszły przez nią mimo chodem, pozostawiając jedynie ciężar ogromnego dorobku twórczego. A dokładniej — życiowego. Bo niewielu ludziom udaje się zrobić choć połowę tego, co zrobiła Ona. Stworzyła, opowiedziała, zorganizowała, wystawiła, napisała, pokazała…. Talent Jabłońskiej jest tak wielowymiarowy, że trudno powiedzieć, w jakich dziedzinach ludzkiej twórczości by się nie przejawiała. Prawdopodobnie “niedorealizowanie” Halyny Hiliariwny bezpośrednio na scenie (przepraszam za taką stylistyczną konstrukcję) wylało się w jej niestrudzonej działalności społecznej. Zaprawdę Najwyższy dał tej Kobiecie w pełni talentu, piękna, mądrości, wielkoduszności i nieobojętności na życie na tyle lat! Ona jest energiczna, pełna pasji i do dziś rozpala serca otoczenia. Już piętnaście lat kieruje organizacją społeczną “Międzynarodowa Liga “Matki siostry — młodej Ukrainy”. Jak nikt inny, stanęła do przeciwdziałania gwałtownym działaniom degenerackiej sztuki. Jej dysputy, konferencje, seminaria, wysłuchania publiczne na temat roli i wpływu kształtowania młodzieży również złożą się na ołtarz ukraińskiego państwowotwórstwa. Bo właśnie sztuka (prawdziwa, nie fałszywie spopularyzowana) jest w stanie najlepiej kształtować prawdziwego człowieka, obywatela, patriotę, rozwijać estetykę i pociąg do piękna, wychowywać najwyższe i najlepsze ludzkie uczucia. Sztuka doskonali człowieka, budzi najskrytsze emocje i porywy. Sztuka to broń w rękach geniusza. Właśnie dlatego ta starsza kobieta tyle wysiłku, czasu i talentu oddaje pracy społecznej. Żaden (!) z obecnych artystów nie oddał tyle siebie poza “pracą”, “sceną”, “głównym przeznaczeniem”. Jej przeznaczeniem jest Ukraina. O wszystko boli ją dusza, wszystkim się przejmuje… Więc urzędnicy z wielu ministerstw, przedstawiciele resortów, organizacji społecznych i naukowych, instytucji (ale nie władzy!) powinni być wdzięczni przede wszystkim za przeprowadzoną pracę państwowotwórczą właśnie jej. Ile czasu poświęca rozsiewaniu Dobra! Właśnie Dobra, bo cała jej filozofia brzmi: Dobrem uratuje się świat, Dobrem odrodzi się Ukraina. “Myśl materializuje się, — stale powtarza Hiliariwna. — Więc to Dobro musi wyrastać z naszych dobrych zamiarów i uczynków. I jako wzór bezinteresownego i tytanicznego oddania Ukrainie — ona, Halyna Hiliariwna Jabłońska. “Nie wiem, co miałby tu mówić i jak dziękować minister obrony Ukrainy, ale mogę powiedzieć, że od 1992 roku Halyna Hiliariwna ładowała naszą armię duchem patriotyzmu”, — wspomina generał-major, były naczelnik Narodowego Liceum Wojskowego imienia Bohuna Łeonid Krawczuk. Bo przez wiele lat Jabłońska wystawiła tyle spektakli, przeprowadziła wieczorów, wydarzeń o tematyce wojskowo-patriotycznego wychowania, tyle przeprowadziła tej “pracy wychowawczej”, ile szefowie sztabów nie zaplanowali na wszystkie lata. Teatr Pamięci Historycznej — jako oddział szturmowy agitpropu ze spektaklami — od Krymu po Zakarpacie. ...Nagrody, tytuły, wysługi, preferencje, dobra — nie dla niej. Ona jest poza nimi (lub bez nich!), bo jest “najbardziej ludową artystką!”. Jej osobiste problemy — to tylko jej… “Niebo nad Ziemią trzymają Atlanci. Dzięki nim trzymają się na tej grzesznej ziemi Dobro i Prawda, wieczne postulaty naszego bytu”, — to słowa ukraińskiego akademika, estety i strażnika Słowa Petra Kononenki. Dziś tym Atlantem w postaci pięknej bohemy kobiety Halyny Jabłońskiej jest ona sama. Na swoich barkach, skrzydłach tyle lat z zadziwiającą siłą to Podniebienie Ona niesie dla nas. I Ona jest wśród nas. Prawdziwa wdzięczność u nas oddawana jest… później… Niski pokłon, mnoga lata, Halyno Hiliariwno!

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 14strona oryginału ↗

Fenomen epoki. Do 85-lecia Halyny Jabłońskiej

Zoja ZAHORODNIA. Urodziła się w teatrze. I szekspirowski aksjomat, że życie to teatr, dotyczy właśnie jej. Jej mama, Maria Stanisławiwna, była zawodową artystką. Ojczym — reżyserem i aktorem tego teatru objazdowego... Więc całe jej dzieciństwo mijało za kulisami sceny, w przeprowadzkach i spektaklach. Jej dziecięce zabawy też były „w teatr”. Innego nie znała. Na profesjonalną scenę (na co są „dokumentalne potwierdzenia” — dyplomy) wyszła w… szóstym roku życia. I od tamtej pory — 80 lat (!) nie schodzi z niej. To o genialnej aktorce, ulubienicy już kilku pokoleń, ludowej artystce Ukrainy Halynie Hiliariwnie Jabłońskiej. Na tle rażącej bezduchowości i bujania nieudacznictwa jest Ona — genialne ucieleśnienie talentu, wiecznego piękna i niepokorności losu, jak i samej burzliwości czasu. A także jako unikalny przykład służby Ukrainie, jej narodowi właśnie poprzez sztukę. Bo nic innego, jej zdaniem, nie jest zdolne tak głęboko rozbudzić pamięci narodowej, samoidentyfikacji, tak mocno ukształtować w człowieku najlepsze przejawy patriotyzmu i miłości. I nic innego jak piękno sztuki nie jest zdolne tak twórczo inspirować człowieka do tworzenia tego dobra w imię innych, swojej ziemi i potomnych… Życie jej nie było łatwe. Teatry objazdowe, do których była „przypisana”, przeprowadzki, brak warunków podczas tournée, bardzo subtelne odczuwanie życia ze wszystkimi jego wymiarami wyszlifowało w niej krystaliczną czystość, wyraźne rozgraniczenie prawdy i fałszu. Z tym indykatorem przeżyła życie na scenie. Przeżyła we wszystkich swoich licznych rolach (a jest ich około dwustu — razem z kinem, słuchowiskami radiowymi). Nie zagrała (ona i słowa tego nie lubi), a przeżyła. I dzięki Bogu, żyje i raduje nas, pojąc swoją życiodajnością i wiarą w jutrzejszy dzień. W Dobro. Wysocy rangą stołeczni urzędnicy, przebywając w sprawach służbowych, trafili do „peryferyjnego” (Dniepropetrowskiego objazdowego) teatru i byli oczarowani perłą — młodziutką aktorką Haleczką Jabłońską. Jej Charytyna („Najmyczka”) poraziła nie tylko tragizmem i realistycznością, ale i wewnętrzną niepokornością wobec niedoli. I nieznaną w skali Ukrainy aktorkę (chociaż według recenzji w ówczesnej prasie wróżono jej wielką przyszłość) zaproszono do stołecznego teatru im. I. Franki. Debiut Jabłońskiej na stołecznej scenie w roli Hali w dramacie T. Szewczenki „Nazar Stodola” nie tylko oczarował koryfeuszy i widzów, ale dożywotnio przywiązał ją do tej sceny. Na długie 60 lat! Praca z geniuszem, apologetą sztuki scenicznej Amwrosijem Buczmą, innymi „klasykami” ukraińskiego teatru inspirowała ją do opanowywania nowych ról i szczytów. Nie sposób wyliczyć wszystkich przeżytych przez nią żyć — od bezradnych Hal („Zły los” Staryckiego, „Nazar Stodola” Szewczenki), Katri w „Nie było sądzone” Staryckiego (za tę rolę otrzymała tytuł zasłużonej artystki Ukrainy), Sofii w „Bezradnej” Karpenki-Karego, Aneli („Dla domowego ogniska” według Franki), Lady Makduf w „Makbecie” Szekspira, Marusi („Marusia Bohusławka” Staryckiego), Maryny („Maryna” według Szewczenki), Heleny w „Kasandrze” Łesi Ukrainki) aż po współczesne bohaterki — Czajki („Bankier” według O. Kornijczuka), Olgi („Tęcza” M. Zarudnego), Katri („Faraonowie” O. Kołomijca), Mariany („Sprawa osobista” I. Sztejna), Adeliny Toszewej („Mata Hari” N. Jordanowa) itd. — wystarczy nie na jeden wykaz osiągnięć. Wszystkie one są niezapomniane, niepowtarzalne, głębokie i poruszające. Napełnione jej postrzeganiem świata. „Dziewczynko, ucz się rozgraniczać rolę i siebie, to co »obrazowe« i osobiste, bo ciebie tak na długo nie wystarczy” — pouczali „starsi”. A ona tak się „wcielała”, tak wżywała w swoje obrazy, że po zakończeniu spektaklu nawet nie starczało sił na zmycie charakteryzacji. I za każdym razem z nową siłą i głębią przeżywała ich życie. Zakochiwali się w niej wszyscy państwowi wodzowie i urzędnicy, ale… władza nigdy jej nie rozpieszczała. Przede wszystkim za tę wewnętrzną niepokorność, niezdolność do wysługiwania się czy przypochlebiania komukolwiek. Wystarczało jej uznanie widzów. Zacytuję słowa wdzięcznej kijowianki Jewhenii Nowickiej z przesłanej Halynie Jabłońskiej pocztówki: „Jesteście ozdobą sceny frankowców… Wasza Marusia Bohusławka oczarowała nie tylko mężczyzn, ale i nas, kobiety… Powiem szczerze, że żal mi było Waszych sił moralnych, tak poruszające do głębi było u Was oddanie całej siebie… Nie znacie mnie, ale ja, jak i wszyscy widzowie, już nie jeden dziesiątek lat znam Was i uważam, że jesteście drugą Zańkowiecką! Tak, tak, mówię to całkiem szczerze”. Wtórowała wielogłosem i prasa, wysoko oceniając jej pracę nad rolami, zaznaczając bardzo cenne cechy talentu: wewnętrzne skupienie, natchnienie, rozumne i oszczędne wykorzystanie środków zewnętrznych i wyrazowych, które pomagały Jabłońskiej tworzyć bardzo organiczne obrazy, z porażającą logicznością rozwoju i spójnością myśli przewodniej… Kilka opinii z prasy: „…Jabłońska gra z pełną siłą swojego temperamentu, pokazuje takie natężenie uczuć, jakiego, mówiąc prosto, wielu z nas dawno nie widziało. Pokazywała nam sztukę »pełnym głosem«, »sztukę otwartego temperamentu«, adresowaną prosto od serca do serca. I wielu na długo zapamięta to nowe imię młodej aktorki na stołecznej scenie frankowców (Sowietskaja kultura, 22.11.1960 r.). A oto z »Wieczornego Kijowa« (18.03.1960): »Serhij Gierasimow o drogach naszego kina«: »Widziałem w Kijowie spektakl »Nie było sądzone«. Frankowcy — nasi dawni przyjaciele. Ich sztuka wszystkim nam w Moskwie jest dobrze znana. Szczerze mówiąc, odkryć od tego spotkania nie oczekiwałem. Stało się inaczej… Spektakl poruszył... Jestem niezmiernie wdzięczny artystce H. Jabłońskiej — wycisnęła żywe łzy z oczu szczerością swojej twórczości. Nie rozczuliła — nie, — poraziła przybliżeniem do wysokiej sztuki ludowej. Dlaczego nie widzieliśmy jej w kinie? — zdziwiło mnie. …Przecież ona jest piękna, kiedy gra! Głębiej musimy zastanawiać się nad pięknem, prawdziwą poezją człowieka!«”. Wołali ją do kina. I wielki Gierasimow, i genialny Dowżenko… Lecz ona nie poddała się pokusie chwilowej, jak się wydawało, sławy. Bała się rozproszyć… Przecież teatr — to coś prawdziwszego, wiecznego! Zresztą była rodzina, którą ceniła. Mąż, Halyna Jabłońska — to jasne i niepowtarzalne zjawisko ukraińskiego teatru. Dlatego nie dziwi, że aby pogratulować jej na jubileuszowym wieczorze, który odbył się w Narodowym Akademickim Teatrze Dramatycznym im. I. Franki, zebrało się wielu znanych artystów, polityków, przedstawicieli społeczeństwa, zespołów twórczych. Jubilatkę honorowali, między innymi, frankowcy (dyrektor, zasłużony działacz sztuk Ukrainy S. Mojsejew), korpus deputowanych Rady Najwyższej Ukrainy (wiceprzewodniczący, zastępca WO »Swoboda« R. Koszułynśkyj), Instytut Sztuk Ekranowych (W. Horpenko), Towarzystwo »Proświta« (M. Nesterczuk), Ukraińskie Kozactwo, licealiści-bohunowcy, Związek Działaczy Teatralnych, Narodowa Rada Kobiet Ukrainy itd. Szczególnie miło było jej przyjmować gratulacje od kolegów z teatru »Pamięć«, który stworzyła, a także dzieci ze Wzorcowego Teatru Pieśni »Ładonky« (kierownik S. Sadowenko) oraz wielu innych zespołów i po prostu wielbicieli jej talentu. A nasza opowieść o jej twórczości — to jeszcze jeden listek w laurowy wieniec jej sławy. Samotna dama

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

Ciąg dalszy z wcześniejszej strony — fragment strony

nauczyć się grać na kobzie. U samego Hryhorija Kytastoho. Napisał list do Stanów Zjednoczonych i zaczął czekać. Odpowiedź otrzymał dopiero po czterech miesiącach (kapela przez cały ten czas była w trasie koncertowej) i już następnego dnia wyruszył w drogę. Kytastyj powitał go jak rodzone dziecko. Nakarmił, napoił. I od razu przeszedł do rzeczy. I pierwsza lekcja odbyła się w dniu mojego przyjazdu. Nauczyciel grał, a ja słuchałem. To był wielki koncert dla jednego słuchacza. Potem pościelił mi w swoim pokoju i powiedział: „Tu będziesz mieszkać”… Tak to przeżyłem w jego domu prawie dziewięć miesięcy i w tym czasie poznałem sztukę ludową głębiej, niż za osiem lat nauki w szkole muzycznej i konserwatorium. Kytastyj — to nie tylko wielki muzyk, ale także genialny pedagog. Szczególnie lubił pieśni zapisane na Połtawszczyźnie. Pewnie dlatego, że sam pochodził z Kobeliak. Jego rodzinny dom stał na brzegu Worskły. Wieczorami schodzili się do niego chłopi, by pośpiewać. Czasem śpiew przeciągał się za północ. Podobał mu się autentycznie ludowy śpiew. Koncertując po świecie, zawsze przywoził stamtąd dwie-trzy kasety z naszymi pieśniami. Wydawałoby się, skąd w Niemczech czy Argentynie wziąć się ukraińskim pieśniom — a on je znajdował. „Świat, — lubił powtarzać Hryhorij Trochymowycz, — jest i mały, i ciasny. Dziś mamy naszą Ukrainę wszędzie, a nawet tutaj, w Chicago, widzimy ją, słyszymy, żyjemy nią…”. — Państwa warsztat w Toronto wyrabia bandury. A na Ukrainie praktycznie się ich nie produkuje. — Proponowałem w Ministerstwie Kultury zamówić u naszego mistrza bandury do szkół muzycznych. Przypomniałem, że gitary elektryczne i syntezatory Ministerstwo kupuje w Japonii i Chinach, dlaczego więc nie importować bander z Kanady? Ale w Mincultu zorganizowano dyskusję na ten temat przy okrągłym stole i postanowiono nie kupować instrumentów w Kanadzie. A tymczasem czernihowska fabryka nadal nie wypuszcza instrumentów… Nawiasem mówiąc, wytwarzamy także bandury z tworzywa sztucznego, wykończone pod drewno, z wykorzystaniem technologii najnowocześniejszej amerykańskiej gitary. Taki instrument kosztuje 60 dolarów zamiast 600, jak drewniany. Tego rodzaju tworzywo wykorzystuje się do produkcji śmigieł do helikopterów. Taka bandura jest lekka, wygodna, ma dobry dźwięk, nie pęka. Nie szkodzi jej wilgoć ani reżim temperaturowy, którego dziś nie zawsze przestrzega się w dziecięcych szkołach muzycznych Ukrainy. — Jakie jeszcze paradoksy Pana dziwią na Ukrainie? — Brak literatury nutowej. Mój wujek Hryhorij Bazuł uczył się w Charkowie u Hnata Chotkiewicza. Gdy go aresztowano i miano skonfiskować majątek, żona dała mojemu ojcu naręcze rękopisów. Wywiózł je do Australii. W ten sposób posiadam sporo kompozycji Hnata Chotkiewicza. Są też rękopisy, które otrzymałem od Leonida Hajdamaki ze Stanów Zjednoczonych — on po Chotkiewiczu uczył gry na bandurze w charkowskim konserwatorium, był kierownikiem artystycznym orkiestry instrumentów ludowych. W Detroit mieszkał inny uczeń Chotkiewicza — Hryhorij Nazarenko, który był uczestnikiem Połtawskiej Kapeli Bandurzystów. Byli też inni uczestnicy, dzielili się wspomnieniami, mieli zapisy nutowe. Udało mi się to wszystko zebrać. Wydałem w Charkowie zbiór utworów Hnata Chotkiewicza, które pisał dla swoich uczniów, oraz pracę „Bandura i jej repertuar”. Sporo zbiorów nut wydajemy w Kanadzie. Książki rozprowadzamy przez Fundację im. Hnata Chotkiewicza. Do wszystkich szkół muzycznych Ukrainy wysłaliśmy list z informacją, jakie książki się ukazały i gdzie można je nabyć. Ale zazwyczaj szkoły muzyczne tych książek nie kupują. Dlaczego? Pytanie do Mincultu i do Ukraińców. Z Kanadyjską Kapelą Bandurzystów objechałem cały świat. Dwukrotnie koncertowaliśmy na Ukrainie. Chciałoby się powtórzyć, ale jakoś nie wychodzi. Zwracaliśmy się i do Ministerstwa Kultury, i do Prezydenta. Są obietnice, a konkretnie nic nie proponują. Chociaż jesteśmy gotowi występować bezpłatnie. Wystarczy udostępnić salę lub stadion. Rozmawiał Wołodymyr KOSKIN

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 15strona oryginału ↗

Wiktor Miszałow: «Kytastyj przyjął mnie jak rodzone dziecko»

Naszym gościem jest wybitny ukraińsko-australijsko-kanadyjski bandurzysta Wiktor Miszałow. Ma trzy wyższe wykształcenia muzyczne: uniwersytet i instytut pedagogiczny (w Sydney) oraz konserwatorium kijowskie. Ponadto obronił dysertację w Charkowskiej Państwowej Akademii Kultury, a uczył się u wybitnych bandurzystów: Hryhorija Kytastego, Wasyla Jemca, Hieorhija Tkaczenki i Leonida Hajdamaki. Ojciec Wiktora Miszałowa, Jurij Markowycz, urodził się w Berezotoczy na Lubenszczyźnie w rodzinie farmaceuty. Gdy zaczęła się wojna, nie miał jeszcze siedemnastu lat, więc do wojska go nie wzięto. Kiedy przyszli Niemcy, wywieziono go do pracy w Niemczech. Tam harował niemal cztery lata. Poznał przyszłą żonę. Wzięli ślub. Zostali na obczyźnie. Najpierw wyjechali do Australii, a potem do Kanady… Ile Wiktor pamięta siebie, w domu mówiono wyłącznie po ukraińsku. Na ścianie wisiała mapa, na której zaznaczono nie tylko wielkie miasta Ukrainy, ale i wsie. Kiedy tata miał czas, podprowadzał syna do tej mapy i razem wędrowali drogami bliskimi jego sercu… Obecnie zasłużony artysta Ukrainy, założyciel Kanadyjskiej Kapeli Bandurzystów Wiktor Miszałow wędruje po świecie, propagując ukraińską kulturę, gdyż jego serce należy do ojczyzny rodziców. — Panie Wiktorze, jakimi twórczymi sprawami Pan się obecnie zajmuje? — Uczę, komponuję muzykę, zwłaszcza do filmów dokumentalnych, wyrabiam bandury, koncertuję. Szczególnie zapamiętałem występy w Argentynie, gdzie udało mi się w składzie znakomitego zespołu wykonywać utwory Piazzolli. Proszę sobie wyobrazić: tango i bandura, która wydaje bardzo specyficzny dźwięk. Wyszło udanie. — Gdzie Pan uczy? — W państwowej szkole w Toronto. Podlegają mi orkiestra dęta, chóry, kapela bandurzystów. Dajemy koncerty, występujemy na różnych ukraińskich świętach. — Czy Kanada obecnie wspiera i propaguje ukraińską kulturę? — Oczywiście. Podjąłem pracę w państwowej szkole po pierwsze po to, by mieć możliwość opłacenia wszystkich moich zainteresowań. Po drugie, na państwowym stanowisku mam wiele wolnych dni, a lato jest wolne. Mogę bez problemu w sierpniu–lipcu wyskoczyć do Australii czy Ameryki Łacińskiej, bo na półkuli południowej w tym czasie sezony koncertowe są w pełnym rozkwicie. Od poniedziałku do piątku, od ósmej do szesnastej, zajmuję się zespołami. Uczę także dzieci z różnymi wadami i osiągam z nimi kolosalne sukcesy. Jestem bardzo cierpliwy. Dziecko może nie umieć czytać, ale świetnie gra na instrumencie muzycznym. Uczę też języka ukraińskiego. Współpracuję z mistrzem instrumentów muzycznych: wyrabiam bandury i inne instrumenty ludowe. Niedawno obroniłem pracę doktorską w Ukrainie. — Co skłoniło Pana do zanurzenia się w naukę? — W pracach wydanych w Ukrainie jest zbyt wiele białych plam, nie wspomina się wybitnych działaczy, przemilczano pewne wydarzenia. Niektóre rzeczy przedstawiono nieprawidłowo. Postanowiłem więc: trzeba to naprawić. Zacząłem pisać i publikować artykuły w różnych czasopismach. Podpowiedziano mi, że moje badania należy udokumentować w pracy doktorskiej. Zabrałem się do niej, zacząłem występować na różnych konferencjach, drukować materiały w wydawnictwach WAK. Kultura ukraińska przeżyła straszliwe lata, zniszczono wielu wspaniałych ludzi i dzieł. Ale to za mało, by tylko stwierdzać. Trzeba szukać, rekonstruować, odradzać. Skrupulatnie badam znaleziska, włączam je do repertuaru, prezentuję. W Ukrainie w czasach radzieckich wszystko sformalizowano, w tym naukę i grę bandurzystów. Pozwalano grać tylko utwory członków Związku Kompozytorów. Jednak jak profesjonalny kompozytor w gabinecie napisze coś genialnego na bandurę, jeśli nawet jej nie widział? Straciliśmy tradycje, warstwę autorów, którzy dobrze grali na bandurze. A garstka pozostałych artystów walczy z systemem stworzonym po to, by trzymać ludzi w określonych ramach. Jeśli ktoś narusza te parametry, spotyka go ostra krytyka. — Bandura charkowska, którą trzyma Pan teraz w rękach, jest pewnie najukochańsza. Jaka jest jej historia? Skąd ona u Pana? — Jako czternastolatek zobaczyłem plakat jakiejś agencji turystycznej: „Come to Kyev Travel”. Właśnie taka bandura była na tym plakacie. Po latach, przyjechawszy do Kijowa, zajrzałem do kapeli bandurzystów; tę bandurę, którą mam teraz w rękach, mieli wyrzucić, została spisana na straty. Kupiłem ją, wyremontowałem, zmodernizowałem. Mam wiele instrumentów-eksperymentów. Chcę, aby ludzie znów wrócili do bandury charkowskiej. Trzeba brać się za spisane na straty instrumenty i przerabiać je na charkowski sposób gry, a to gra obiema rękami (w przeciwieństwie do kijowskiej), jest dość trudna, nie wszyscy bandurzyści w Ukrainie odważają się ją opanować. Znalazłem sposób odtworzenia: instrumenty można nie tylko ocalić przed zniszczeniem, ale także poprawić ich brzmienie. Przy czym moje bandury są elektryfikowane, można na nich grać w każdym współczesnym zespole, regulując moc i jakość dźwięku. Ten eksperyment trwa nieprzerwanie. — A ile instrumentów jest w Pana arsenale? — Trzydzieści. Różnią się brzmieniem. W jednych dźwięk jest dłuższy, w innych krótszy. Różne barwy. Jedne bandury mają struny kapronowe, by uzyskać staroświecki dźwięk, inne — fosforowo-brązowe, trzecie — miedziane. Różne instrumenty do różnej muzyki. — Jaka jest Pana publiczność słuchaczy w miejscu zamieszkania? Ukraińscy emigranci przecież asymilują się w anglojęzycznym społeczeństwie. — Kiedy wróciłem z Ukrainy (po studiach w konserwatorium) do Kanady, wypchnięto mnie z ukraińskiej społeczności, przez trzy–cztery lata w ogóle nie występowałem dla Ukraińców. Chociaż żyłem wyłącznie dzięki bandurze. Nawiasem mówiąc, kiedy studiowałem na uniwersytecie w Australii, wieczorami chodziłem do chińskiej dzielnicy i tam grałem na bandurze (i sprzedawałem płyty), zarabiając 90 dolarów za godzinę. Zatem są ludzie, którym bandura przypada do gustu. Japończyk Sakuma gra na bandurze i śpiewa ukraińskie pieśni. Nawet chodzi z oseledcem. Bardzo zapalił się do tej sprawy. Zainteresowania są różne. Komuś podoba się muzyka symfoniczna z bandurą, komuś restauracyjna, patriotycznie nastawionym Ukraińcom podoba się narodowa. Wszystko to gram. Wykonuję utwory autorskie i kobzarskie, klasykę. W koncertach solowych pokazuję najszersze możliwości bandury. Zadaniem muzyka jest zainteresować publiczność. Inaczej po co w ogóle grać. Dlatego staram się wyszukiwać takie rzeczy, które poruszają, interesują słuchaczy. Zdarza się, że występuję z wieloma wybitnymi zagranicznymi muzykami i orkiestrami symfonicznymi. Amerykański kompozytor Jurij Olijnyk z Sacramento napisał specjalnie dla mnie koncert, który wykonuję, istnieje nagranie. — A śpiewa Pan po angielsku? — Oczywiście. Objechałem Wielką Brytanię, Holandię, Belgię, Francję, Izrael, Australię, USA, Kanadę. Występowałem na Olimpiadzie w Los Angeles, na różnych festiwalach muzycznych z gwiazdami współczesnej muzyki. Nawiasem mówiąc, w Kanadzie i Ameryce łatwiej występować niż w Ukrainie, bo są duże zwarte społeczności, zapraszają bandurzystów i opłacają występy. Co ciekawe, w Ukrainie ludzie czekają, aż koncerty zorganizuje państwo. A u nas — wynajmuję salę, zamieszczam reklamę — i ludzie przychodzą. Są też osoby, które zapraszają muzyków do siebie na koncerty domowe: po kolacji muzyk gra, a potem rozmawia ze słuchaczami, prezentuje swoje płyty. Życie ukraińskie w Toronto jest dość ożywione. Są ukraińskie gazety, radio, telewizja, osiem ukraińskich szkół, katedra języka ukraińskiego na uniwersytecie. — Czy istnieją różnice w rozwoju twórczości bandurzystów w Ukrainie i diasporze? — Nasz repertuar różni się od tego, co wykonuje się w Ukrainie. Nawet obecnie zespoły folklorystyczne w Ukrainie mają „proidejny”, oczyszczony repertuar. Prawie nie śpiewają pieśni strzeleckich ani cerkiewnych przy akompaniamencie bandury, chociaż właśnie to jest specyfika tego instrumentu. Dodawanie innych instrumentów gubi kobzarską specyfikę, w rezultacie prawie nie ma czystego brzmienia bandury. — Oprócz bandury zabrał się Pan również za kobzę. — Kiedy byłem zupełnie mały i czasem marudziłem, ojciec, żeby mnie zabawić, brał stару kobzę, kupioną na jakimś jarmarku, i grał. Wysychały mi łzy, zasłuchany byłem jak zaczarowany. Niestety, podczas przeprowadzki do Toronto ojciec nie zabrał kobzy — walizki były przepełnione niezbędnymi rzeczami. I oto po wielu latach postanowiłem

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

Janusz Leon Wiśniewski: „Nauka to moja żona, a literatura to kochanka”

24 maja, w Dniu Słowiańskiego Piśmiennictwa i Kultury, w Mysteckim Arsenale otwarto III Międzynarodowy Festiwal „Książkowy Arsenał” — największe wydarzenie na Ukrainie, łączące literaturę i sztukę. „Książkowy Arsenał” ma na celu stworzenie aktualnego kontekstu kulturowego dla wydawnictw książkowych i czytelnictwa oraz oferuje szeroki wybór literatury pięknej, dziecięcej, non-fiction i artystycznej. Festiwal i wystawa książek potrwają do 1 czerwca. Na 10 platformach w Mysteckim Arsenale odbędą się setki wydarzeń z udziałem 200 wydawnictw, projektów książkowych i partnerów międzynarodowych, najsłynniejszych i najbardziej lubianych ukraińskich autorów. W szczególności w tym roku w „Wymianie materii” — specjalnym projekcie festiwalu — publiczne dialogi prowadzili Oksana Zabużko i Ihor Pomerancew, Jurij Andruchowycz i Mykoła Riabczuk, Wiktor Neborak i Iwan Małkowycz, Andrij Kurkow i Jurij Wynnyczuk, Borys Chersonski i Ołeksandr Rojtburd. Specjalnym gościem festiwalu został jeden z najpopularniejszych polskich pisarzy, autor zekranizowanej powieści-bestsellera „S@motność w sieci” Janusz Leon Wiśniewski, który tym razem zaprezentował dwie nowe książki dla dorosłych i dzieci. Korzystając z tej okazji, Polski Ośrodek Instytutu Filologii 24 maja zorganizował spotkanie studentów z pisarzem w sali Biblioteki Naukowej im. M. Maksymowicza Kijowskiego Narodowego Uniwersytetu im. Tarasa Szewczenki. Spotkanie moderowała i zadawała pytania znanemu na Ukrainie polskiemu prozaikowi Tetiana Chuża, kandydatka nauk filologicznych, asystentka katedry polonistyki Instytutu Filologii oraz tłumaczka książek Janusza Leona Wiśniewskiego na język ukraiński. — W Pana książkach jest wiele faktów naukowych. Czy to sposób popularyzacji wiedzy? — Nie przestaję być naukowcem, kiedy piszę powieści. To mój zawód, dlatego wprowadzam fakty naukowe do swoich książek, zaczynając jeszcze od „S@motności w sieci”. W ogóle poruszam się w dwóch światach — nauki i twórczości, gdzie nauka to moja żona, a literatura to kochanka. Dlatego nie dziwi, że w moich powieściach łączą się dwa światy, potwierdzając, że naukowcy też potrafią kochać i przekazywać emocje. — Pisze Pan w różnych formach gatunkowych. Jak Pan je wybiera? — Nie jestem humanistą, dlatego w ogóle nie znam się na gatunkach. Czytam gazety i już stamtąd dowiaduję się o gatunkach moich książek, określonych przez filologów. Nie przywiązuję się do formy, a po prostu przekazuję historie, z czego czerpię wiele przyjemności. Najbardziej lubię formę opowiadań. — Przyjechał Pan na Ukrainę nie tylko na „Książkowy Arsenał”, ale też zaprezentować swoją nową książkę. Proszę o niej opowiedzieć. — Po pierwsze, trzeba było włożyć wiele wysiłku, aby ta książka ukazała się najpierw w ukraińskim tłumaczeniu, a nie rosyjskim. I to się udało, między innymi dzięki waszej tłumaczce Tetianie Chużej, z którą współpracuję już nie pierwszy rok. Główna bohaterka „Na face z synem” to prototyp mojej matki, o której życiu seksualnym opowiadam. — Książka „Na face z synem” zawiera niemało problematyki ostrospołecznej: status kobiety w społeczeństwie, polityka, religia. Czym jest to spowodowane? — W moich książkach jest dużo historii, a o polityce staram się nie pisać. Jeszcze w dzieciństwie ojciec mówił mi: jeśli nie będziesz się uczył, zostaniesz politykiem. Przestraszyłem się i zrobiłem wszystko, aby do tego nie doszło. Teraz, jak widzicie, jestem dwukrotnym doktorem nauk — informatyki i chemii. Religia to też pewna polityka, dlatego tematu religijnego również staram się unikać. Książka „Na face z synem” napisana jest w surrealistycznym kluczu. Opisuję w niej relacje polsko-niemieckie, których doświadczyłem na sobie, mieszkając w domu (matka długi czas mieszkała w Niemczech, ojciec był Polakiem). Książka opisuje życie seksualne matki, a to — z religijnego punktu widzenia — niedopuszczalne. Dlatego temat religii raz po raz jednak wypływa. — Główna bohaterka nowej książki — Pana matka — chce, aby główny bohater trafił do piekła. Czy boi się Pan piekła? — Nie boję się trafić do piekła, bo wiem, kto na mnie tam czeka — moja matka. I w ogóle, piekło to bardzo ciekawe miejsce, gdzie można spotkać wybitne osobistości. Na przykład w książce moja matka chce, aby jej syn zobaczył się z Hitlerem, Freudem, Jesieninem, którzy, jak wszyscy geniusze, trafili do piekła. Na zakończenie spotkania Janusz Wiśniewski odpowiedział na pytania studentów i podpisał im książki. Rozmawiała Ołeksandra KASIANOWA Zdjęcia Stanisława ZOŁOTUWSKIEGO, centrum prasowe Instytutu Filologii PRENUMERATA—2013 PRENUMERATA—2013 Koszt prenumeraty Koszt prenumeraty (z dostawą i kosztami pocztowymi): (z dostawą i kosztami pocztowymi):

Tłumaczenie maszynowe

Strona · s. 16strona oryginału ↗

TYGODNIK OGÓLNOUKRAIŃSKIEGO TOWARZYSTWA «PROŚWITA» imienia TARASA SZEWCZENKI na 1 miesiąc na 1 miesiąc 9 hrywien 37 kopiejek. Indeks pocztowy — 30617, strona 71 w „Katalogu” na pół roku na pół roku 53 hrywny 37 kopiejek. na rok na rok 105 hrywien 54 kopiejki. ZAPOWIEDŹ na 3 miesiące na 3 miesiące 27 hrywien 51 kopiejek. Jesteś ze „Słowem Proświty”, bo to — Twoja gazeta!

Założyciel: Ogólnoukraińskie Towarzystwo „Proświta” imienia Tarasa Szewczenki Świadectwo rejestracyjne KV nr 4066 z 02.03.2000 r. Szef-redaktor Pawło MOWCZAN Redaktor naczelna Lubow HOŁOTA Kolegium redakcyjne Lubow HOŁOTA (przewodnicząca), Jarema HOJAN, Pawło MOWCZAN, Ołeksandr PONOMARIW, Iwan JUSZCZUK Zastępca redaktora naczelnego Jewhen BUKET 279-39-55 Zastępca redaktora naczelnego ds. produkcji Natala SKRYNNYK 278-01-30 (tel/faks) Sekretarz odpowiedzialna Iryna SZEWCZUK Dział tematyki społecznej Petro ANTONENKO 279-49-47 Dział pracy proświtańskiej Nadia KYRIAN 270-55-57 Dział kultury Mykoła CYMBALUK 279-49-47 Dział korekty Tetiana SZCZERBAK Iryna STELMACH 278-63-69 Skład komputerowy Iryna SZEWCZUK Wołodymyr ŻYHUN 278-63-69 Korespondent Ulana WOLIŁOWSKA Redaktor internetowy Ołeksandr ŁYTWYNENKO 279-39-55 Redaktor dyżurny Ulana WOLIŁOWSKA Księgowość 279-41-46 Adres redakcji: ul. Chreszczatyk, 10-B, m. Kijów, 01001 E-mail: slovo_prosvity@ukr.net http://slovoprosvity.org http://prosvitanews.org.ua Wydrukowano z gotowych form fotograficznych w spółce z o.o. „Polihrafcentr” w środę. Nakład w maju — 21 200 Korespondencja z czytelnikami — tylko na łamach gazety. Odpowiedzialność za wiarygodność informacji ponoszą autorzy. Redakcja zastrzega sobie prawo do redagowania i skracania tekstów. Redakcja nie zawsze podziela poglądy swoich autorów. Przy korzystaniu z naszych publikacji powołanie się na „Słowo Proświty” jest obowiązkowe. I n d e k s g a z e t y „Słowo Proświty” — 30617

Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn