Strona · s. 8strona oryginału ↗
Stworzenie kwiatu
Слово Просвіти, №21 за 2021 рік
Anatol KYCHYNSKYJ
*** Pamięć idzie. A spirala drogi – niby wąż na trypolskim naczyniu. Pamięci ciężko – jej widok przesłaniają wypite czary i ledwie spróbowane.
Po skorupce i po skorupce między kośćmi i wojów, i oraczy – nie śpiesząc się, nie na chybcika – oj jak niełatwo do kupy zebrać je.
Góry leżą ich, rozbitych w proch. Czym się napełniały? Miodem czy trucizną?.. Pamięci straszno, i cały jej strach w tym, że, być może, ja wszystko pomylę.
Krąg za kręgiem, zwój za zwojem – do rdzenia, do istoty, do prawdy. Pamięci ciężko – nieraz pełzając długie pokonywać trzeba odległości.
Kim jesteśmy i skąd jesteśmy? Gdzieśmy się wzięli? Gdzie nasze korzenie? Gdzie nasze źródła? W tym, co było i zapomniało się kiedyś, musi nie ktoś rozeznać się, a my właśnie.
Wszystko zalała woda, która odpływała: cegłę, która stała się pierwotną gliną, krew, która spłonęła w żyłach do cna, popiół, który stał się siwizną piołunową…
Pamięci gorzko. Nie od piołunu – od mielizny i znudzonego spokoju. Pamięć wreszcie idzie w głębię, żeby nazywać się odtąd – głęboką.
Głębiej i głębiej – do samego dna, – tak, żeby aż mułu jego nałykać się!.. Pamięci lekko – wreszcie ona wie, dokąd i do kogo wracać.
Błędni ...I brnęli oni wszyscy w donikąd. I gorzkniały obce słowa im. I nie czekali ich dalecy ludzie i nienawidzili nawzajem.
I błądzenie takie po świecie bardzo podobne było do zdrady. I było ich, jak tego kwiatu, co za wiatrem leci z sadu.
I śmiali się niepojęcie jak nie moskwy z nich, to stambuły. I milczeli oni, dlatego że wszystkie ważne słowa zapomnieli.
I szukali oni przyczyny tego bólu, który znowu i znowu zwracał ich na ojczyznę, jak zapomniane słowa – w mowę.
Biesiadna ballada Ktoś ty? Skądś ty? Dokądś ty? Dość kręgami chodzić! Usiądź posiedź nogom na złość. Nas daleko jeszcze nie trzysta, ale nasze towarzystwo godne też położyć się, jak szkło.
Przyjacielś ty nam czy nasz ty wróg? Czy choć razś ty wąchał proch? Bratem naszym chcesz być? Osusz ten pełny kielich za braci swoich wesołych, u których smutna droga.
Im smutniejsza droga, tym silniejsza wiara w Boga, bez której nam — kana. Ty nasz rozpacz czy nadzieja? Za Jerzego czy żmija właśnie wypiłeś ty do dna?
Wszyscy my tu — jak na dłoni. Znają nawet nasze konie, kto za co i za kogo pije. Nie milcz! Powiedz choć słowo! Lecz nie bardzo zagadkowo mów. Mów jak jest.
I powiedziałem ja im: — Panowie, w tym świecie zagadkowe wszystko, oprócz śmierci. Główna rzecz, żeby nikt z siodła nie wypadł. No a kto za kogo wypił i kogo kto wspomni, mnie też ciekawie wiedzieć. Lecz na czasie wyjaśniać nam nie to, a to, dlaczego na naszym niebie słońce jasne, jeszcze nie wieczór, a już gaśnie, w czarną wpadając ciemność.
Kruk kracze nazbyt nisko — znak, że wróg nazbyt blisko. Już, być może, o miedzę. Czas wyłazić zza stołu i na bitwę iść pospołu. Bóg na pomoc nam! Amen.
Zrobiony w konia zrobiony w konia strzelanym wróblem do tego jeszcze białymi nićmi aż palce znać kurom na śmiech przyszyjesz kobyłe ogon i jak głupiec to ze stępą to z bałałajką nie znając brodu wejdziesz w wodę niby przed ojca w piekło tam gdzie Makar cieląt nie gania gdzie Sidor kozom rogi prostuje gdzie smalonego wilka zobaczywszy do nowych mioteł go będziesz pamiętał usiądziesz w kałużę siorbniesz tej słonej wody nakręcisz się w niej niby mucha w ukropie uchwycisz się za słomkę wyskoczysz na suche niby Filip z konopi i jak grochem sypniesz namielesz siedem worków gryczanej wełny na domysł buraków żeby dali kapusty zaczniesz przykładać garbatego do ściany i jak po maśle widłami po wodzie sen srokatej kobyły opowiadać o cudach w sicie o tym że w ogrodzie bzowina a w Kijowie wuj nakłóciwszy grochu z kapustą zwarzysz takiej kaszy że i w stępie jej nie utłuczesz zepsujesz ją masłem maślanym przekażesz kucie miodu zęby na niej zjesz u Boga cielę zjesz niewinnym jagnięciem przybierzesz się oczu u szaraka pożyczysz szydła w worku nie utaiwszy uchwycisz nim melasy zamienisz go na szydło zaprawisz wołu za nią oddasz ją za maślane skwarki usłyszawszy jak wiatr w kieszeniach gwiżdże kopiejkę z kolana wyłupiesz kupisz kota w worku za co kupisz za to i sprzedasz zamknąwszy tę kramik usiądziesz na ulubionego konika ze piasku sznurek nasukasz nałowisz ryby w mętnej wodzie uchwycisz byka za rogi nasypiesz na ogon mu soli w barani róg go skręcisz trzy skóry z niego zedrzesz spojrzysz na wszystko przez palce za drzewami lasu nie zobaczysz zaczniesz walić przez pień-kłodę nałamałszy drew staniesz w las je wozić potem w psią rączkę goniąc za dwoma zającami niby za wiatrem w polu obliznę uchwycisz jak pies o mietlicę czekadeł nie najadłszy się pójdziesz za siedem wiorst kisiel jeść nie jedną parę podeszew zedrzesz zabłądzisz między chatą a komorą za słowem do kieszeni wejdziesz podlijesz masła w ogień napieczesz raków połkniesz pigułkę makogona wyliżesz zapragniesz ptasiego mleka trafisz palcem w niebo nałowisz gapiów usiądziesz na ptasich prawach białą wroną między nimi nawiniesz na wąsy to co sroka na ogonie przyniesie słowikiem zaśpiewasz puścisz kura laury zbierzesz gdzie nie siałeś położysz się na nich spocząć zaśniesz bez tylnych nóg i obudzisz się w świński głos
Miraż Ryby migoczą, niby odłamki luster, w siwej suchej wodzie. Wyje, piasku nałykawszy się, szakali z piekłem w brzuchu.
Fale – strome, jak wielbłądzie garby,– chlupoczą przy wargach. Jęczą, wolności napiwszy się, niewolnicy. Skomle wolnościolub.
Wyje szakali karawany w ślad, a karawana – idzie! Wiara w nowy, jeszcze bardziej garbaty świat uparcie go prowadzi.
Świat niemożliwy bez fata-morgan. Marzy się w nim niewolnikowi wolność, z którą niesie karawana każdemu – po garbie.
Widmo proroka piaskami w bród spragniony prowadzi ludu w przeciwnym kierunku od obiecanych wód.
Świadek Mój orzeszku mocny, kiedyś! Wszystko, co widziałeś i słyszałeś ty kiedyś przypadkowo i nie przypadkowo, z przemęczenia napiąwszy wzrok, wylewaj, niby krew, na papier. Przekształcaj milczenie w Słowo.
Ty byłeś świadkiem strasznych wstrząsów. Czas mosty spopielił jeszcze i jesienny listek spalił na koniec. Czas nie lubi ciebie nie dlatego, że ty zawsze przeczysz mu, a dlatego że niepożądany świadek w tobie odezwie się lada chwila. Oto dlaczego, żeby zamknąć twoje usta, czas czatuje na ciebie bez ustanku. Rolnik ty czy wierszopis, on, wziąwszy na muszkę twoje czoło, czeka okazji dla strzału w plecy.
Proces Jęczy przestrzeń, przywalona czasem. I żelazem pogwizduje śmierć.
I zapada się pod Pegazem niepewna powietrzna twardź.
Szalone pragnienie latać z nieboskłonu zsuwa się w ostnicę. I nadchodzą nowe eksponaty do muzeum amputowanych skrzydeł.
Świat pod śledztwem rozpadnie się na pół, i do sprawy dołączą znawcy o aortę stępiony skalpel u ślepego chirurga w ręce.
I nie stanie się ani lepszym, ani gorszym to prozaiczne życie, w którym sąd odmówi wierzyć wierszom – najuczciwszym fałszywym świadkom moim.
*** Ściele się liść po ściernisku dymem rudym. Tak podkrada się śmierć, chytra, niby lis. Dzień przechodzi w noc, płomień – w dym, wydech ostatni – w mgłę… Kajaj się i módl!
Ściele się liść po roli. W kolor ognia przefarbowano las. Ptactwa nad nim! — jak ochotników, którzy idą na wojnę,— niby w niebo idą, — lekko, jak dym.
Lewą! Lewą! Le… Wieje wietrzyk. Lewą! Lewą! Le… Wyje surma. Wróg – zacięty, niby czas. Niech go gęś! Spojrzysz w oczy mu – w żyłach zima.
Kula bierze na śniegu lisi ślad. W błyskach zmarzłych kałuż – połysk noża. Niby w zamarzniętej rzece ryba o lód, bije się o niebo czyjaś grzeszna dusza.
*** I świetną drogę, i ciemny manowiec kapryśny los sprowadza na nic, rozcieńczywszy komedią dramat, gdzie często gęsto widzącego ślepiec prowadzić bierze się. Niby do świątyni.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
