Strona · s. 6strona oryginału ↗
ZDROWIE UCZNIÓW — TROSKĄ PAŃSTWA
Слово Просвіти, №22 за 2007 рік
szeregu ogólnych zadań w ramach każdego z regionalnych priorytetowych celów. Do narodowych planów działań w dziedzinie środowiska naturalnego i zdrowia dzieci należy: — utworzenie organu krajowego, który zapewniałby opracowanie i realizację narodowego planu działań dotyczącego środowiska naturalnego i zdrowia dzieci i w którym byłyby reprezentowane wszystkie główne zainteresowane strony, włącznie z dziećmi; — opracowanie (zgodnie z ustalonymi priorytetami) planu działań dotyczącego środowiska naturalnego i zdrowia dzieci; — podniesienie poziomu przygotowania zawodowego i kwalifikacji specjalistów zajmujących się kwestiami ochrony zdrowia dzieci i środowiska naturalnego; — opracowanie i realizacja jasnej strategii w dziedzinie propagandy, informowania, oświaty i komunikacji; — włączenie do udziału w pracy innych sektorów gospodarki, które mają związek z tą kwestią (edukacja, transport, korporacje przemysłowe i inne); — opracowanie modelu udziału dzieci w tej pracy; — prowadzenie monitoringu stanu zdrowia dzieci i okresowe składanie sprawozdań z wykonania planu działań przed przedstawicielami międzynarodowego mechanizmu koordynującego. Niestety, trzeba stwierdzić, że na początek 2007 roku w naszym kraju na szczeblu państwowym zrobiono jeszcze bardzo niewiele w kierunku wypełnienia przyjętych na siebie zobowiązań wobec wspólnoty europejskiej. PROBLEM ZDROWIA ZDROWYCH DZIECI Obiektywnym kryterium rozwoju społeczno-ekologicznego każdego państwa są dzieci. Jedynie w warunkach życiodajnego optymizmu na starcie życia społeczeństwo może liczyć na odczuwalne sukcesy w przyszłości. Państwo powinno być rzetelnym inwestorem w dzieciństwo. Na drodze realnych zmian, które zachodzą w trzech ważnych kierunkach — stanowienia państwa, budowy demokracji oraz tworzenia gospodarki rynkowej, Ukraina osiągnęła pewne sukcesy. Jednak sytuacja demograficzna pozostaje katastrofalna. Według danych Państwowego Komitetu Statystyki (2006 r.), na Ukrainie obserwuje się kryzys demograficzny, który z każdym rokiem się pogłębia. I najgorsze w tej sytuacji jest to, że z powodu problemów ekologicznych rośnie śmiertelność nie tylko wśród populacji dorosłych, ale także wśród dzieci. Dzisiaj niezaprzeczalnym faktem jest to, że przeważająca większość noworodków ma problemy ze zdrowiem. Zatem państwo musi poważnie zajmować się zdrowiem dzieci, tworzyć maksymalnie sprzyjające warunki dla rozwoju dzieciństwa. ENDOEKOLOGIA DZIECKA Cechą charakterystyczną stanu zdrowia naszych dzieci, zwłaszcza tych, które mieszkają w miastach, jest codzienny negatywny wpływ stanu środowiska na ich zdrowie. Ten wpływ jest przyczyną ciągłego naruszania stanu funkcjonalnego organizmu dziecka. Przez zanieczyszczenie niskiej jakości wodą pitną i produktami żywnościowymi, tłowymi technogennymi polami elektromagnetycznymi (elektrosmog jako rezultat pracy sprzętu gospodarstwa domowego, w tym komputerów i telefonów komórkowych), a także przez ciągłe napięcia psychospołeczne w społeczeństwie, w rodzinie, stan funkcjonalny wszystkich organów i układów organizmu dziecka dzisiaj istotnie różni się od tego, jaki był 20—30 lat temu. Zmiana stanu funkcjonalnego organizmu dziecka jako rezultat wpływu środowiska stanowi podstawy endoekologii dziecka. Oznacza to, że pierwszy, początkowy wpływ środowiska na organizm dziecka przejawia się nie na poziomie fizycznym czy organicznym, a na funkcjonalnym (nazywanym również polowym). W tym przypadku nowymi dla wykrywania klinicznych efektów wpływu środowiska na organizm dziecka powinny być takie metodyki ekspresowej diagnostyki, które dawałyby możliwość stałego diagnozowania na poziomie funkcjonalnym zmian w organizmie przez negatywny wpływ środowiska naturalnego. Właśnie potrzeba systematycznej diagnostyki stanu funkcjonalnego organizmu, czyli ekspertyzy funkcjonalno-ekologicznej, uformowała nowy problem — problem monitoringu stanu zdrowia dziecka. Taki monitoring warto prowadzić w systemie edukacji, gdzie jest codzienny dostęp do dziecka i możliwość stałego śledzenia stanu jego zdrowia. ENDOEKOLOGICZNY PASZPORT ZDROWIA DZIECKA Funkcjonalny stan zdrowia dziecka dzisiaj można określać za pomocą prostej metodyki: pomiaru prądu biogalwanicznego (metoda diagnostyki W. Makaca). Za pomocą dwóch metalowych elektrod (jedna z nich to cynk, a druga, sondująca — srebro), które rozmieszcza się tak, że cynk przez gazę zwilżoną izotonicznym roztworem fizjologicznym kładzie się na pępek (neutralny biologicznie aktywny punkt (BAP) organizmu), a srebrną elektrodą na zmianę dotyka się odpowiednich BAP kończyn górnych i dolnych człowieka. Przed każdym dotknięciem srebrną elektrodą obowiązkowo zanurza się ją w tym samym izotonicznym roztworze fizjologicznym. Obie metalowe elektrody są zamknięte lub podłączone do urządzenia, za pomocą którego mierzy się prąd biogalwaniczny przepływający przez odpowiednie południki organizmu, kiedy przykłada się te metalowe elektrody. Wielkość prądu biogalwanicznego może osiągać zaledwie kilkadziesiąt mikroamperów, czyli są to małe prądy. Przyczyną powstania prądu biogalwanicznego jest zwykłe zjawisko chemiczne: powstanie siły elektromotorycznej na granicy metal-elektroda podczas kontaktu z organizmem (rodzajem elektrolitu), co właśnie określa przepływ prądu biogalwanicznego. Według określonego schematu oblicza się dane pomiarów i otrzymuje ważne charakterystyki organizmu dziecka: wielkość ogólnej bioenergetyki organizmu, tak zwany korytarz stanu fizjologicznego oraz ilościowy obraz stanu funkcjonalnego 12 głównych organów i układów (płuca, układ krwionośny, serce, jelito cienkie, układ limfatyczny, jelito, trzustka, wątroba, nerki, pęcherz moczowy, pęcherzyk żółciowy i żołądek). Takie proste pomiary określają, czy stan funkcjonalny odpowiedniego organu lub układu odpowiada korytarzowi normy, czy ma odchylenia od normy, czyli ma zawyżoną wartość — hiperfunkcję, lub zaniżoną — hipofunkcję. Dla zdrowego organizmu, dla normalnego stanu wszystkie 12 organów i układów powinno dawać prąd biogalwaniczny, który odpowiada korytarzowi normy. Empirycznie opracowano gradację stopnia wpływu ekologicznego na organizm dziecka. Kiedy cztery organy lub układy mają odchylenia od normy — jest to niski wpływ środowiska na zdrowie dziecka, dzisiaj umownie norma (N), średni (S) wpływ — kiedy 5—8 organów lub układów ma odchylenia, dalej 9—11 — to istotny wpływ (IST). Jeśli wszystkie 12 organów lub układów ma odchylenie funkcjonalne od normy — jest to grupa ryzyka (GR), kiedy istnieje duże prawdopodobieństwo, że u dzieci występuje stan przedpatologiczny lub nawet patologia. Zatem drogą pomiaru prądu biogalwanicznego można otrzymywać faktycznie ekologiczny paszport stanu zdrowia dziecka. Taki paszport składa się z kilku rozdziałów:
— dane ankietowe; — dane antropometryczne z badań, określenie typu konstytucjonalnego dziecka na podstawie wartości wskaźnika Queteleta, a także zgodność rozwoju dziecka z danymi pediatrycznymi (wiek, wzrost, waga); — dane z badania ekologicznego dziecka i określenie stanu ekologicznego dziecka; — najważniejsze wnioski i zalecenia lekarzy dotyczące stanu zdrowia dziecka. Przeprowadzając endoekologiczną paszportyzację zdrowia dzieci w przedszkolu lub grupie dzieci (klasa w szkole), otrzymuje się funkcjonalne mapy ekologiczne o treści medyczno-geograficznej, co pozwala śledzić wpływ czynników antropogenicznych oraz czynników ryzyka ekologicznego na zdrowie dzieci. Mapowanie funkcjonalno-endoekologiczne pomaga zlokalizować region ze stanem przedkryzysowym lub kryzysowym środowiska naturalnego, określić długoterminową prognozę stanu funkcjonalnego zdrowia dorastającego pokolenia, jego zależność od intensywności i czasu działania negatywnych czynników, zapewnić kompleks niezbędnych działań o charakterze prewencyjnym w zakresie ochrony zdrowia i zapobiegania sytuacjom krytycznym. OCENA WPŁYWU EKOLOGICZNEGO NA ZDROWIE DZIECI W ciągu kilku ostatnich lat Instytut Innowacyjnych Technologii i Treści Edukacyjnych Ministerstwa Oświaty i Nauki Ukrainy, Ukraiński Instytut Ekologii Człowieka (Kijów), Naukowo-Wdrożeniowe Centrum „Nadia” (Winnica) przeprowadziły celową pracę dotyczącą zorganizowanego zbierania danych o stanie zdrowia dzieci i młodzieży. Chodzi o badania monitoringowe jako składnik działań państwa, skierowanych na zachowanie i wzmocnienie zdrowia dorastającego pokolenia. Warto zwrócić uwagę na to, że opracowana i przetestowana przez specjalistów Ukraińskiego Instytutu Ekologii Człowieka oraz NWC „Nadia” metodyka funkcjonalnego monitoringu endoekologicznego zdrowia dzieci, która była wykorzystywana podczas prowadzenia badań przez te dwie struktury, jest dość prosta i może być wykonywana w warunkach każdej zorganizowanej grupy dziecięcej. W szczególności w warunkach systemu oświaty nie ma ograniczeń dotyczących stałego monitoringu zdrowia dzieci, co pozwala nie tylko otrzymywać paszport endoekologiczny, wykryć problemy ze zdrowiem, wywołane przede wszystkim wpływem czynników ekologicznych środowiska zewnętrznego, ale także pozwala kontrolować użyteczność i skuteczność jakichkolwiek metodyk uzdrawiania czy rehabilitacji endoekologicznej. Ostatecznie metodyka monitoringu i aparatura są dostępne i proste, wykorzystanie tej metodyki jest możliwe w każdej placówce oświatowej. Zatem prowadzenie stałego monitoringu stanu zdrowia populacji dziecięcej każdego pod względem wielkości mikrorejonu poprzez system oświaty czyni możliwym nie tylko wykrycie realnego stanu zdrowia dzieci, jego zależności endoekologicznej, stanów przedpatologicznych czy patologicznych organizmu każdego dziecka, opracowanie adresowych praktycznych zaleceń dotyczących profilaktyki i rehabilitacji endoekologicznej, ale, co nie mniej ważne, prowadzenie mapowania endoekologicznego konkretnego terytorium i śledzenie skuteczności jakichkolwiek działań ekologicznych na rzecz przywrócenia zdrowia środowiska właśnie poprzez taką biologiczną mapę terytoriów. Przedstawiona wyżej koncepcja diagnostyki funkcjonalno-ekologicznej zdrowia dzieci może być bazową koncepcją działania państwa jako odpowiedź Ukrainy na zobowiązania, które przyjęła ona na siebie przed krajami członkowskimi wspólnoty europejskiej w ramach Deklaracji Konferencji Budapeszteńskiej w 2004 r.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
