Strona · s. 13strona oryginału ↗
UNIKALNY PRZEKRÓJ ERUDYCJI GRAFICZNEJ
Слово Просвіти, №22 за 2007 рік
Ołeksandr FEDORUK, doktor sztuk o sztuce, profesor, członek zwyczajny Akademii Sztuk
Bez Witalija Mitczenka nie wyobrażamy sobie rozwoju ukraińskiej książki, tego wysokiego poziomu, jaki osiągnęła w ostatnim czasie i który dziś reprezentuje na tle standardów światowych, organicznie wpisując się w prestiżowe nurty kultury projektowania graficznego. Projekt książki — termin, który ugruntował się w procesie wydawniczym dosłownie w ciągu ostatnich dwóch dziesięcioleci, a w szerokim rozumieniu oznacza sztukę opracowania graficznego i ilustrowania książki, którą kształtowali i kształtują błyskotliwi mistrzowie, subtelnie, stylistycznie nienagannie i wytwornie odtwarzający estetyczne oblicze ukraińskiej książki. Do znakomitych artystów, którzy wnieśli w opracowanie książki swoją twórczą wizję i zrozumienie, swoją erudycję artystyczną, zaliczamy Witalija Mitczenka. Już ponad 35 lat ten artysta, który obecnie znajduje się w rozkwicie twórczych zamierzeń, szlachetnie i nienagannie pełni swoje artystyczne posłannictwo, a każde nowe dzieło, które rodzi się w murach jego pracowni — czy to kompozycja graficzna na sztalugach, czy ilustracja, czy nowe wzorcowe kroje pisma, czy kultura pisma graficznego, które zaliczamy do rodzaju kaligrafii — świadczy o guście, erudycji, inteligencji autora. A książki, produkcja nakładowa, czasopisma, afisze, katalogi, które projektuje jako graficzny, są wzorcowe, naznaczone intelektem artystycznym; stawiamy je w tym jakościowo estetycznym szeregu, który odpowiada kryteriom nowoczesnego myślenia artystycznego i odnosi się do szerokich wyobrażeń o konkretnym przekroju historii sztuki. Śmiało, bez zastrzeżeń dowodzimy, że dziś ukształtował się już oryginalny styl Mitczenka, występuje jego klasyczna akademicka manera, którą wyniósł podczas studiów w Moskiewskim Instytucie Poligraficznym, a potem doskonalił w światowie znanej Akademii Sztuki Drukarskiej w Lipsku. Mitczenko ma naśladowców, uczniów, którzy torują w sztuce przetarte przez niego ścieżki… Kiedyś wielcy nasi artyści H. Narbut, M. Butowycz, H. Jakutowycz podnieśli jakościowy przekrój ukraińskiej książki — głęboko znali ukraińską książkę rękopiśmienną, a także drukowaną z epoki baroku. Jakościowe osiągnięcia wielkich mistrzów swego czasu przejął, a następnie własną pracą, twórczością uwieńczył Witalij Mitczenko, i można się dziwić, a zarazem zachwycać, z jakim smakiem i taktem to czyni. Proponowana książka artysty ma metaforyczny, werbalnie wyjaśniony tytuł — „Wędrówki” i wskazuje na niecodzienne karty jego twórczości, która rozwijała się i kształtowała przez wiele lat niezwykłego życia artystycznego; ustawia w logiczną linię ewolucję artystyczną na różnych zakrętach jego biograficznego losu —
od pierwszych studiów w Saratowskiej Szkole Sztuk Pięknych po znaczące podróże po miasteczkach Ukrainy i krajów europejskich, na błogosławione plenery do Siedniewa — twórczego przystani artystów naszego państwa, na Krym, gdzie rozkwitał talent I. Bogajewskiego, M. Woloszyna, F. Zacharowa, P. Stolarenki, do ukochanej przez niego Sulimiwki — siedziby znanego kozackiego rodu pułkowniczego. „Mandry” to artystyczna spowiedź autora, którą on ufnie przedstawia do osądu wdzięcznemu widzowi i czytelnikowi. „Mandry” to książka etapowa, gdyż podsumowuje ponad trzydziestoletnią drogę twórczą artysty, ukazując jego wzniesienie przez przecięcia i znaki losu. W takim rozumieniu „Mandry” postrzegane są jako artystyczny los samego Mitczenki.
Bibliofile cenią książki zilustrowane i opracowane graficznie przez Mitczenkę, ponieważ demonstrują one wysoką kulturę sztuki książkowej. Wymieńmy pobieżnie jedynie niektóre z szeregu tych wydań, biorąc pod uwagę nasze ograniczone możliwości ich prezentacji, lecz znamienne jest, że wszystkie wymienione prace są perłami sztuki książkowej. Zatem „Pochwała głupoty” Erazma z Rotterdamu, „Wieczory na chutorze koło Dikanki” Mikołaja Gogola, zbiór poezji barokowej „Lutnia Apollina” — wszystkie z 1981 r., „Jan Krzysztof” Romain Rollanda (1982), „Don Juan” G. Byrona (1985), „Mazepa” Bohdana Lepkiego (1994), „Ogień z popiołu” Iwana Draczа (1995) — i to nie wszystko: poza wymienionymi na liście — dobra setka opracowanych wydań, wśród których wiele literatury edukacyjnej… Mitczenko ukształtował się zawodowo, pracując w wydawnictwie „Dnipro”, a dziś jest głównym artystą wydawnictwa „Hramota”. Zatem „Mandry” przywracają pamięć artysty o specjalizacji na niwie sztuki grafiki książkowej, w której dziedzinie jego twórczość jest dobrze znana i ceniona na Ukrainie.
Postanowiwszy wydać własne „Mandry”, Witalij Mitczenko jakby tym samym ukazał bogatą paletę swojej twórczości, zebrał w jedną całość materiały, które mają wartościowe kryteria, naznaczone aktualnością artystyczną, a także naukową. Książka w porządku chronologicznym rozwija kolejną stronę talentu artysty — jego twórcze inicjacje w dziedzinie grafiki sztalugowej, kaligrafii, ukazując, oprócz designu graficznego, krąg artystycznych zainteresowań, a także problemy artystyczne jej autora. Mitczenko odrodził tradycje ukraińskiej kaligrafii, nadając jej poetykę opartą na estetyce wizualnej, nieodłączną częścią której jest stan duszy artysty. Jego znaki pisane semantycznie nawiązują dialog z cyrylicką kulturą dawnych ukraińskich ksiąg rękopiśmiennych, barokowymi znakami w starodrukach, genetycznie ciążą ku pamięci o Georgiju Narbucie, i w tym sensie Witalij Mitczenko jest wdzięcznym kontynuatorem genialnego grafika.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
