Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 13strona oryginału ↗

Topos klęski Maksyma Iszczenki

Слово Просвіти, №22 за 2007 рік

Jewhen BARAN, Iwano-Frankiwsk Stepan Procjuk. Ofiarowanie: Powieść. — Iwano-Frankiwsk: Tipowit, 2007. — 207 s. (Seria „Inna proza”). Nie zamierzałem ponownie czytać powieści S. Procjuka „Ofiarowanie”. Cztery lata temu, kiedy dopiero co została wydrukowana na łamach „Kurjera Kryvbasu”, po przeczytaniu utworu powiedziałem autorowi, że to najgorsza spośród jego powieści. A gdy pojawiła się replika Petra Fedotiuka w „ŁU”, to mimo pewnej ostrości ocen w zasadzie zgadzałem się z recenzentem. Prawdopodobnie nigdy nie wypowiedziałbym się publicznie o tej powieści tak, gdyby nie ukazał się kolejny głos na jej temat, napisany przez dziennikarkę Nadiję Semenkowycz w gazecie „Wieczorny Iwano-Frankiwsk” („Ofiarowanie” dla kogo? albo Degeneraci, „cholera jasna”!” // „Wieczorny Iwano-Frankiwsk”, nr 17, 10 maja 2007 r. — s. 5). Ocena Nadiji Semenkowycz jest ostra i negatywna. Przytoczywszy jedną z pierwszych scen seksualnych w powieści, dość odrażającą, Nadija Semenkowycz akcentuje wyłącznie tę odrażającość, wyciągając ogólny negatywny wniosek. Przy tym w recenzji dziennikarki jest, moim zdaniem, istotna uwaga, a mianowicie przesycenie aluzjami literackimi i intelektualnymi dygresjami. Choć wniosek znów jest nieco dziwny: „Zbyt wiele nazwisk w «Ofiarowaniu» zauważył szanowny docent (…)”. Nie wiem, dlaczego S. Procjuk rozpoczął serię „Inna proza” właśnie od tej powieści. Bo najlepsza spośród jego powieści, ostatnia napisana przez niego, to „Zniszczenie lalki”. Być może zadziałało pragnienie ujrzenia powieści w wersji książkowej, dla czego pisarz dokonał poprawek składniowych. Mówiąc, że „Ofiarowanie” jest najgorszą powieścią S. Procjuka, nie miałem na myśli scen seksualnych związków z kobietami. Tu akurat wszystko jest umotywowane wewnętrznymi zaburzeniami psychicznymi głównego bohatera, poety z Miczurówki, Maksyma Iszczenki. Być może tych scen jest zbyt wiele (rzeczywistych i wymyślonych, stworzonych chorobliwą wyobraźnią Maksima), ale kobiet, z którymi spotyka się Maksim, jest niemało jak na jedną powieść: niekochana żona Olga, niekochana kochanka Inna (to właśnie ona staje się ofiarą najbardziej rozpasanych seksualnych perwersji Maksima), niekochana uzbecka poetka Kuldżan i wreszcie rzekomo ukochana studentka Maria, „dziewczyna z oczami nie to łani, nie to antylopy, a jeśli bez ironii, to z oczami, których nie sposób zapomnieć!”. Właśnie ta ostatnia z jego ukochanych, jego „ostatnia tablica wiary w miłość”, jego „bogarodzicielski topos”, postępuje z Maksimem tak, jak on robił ze wszystkimi innymi kobietami: wykorzystawszy go do małej intrygi, porzuca niedocenionego geniusza miczurinowskiego dla zabezpieczonego życia z czterdziestoletnim biznesmenem. I jakiegokolwiek romantycznego nimbu nie nadałby Maksim swojej ukochanej, ona okazała się prawdziwą

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn