Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 15strona oryginału ↗

DUCHOWA MISJA KYRYŁA STECENKI 24 maja 125 lat temu Czerkaszczyzna podarowała Ukraińskiej Kulturze Duchowej skarb światowej skali. W malowniczej wsi Kwitky urodził się wybitny ukraiński kompozytor, działacz kulturalno-społeczny i państwowy, orędownik ukraińskiego kościoła narodowego Kyryło Hryhorowycz Stecenko.

Слово Просвіти, №22 за 2007 рік

Tina PERESUŃKO, kanał radiowy “Kultura” Życie Kyryła Hryhorowycza było unikalne, pełne dynamiki i ruchu, ognia i oddania temu intuicyjnemu głosowi serca, który prowadził go przez Los. Przeżywszy zaledwie 40 lat, kompozytor stworzył około 50 romansów i zespołów wokalnych, ponad 50 utworów chóralnych, opery dla dzieci i monooperę “Ifigenia w Taurydzie”, muzykę do przedstawień teatralnych, a także dziesiątki opracowań ukraińskich pieśni ludowych. Podróżując po Ukrainie z koncertami chóralnymi razem z wybitnym Mykołą Łysenką (który powiedział o Kyryle: “Oto kto zastąpi mnie po mojej śmierci”), poznał unikalne piękno pieśni ludowej. Jako dyrygent założył ponad 30 zespołów chóralnych — profesjonalnych, amatorskich, dziecięcych, świeckich i cerkiewnych. Kyryło Stecenko stał się fundatorem i kierownikiem Pierwszego ukraińskiego chóru narodowego w 1918 roku, Ukraińskiej Republikańskiej Kapeli (1919) oraz Drugiej Wędrownej Kapeli (1920). Po nauce w Sofijskiej szkole duchownej, Kijowskim seminarium duchownym, Szkole Rosyjskiego Towarzystwa Muzycznego i Szkole Muzycznej Mykoły Łysenki, kompozytor podarował światowej kulturze unikalne utwory duchowe: Trzy Liturgie, “Wsienoszczną”, “Panichidę”, “Pieśni Cherubinów” (6 utworów), “Miłosierdzie pokoju” (4 utwory), “Chwalcie imię Pańskie” (9 utworów), “Nabożeństwo wielkanocne”, “Kolędy i szczedriwki” (50 utworów), kanty religijne i inne dzieła. Duchowa misja Kyryła Hryhorowycza Stecenki to połączenie swojego narodu z Korzeniami i Bogiem. Kultura ludowa, twórczy spadek “systemu korzeniowego” Ukrainy — Szewczenki, Franki, Łesi Ukrainki — oraz energia ziemi — to ta przestrzeń, która go kształtowała i z którą połączył się we współtworzeniu w imię przyszłego rozkwitu kulturalnego państwa. Za każdym razem, interpretując i rozpoznając swoje przeznaczenie, kompozytor starał się znaleźć takie formy i metody zachowania korzeni narodu, które najgłębiej wcielałyby zamysł Stwórcy względem Przeznaczenia Ukrainy. Dlatego jako pedagog Kyryło Hryhorowycz opracował nowatorskie metodyki i repertuar do nauki muzyki i śpiewu dla uczniów na podstawie pieśni ludowej, rozpatrując ukraiński folklor jako potężne narzędzie wychowania społeczno-patriotycznego dzieci i młodzieży. Do tej pory te prace nie zostały wydane i nie były wykorzystywane w szkolnej praktyce muzycznej, jednak istnieją już porozumienia z wydawnictwem w sprawie druku “Śpiewnika szkolnego” jubilata. Kompozytor wykazał się także jako działacz państwowy. W czasach Centralnej Rady, Hetmanatu i Dyrektoriatu kierował wydziałem muzycznym w Ministerstwie Oświaty, w Głównym Zarządzie Sztuki i Kultury Narodowej, opracowuje ideologię ukraińskiej kultury narodowej. Tworzy państwową orkiestrę instrumentów ludowych, narodową orkiestrę symfoniczną, wydawnictwo muzyczno-pedagogiczne, zbiory nut chóralnych, instytut dyrygencki, towarzystwo muzyczne. Jeszcze prostszą interpretacją procesu harmonizacji kultury narodowej jest zachowanie i koncentracja kapitału twórczego kompozytora. Ośrodkami takiego procesu są muzea. W rodzinnej wsi kompozytora Kwitky w rejonie korsuń-szewczenkowskim, w budynku szkoły, gdzie się uczył i pisał swoje pierwsze utwory muzyczne, stworzono jeszcze za czasów władzy radzieckiej Muzeum im. Kyryła Stecenki. Jednak z powodu braku finansowania, uwagi społecznej i państwowej, w wyniku 10-letniego braku remontu systemu grzewczego, ściany, sufit i podłoga muzeum mają wszelkie szanse “pęknąć w szwach”, niszcząc artefaktowe ślady twórczej drogi kompozytora. A bohaterowie Muzeum im. K. H. Stecenki (tak nazwał pracowników muzeów narodowych Saśko Położynski, odpowiadając na pytanie dziennikarza “5 kanału”, w kim widzi współczesnych bohaterów narodowych) zmuszeni są, kierując się wewnętrznym oddaniem sprawie narodowej, zbierać z ostatnich kątów “prowiant” dla muzealnych “zasobów” (farby, miotły, wykończenia). Lecz nawet w muzeum, które jest centrum oświatowym i nośnikiem tradycji kulturowo-ideologicznej, wciąż zachowuje się radziecki fundament stosunku do twórczości Kyryła Stecenki: “Żywiołowe dążenie Stecenki do niesienia wysokiej kultury szerokim masom pracujących było współbrzmiące z leninowską ideą rewolucji kulturalnej, adresowanej do milionów i dziesiątek milionów pracujących, którzy stanowią kwiat kraju, jego siłę, jego przyszłość” — takie napisy tworzą przestrzeń muzealną ekspozycji. Za czasów władzy radzieckiej świadomie unikano jego twórczości duchowej, a decyzję Kyryła Hryhorowycza o zostaniu księdzem interpretowano jako wymuszoną, “aby wyżywić rodzinę”. Jednak Kyryło był orędownikiem kościoła narodowego, gdyż to właśnie on zorganizował parafie z ukraińskim językiem nabożeństw, stworzył cerkiewny repertuar muzyczny na podstawie narodowego melosu i tradycji. Obok metropolity Wasyla Łypkiwskiego stał się jednym z fundatorów Ukraińskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego (1921 r.), zostając później jego protoprezbiterem. Dzisiaj, niosąc odpowiedzialność rodową za właściwe odkrycie twórczego spadku swojego dziadka, wnuk kompozytora Kyryło Wadymowycz Stecenko zainicjował opracowanie “Ogólnoukraińskiego programu kulturologicznego “Kyryło Stecenko — 125”. W warunkach ścisłej współpracy państwa, społeczności i społecznie odpowiedzialnego biznesu uda się go zrealizować. Jubileuszowe przedsięwzięcia lat 2007—2008 obejmują realizację projektu „Muzyka duchowa Kyryła Stecenki w soborach Ukrainy”, unikalnego programu śpiewaka Pawła Huńki z Wielkiej Brytanii „Romanse Kyryła Stecenki”, festiwalu muzycznego „Serce Ukrainy” w obwodach czerkaskim, winnickim i kijowskim, programu trasy koncertowej po małych miastach Ukrainy od Kijowa do Odessy: „Szlakami Drugiej wędrownej kapeli Kyryła Stecenki”, a także uroczystego koncertu w Narodowej Operze Ukrainy. Dekret Prezydenta Ukrainy przewiduje również druk jubileuszowego znaczka pocztowego i koperty, wydanie publikacji nutowych, prac pedagogicznych i muzykologicznych Kyryła Stecenki oraz jego spuścizny muzycznej na płytach kompaktowych, przeprowadzenie konferencji naukowej w Narodowej Akademii Nauk Ukrainy, koncertów i wieczorów tematycznych w regionach Ukrainy. Na początku ubiegłego wieku los zetknął wybitnych przedstawicieli budowania narodu — Kyryła Stecenkę, który realizował życiowy testament Mykoły Łysenki, oraz Hetmana Ukrainy Pawła Skoropadskiego (w którego rządzie pracował kompozytor). Podobnie i dziś, w jednym wymiarze historii, a może i w podobnych warunkach, kontynuują tworzenie przestrzeni tożsamości i duchowości Ukrainy, odkrywając potencjał swojej Rodowej Misji wnukowie wybitnych przywódców narodowych. Kyryło Wadymowycz Stecenko, skrzypek i kompozytor, obecnie członek Narodowej Rady ds. Kultury i Duchowości przy Prezydencie Ukrainy, autor monografii „Strategie kultury Ukrainy”, a także Mykoła Witalijowycz Łysenko — dyrygent Państwowej Estradowej Orkiestry Symfonicznej, regent chórów muzyki duchowej, dziennikarz. Niedawno na Ukrainę powrócił wnuk Pawła Skoropadskiego — Borys Danyłowycz Skoropadski, który pragnie przywrócić prawdę o Drugim Hetmanacie i wcielić w życie państwowotwórczą ideę Trzeciego Hetmanatu. Rodowa odpowiedzialność wnuków jest ściśle spleciona z narodową i są oni zmuszeni szukać form konsolidacji w imię przezwyciężenia kryzysów narodowego i państwowego. Tak opracowywana jest idea stworzenia potężnego Ukraińskiego Sojuszu Promocyjnego (UPA-2), który, stosując technologie nowoczesnego zarządzania, będzie sprzyjał aktualizacji i rezonansowemu rozpowszechnianiu ukraińskich wartości i tradycji w imię budowy Ukrainy. „Rodowa trójca” — Kyryło Stecenko, Mykoła Łysenko, Borys Skoropadski — troskliwie zawiesza portret kompozytora podczas jubileuszowego wydarzenia.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn