Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 15strona oryginału ↗

Włoscy dokumentaliści filmowi o Czarnobylu

Слово Просвіти, №22 за 2007 рік

Walentyna Dawydenko W ramach Międzynarodowego Festiwalu Filmów Dokumentalnych „Kinolitopys” w małej sali klubu kinowego NaUKMA odbyła się prezentacja filmu „Pamiętać o Czarnobylu”. Pomysł i koordynacja projektu należą do Franceschi Lomastro i Andrija Omelanjuka. Zrealizowało go stowarzyszenie „IL PONTE-MIST” wspólnie z urzędem miasta Caldonazzo (prowincja Vicenza, Włochy). To właśnie w tym mieście o tragedii w Czarnobylu opowiedziało troje ukraińskich artystów: Anatolij Hajdamaka — malarz, autor ekspozycji Muzeum Czarnobyla w Kijowie, Ihor Kostin — fotoreporter, dla którego upowszechnianie informacji o Czarnobylu stało się sprawą całego życia, oraz Lina Kostenko — poetka, która w swojej twórczości nie tylko odzwierciedliła dramat zrujnowanej ukraińskiej ziemi, ale sama wielokrotnie uczestniczyła w wyprawach do opuszczonych czarnobylskich wsi. Podstawą taśmy są wrażenia włoskich autorów Manuela Baldiniego i Fabia Fernanda z wystawy Anatolija Hajdamaki w Caldonazzo. W starożytnej willi, która zachowała ducha epoki renesansu, tego symbolu harmonijnego postępu ludzkości, artysta umieścił obiekty, które gwałtownie kontrastują ze środowiskiem czystej, kwitnącej przyrody i majestatycznej architektury. Dokumentalne zdjęcia, panneau, krzyże przewiązane ręcznikami tworzą memoriał cierpień całego narodu, uosabiając przestrogę dla całej cywilizacji ludzkiej przed niedopuszczalnością powtórzenia tego nieszczęścia na jakimkolwiek terytorium. Ukraińska kołysanka brzmi żałośnie za kadrem, bo rozszerzone oczy dzieci czarnobylskiej wiosny patrzą z ekranu na wszystkich dorosłych, którzy dopuścili do tej tragedii. Dźwięk i obraz autorzy budują dalej na kontraście. Po radosnej włoskiej dziecięcej piosence kadry towarzyszy charakterystyczny dźwięk dozymetru, który świadczy o niewyobrażalnym przekroczeniu dawki promieniowania. Dokumentalne zdjęcia tamtych czasów ukazują panoramę katastrofy czarnobylskiej, gdzie Apostołowie XX wieku w białych strojach i respiratorach — likwidatorzy awarii oraz jej odważni kronikarze, jak fotograf Ihor Kostin. Oto on biegnie, wyposażony w takie środki ochrony, a widocznie bezbronny, by zrobić kilka zdjęć reaktora i wrócić do helikoptera, gdzie pilot nawet nie wyłącza silników, czuwając nad każdą minutą zagrożenia dla życia. Takie dokumentalne wtrącenia w fabułę wywierają niezapomniane wrażenie na zagranicznym widzu. I autorzy filmu wmontowują te kadry, w których żywe wrażenia włoskich dzieci i dorosłych uzupełnione są dziecięcymi rysunkami — opowieściami o kruchości tego świata wobec zagrożenia ludzkiej chciwości i zaniedbania. Ukraińska pisarka i literaturoznawczyni w Rzymie Oksana Pachlowska, komentując obraz, mówi o znacznie głębszych korzeniach tego ludobójstwa wobec narodu ukraińskiego, poświadczonych historią wszystkich czynów minionej totalitarnej władzy. Franceska Lomastro, jeden z koordynatorów projektu, opowiedziała, że Włosi odebrali zobaczone jako skondensowany ból wszystkich społecznych i ekologicznych tragedii ludzkości: „Osobiście Ukraina otworzyła się dla mnie jako ziemia wielkich historycznych i ludowych tradycji. Dwa lata temu po raz pierwszy zorganizowaliśmy wielką wystawę ukraińskiego malarstwa, która wszystkim bardzo się spodobała. Poznawszy malarza Anatolija Hajdamakę, chcieliśmy zorganizować wystawę jego obrazów, ale on zaproponował zupełnie inny projekt dokumentalnej ekspozycji tragedii czarnobylskiej. Już gdy tylko zaczęliśmy omawiać jej realizację właśnie w taki sposób, w kontraście z przepięknym pejzażem starożytnej włoskiej willi, ciarki przeszły mi po skórze, tak to było wstrząsające. Anatolij Hajdamaka, pokazując nam eksponaty muzeum czarnobylskiego, powiedział: „Chcę jedynie opowiedzieć o bólu mojego narodu jako przestrodze dla całej ludzkości”.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn