Strona · s. 1strona oryginału ↗
WSZECHUKRAIŃSKI TYGODNIK KULTUROLOGICZNY 22 (451), 29 maja — 4 czerwca 2008 W NASZYM PRACOWITYM, BEZOBŁUDNYM PLEMIENIU... DO 140-LECIA «PROSWIATY»
Слово Просвіти, №22 за 2008 рік
Lidia RYBENKO, m. Równe
Każdy kraj ma w naszej wyobraźni swój obraz. Składają się na niego stereotypy, które powstają z tego, co usłyszano, przeczytano i zobaczono na ekranie, a upiększa je wyobraźnia. Zapewne dla większości cudzoziemców wizerunek Ukrainy nie jest zbyt pociągający ze względu na Czarnobyl, na naszą nędzę, której skutkiem są liczni zarobkowi emigranci, oraz na nasze wewnętrzne skandale międzypartyjne i międzyklanowe. To kładzie czarną barwę również na jasne oblicze ojczyzny-Ukrainy w kalinowym wianku, na łagodnych ziemiach, wypielęgnowane w sercach samych ukraińskich patriotów. Autorkę zaś prześladuje wizja: gdzieś tam, w jednej z warstw Szadanakaru, w infrafizycznych podziemiach, dusza Ukrainy próbuje uwolnić się od bezlitosnych udręk uicraora, agresywnej demonicznej istoty, transfizycznego nosiciela wielkomocarstwowości, stworzonego nie tylko do obrony własnego państwa (nie narodu czy kraju, lecz właśnie państwowej maszyny), ale także do napadania na sąsiednie. Rozwścieczony tym, że ona (Ukraina) zdołała wyśliznąć się z jego macek, nie może pogodzić się ze stratą i nieustannie próbuje ściągnąć ją z powrotem na swoje łono. Nawet jeśli wizje Daniiła Andriejewa (a to właśnie jego „Róża świata” zrodziła tę fantasmagorię) są owocem jego własnej wyobraźni, to makabryczny obraz w pewnym stopniu odpowiada istocie rzeczy: duszę Ukrainy rzeczywiście dręczą, lecz nie tylko zewnętrzne uicraory, ale także „swoje”, wewnętrzne — jakieś uicraorki, które zagnieździły się w ciele Ukrainy i piją jej soki. Za dużo mistyki, powiecie. Na to można odpowiedzieć: kto wie, czym jest rzeczywistość i ile w niej mistyki? Dlatego bez odwoływania się do pewnych irracjonalnych pojęć autorka nie widzi odpowiedzi na pytanie. A pytanie jest tak proste, że aż naiwne: jak to się stało, że Ukraińcy znaleźli się w takiej… Tu każdy może wstawić własne określenie: dziurze, pułapce, jamie — zależnie od tego, jak uświadamia sobie miejsce, w którym się znajduje; sądzę, że wielu sięgnie po bardziej malownicze i energiczne synonimy. Pytanie jest proste, a odpowiedź… Czy może szukamy nie tam, gdzie trzeba? Sięgamy po superzłożone analizy ekonomiczne z empirycznymi wzorami, schematami, diagramami, tabelami porównawczymi, a odpowiedź tymczasem leży w innej płaszczyźnie. Pamiętacie, jak kiedyś łamaliśmy głowy nad zadaniem arytmetycznym, aż dopóki nie olśniło: przecież można je elementarnie rozwiązać metodą algebry! Wprowadzamy „iksa” — i po chwili mamy poprawne rozwiązanie! Może więc abstrahować od oczywistych i namacalnych realiów, wyrwać się poza ich granice i tam, w innym wymiarze — duchowym — szukać prawdy? Drogowskazem będzie pojęcie „ducha narodu”, które według Mykoły Kostomarowa jest podstawą rozwoju historycznego i do poznania którego powinna zmierzać historia narodu. Czy Bóg od początku obdarzył nim dany naród w gotowej postaci, czy też kształtował się on w procesie rozwoju tego narodu, zależnie od geografii, okoliczności, sąsiadów itd. — o tym pisano i przepisywano wiele, trzeba by przeczytać Bierdiajewa, ale teza o charakterze narodowym nie jest błędna. Zatem, podobnie jak poszczególni ludzie, narody są mniej lub bardziej uzdolnione w pewnej dziedzinie. Na przykład o Ukraińcach, narodzie marzycieli-rolników, w żaden sposób nie można powiedzieć, że są genialni w handlu czy kombinowaniu. To właśnie są kluczowe słowa — ów wspomniany „iks”. Zastanówmy się więc. Skoro opublikowano listy najbogatszych obywateli Ukrainy, przeanalizujmy to i zdziwmy się, dlaczego tak nieproporcjonalnie mało jest wśród nich przedstawicieli narodu rdzennego? Osoby z tej listy, o ile wiadomo (a może autorka się myli — w takim przypadku z przyjemnością prosi o wybaczenie), nie otrzymały Nagród Nobla ani milionowych honorariów w sferze intelektualnej czy artystycznej, a pierwszy milion (ten właśnie, o którego pochodzenie rekiny biznesu proszą, by nie pytać) zarobili na orbitach biznesu — i tu właśnie czas podstawić nasz „iks”: dzięki handlowi i kombinowaniu. Zatem odpowiedź leży na powierzchni. Otóż już na początku, kiedy Ukraińcy w stanie euforii machali narodowymi flagami, świętując Niepodległość, ich współobywatele innej krwi, z właściwą im na poziomie genetycznym przebiegłością, już kręcili pierwsze interesy, zarabiając miliony. Obecność wśród nich naszego brata wynika z rozmaitych przypadków i okoliczności; w końcu wśród autochtonów także są z natury utalentowani handlowcy — jednak w naszym pracowitym i niepodstępnym (w swojej masie) plemieniu jest ich niewielu: rolnik, zakorzeniony w ziemi i do niej przywiązany, choć dla opłacalności gospodarstwa musi być praktyczny i uwzględniać wiele czynników, to jednak przede wszystkim polega na własnych rękach i pracy, a ta dziedzina działalności zasadniczo różni się od na przykład lichwiarstwa, gdzie umysły muszą pracować w zupełnie innym kierunku. I tak przez wieki: jedne narody doskonaliły się w rolnictwie, inne — w lichwiarstwie. Czy zatem naród rolników może konkurować w biznesie (nieczystym!) z narodem lichwiarzy? Albo z potomkami ordyńskich najeźdźców, dla których ziemia to tylko powierzchnia, po której mkną na swoich szybkonogich koniach w nienasyconym pragnieniu odebrania wszystkiego autochtonom, zniszczenia, wyssania wszystkich soków z ziemi, do której nie mają żadnego interesu?
Malarz Teodozij Humeniuk
Oto skąd bierze się niski odsetek etnicznych Ukraińców wśród ukraińskich miliarderów. Narzekać na to jednak nic nie da — przecież śmiesznie jest grozić pięścią niebu, bo leje na nas deszczem. I jeśli Bóg dał różnym narodom różne talenty, to zamiast skarżyć się, czas opamiętać się i przeciwstawić ich talentom nasze wartości, dzięki którym przetrwaliśmy przez wieki, mimo potężnych fal zdobywców-kolonizatorów, które zalewały po krawędź nasze ziemie. Lecz przede wszystkim należy sięgnąć po dawny zwyczaj naszych przodków: rozwiązywać problemy wspólnoty na wiecach, a więc na oczach wszystkich, kierując się sprawiedliwymi prawami. Nasz naród powiedział: wspólnota to wielki mąż. Najwyższe wiece — Rada Najwyższa — stanie się takim dopiero po powrocie do systemu większościowego. Wszyscy to rozumieją, ale noga wciąż na hamulcu… A jednak w powietrzu unosi się coś na razie ledwie uchwytnego. Najpewniej zaczyna wrzeć oburzenie Ukraińców, którzy stopniowo otrząsają się po podstępnych ciosach poniżej pasa, ocierają łzy, przez które widzieli otoczenie zniekształcone, i zaczynają szukać przeciwdziałania bezprawiu. Jednym z wariantów jest utworzenie, na przykład, rady obywatelskiej miasta złożonej z liderów różnych organizacji społecznych, partii, związków itp., które wnoszą pod obrady najbardziej palące problemy. Nawiasem mówiąc, taka rada powstała w Równem, zbierała się już kilka razy, rozpatrzyła szereg kwestii, napisała odpowiednie apele. Widać, że to siła. Co prawda potencjalna. Uwierzę, że jest skuteczna, dopiero wtedy, gdy na przykład z miasta znikną automaty do gier hazardowych, przeciwko którym się opowiedziała.
OKREMY DEŃ W KALENDARZU
„W RODZINIE WOLNEJ, NOWEJ”
TWÓRCY RODU BORYSPOLSKICH
Dobrowolne ofiary „Na Cerkiew Kobzarza”: MBF „Ukraińska Rodzina” Nr rachunku 26045200145101 w Podolskim oddziale AKB „Kijów”, MFO 320401, ZKPO 21709106
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
