Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 9strona oryginału ↗

W SWOIM DOMU — SWOJA I PRAWDA, I SIŁA, I WOLNOŚĆ 19—23 maja, w kwitnącym, letnio upalnym czasie, obwód dniepropetrowski stał się duchowym centrum Ukrainy: odbywało się tu Międzynarodowe Święto Szewczenkowskie „W rodzinie wolnej, nowej”.

Слово Просвіти, №22 за 2008 рік

Nina HNATIUK Zdjęcia autorki Co wiemy o Siczesławszczyźnie, krainie kozackiej wolnicy, bezkresnych stepów, cicho płynącego Dniepru-pięknisia? Wiemy, że wytapiają tu metal i tworzą petrykiwskie cuda-malowidła, rakiety kosmiczne oraz różnorodne wyposażenie kopalniane i hutnicze. Tylko w Dniepropetrowsku, dawnym Jekaterynosławiu, który budowano jako trzecią, południową (po Moskwie i Petersburgu) stolicę Imperium Rosyjskiego, dziś jest ponad 100 organizacji naukowych i naukowo-konstruktorskich, cztery akademie i tyle samo uniwersytetów. Ujął nas swoim pięknem i majestatem Dniepr, którego nabrzeże Hiroshi Kataoka — badacz ukraińskiego folkloru rozciągnęło się w centrum obwodowym na 32 kilometry. Dzięki tej potężnej rzece, licznym parkom i skwerom, szerokim bulwarom nie tak bardzo odczuwa się emisje do atmosfery kombinatów metalurgicznych i wielu dziesiątek tysięcy samochodów. Ale czy wszystko jest idealne w tym półtoramilionowym mieście, które dzięki swoim wielu władcom i grubasom wciąż nie chce rozstać się z komunistyczną przeszłością? Dniepropetrowsk nijak nie stanie się Siczesławiem, choć marzą o tym i domagają się tego proświcianie, społeczność naukowa i twórcza, tysiące jego świadomych mieszkańców. W mieście do dziś nie ma ulic z imionami takich znanych działaczy, jak architekci O. L. Krasnosielski i D. S. Skorobogatow, pisarze A. F. Kaszczenko i W. P. Pidmohylny, teolog, historyk W. O. Bidnow i literaturoznawca P. O. Jefremow… W tym samym czasie miasto „upiększają” nabrzeże imienia Lenina, place nazwane nazwiskami wielu innych bolszewickich wodzów, a także ulice Zonalna, Tymczasowa, Panelowa, Kołchozowa, Komitetowa, Radziecka, Socjalistyczna, Niezamożna, Obwodowa, Elektryczna, Masywna, Konstruktywna, Zoologiczna i inne. Nadszedł czas, aby wreszcie określić się z nazwą centrum obwodowego oraz z jego herbem, biorąc pod uwagę historyczną przeszłość tego sławnego kozackiego kraju. Nie warto wsłuchiwać się w słowa rodaka z prezydencką buławą, który powiedział, że idea narodowa nie zadziałała. Gdyby były prezydent Ukrainy głębiej znał twórczość Tarasa Szewczenki, gdyby choć czasami otwierali tę świętą dla Ukraińców księgę jego podwładni, to doszliby do wniosku, że idea narodowa jest zakodowana w słowach Wielkiego Kobziarza: „W swoim domu — swoja i prawda, i siła, i wolność”. Wreszcie mamy swój dom — niepodległe państwo ukraińskie. Trzeba zadbać, aby panowała w nim prawda — o naszej historii, o naszej władzy, o naszych problemach i nadziejach, jak i kosztem czego żyjemy i przetrwamy. A wolność dla Ukraińców — to nie tylko swoboda, ale i wysiłek, by być wolnymi, zdolność zerwania okowów ducha i nigdy więcej nie być niewolnikami na praojczystej ziemi. Czyż nie tak, Ukraińcy? W pracy „Taras Szewczenko. Życie i twórczość” akademik Iwan Dziuba zaznacza: „Szewczenkę rozumiemy na tyle, na ile rozumiemy siebie — swój czas i Ukrainę w nim. I nasza epoka, jak i każda poprzednia, pragnie zbliżyć się do zrozumienia Szewczenki. Ale żeby lepiej zrozumieć go jako naszego współczesnego, trzeba pełniej pojąć go jako współczesnego problemów, społeczeństwa połowy XIX w. Szewczenko sam przychodzi w nasz czas. Ale i my musimy iść w jego czas. Tylko tak między nami a nim będzie pogłębiać się wzajemne zrozumienie. Cenimy duchowe i estetyczne bogactwo jego twórczego świata, zachwycamy się ideowym awangardyzmem i wysokim obywatelskim wizerunkiem, polityczną i moralną pryncypialnością, jego organiczną przynależnością do narodu oraz wieloma innymi drogocennymi cechami, które są powiązane w naszej świadomości z jego imieniem. Ale czy zawsze i czy w pełni możemy sobie wyobrazić, co za tym stało, ile to kosztowało walki, bólu, męstwa, przejrzenia myśli, siły woli, naturalnej czystości i dobroci?” U każdego z nas jest swój Szewczenko. I jego słowami często mówimy, jego oczami patrzymy na świat, jego myślami żyjemy i kochamy, radujemy się i cierpimy, rodzimy się i opuszczamy ten świat. „Ten buduje, ten rujnuje”, — mimo woli wspominamy, kiedy widzimy porzucone kluby i biblioteki, zapomniane, opustoszałe ludzkie siedziby, a obok — pałace handlarzy i złodziei, nowego przebiegłego państwa. Kiedy usłyszysz, jak przedstawiciele frakcji komunistów pragną uczynić rosyjski drugim państwowym, a w rzeczywistości — jedynym państwowym językiem, mimo woli wspominasz: Doborowała się Ukraina Do samego końca. Rodacy ciepło witali Lubow Hołotę Gorzej niż Lach swoje dzieci Ją krzyżują. I do nas, obecnie żyjących, z siwej starożytności zwrócone są mądre, wycierpiane, po ojcowsku wzruszające słowa Tarasa Szewczenki: Swoją Ukrainę kochajcie, Kochajcie ją… W czasie srogim W ostatnią ciężką minutę Za nią Pana módlcie się. Otóż, Międzynarodowe Święto Szewczenkowskie przybyło na Siczesławszczyznę. Odbyło się przyjęcie reprezentacyjnej delegacji twórczej w obwodowej administracji państwowej. Zastępca przewodniczącego ODA Jewhen Borodin, zastępca przewodniczącego rady obwodowej Andrij Sypko, naczelnik obwodowego zarządu kultury i turystyki Kateryna Samareć, przewodnicząca Dniepropetrowskiej obwodowej organizacji pisarskiej Łesia Stepowyczka opowiedzieli o osiągnięciach zawodowych i twórczych siczesławców, wybitnych działaczach przeszłości i sławnych twórcach dobra teraźniejszości, wyrazili pewność, że miasta i wsie Dniepropetrowszczyzny, ludzie tego kraju staną się bliżsi każdemu z nas. Pisarze ze wszystkich obwodów Ukrainy, AR Krym, a także z Białorusi, Armenii, Gruzji, Kazachstanu, Litwy, Polski, Japonii przyjechali do miasta nad Dnieprem, aby powiedzieć swoje słowo o geniuszu narodu ukraińskiego, głębiej poznać ten kozacki kraj, pomnożyć w nim ducha rycerstwa i twórczości, oddać hołd ludziom pracy, wzbogacić się duchowymi skarbami historii. Wśród uczestników tegorocznego święta — laureaci Narodowej Nagrody Ukrainy imienia Tarasa Szewczenki pisarze Lubow Hołota, Hryhorij Husejnow, Ołeś Łupij, Łeonid Tałałaj, Stepan Sapeliak, Dmytro Kremiń, artysta i autor utworów prozatorskich Wasyl Łopata. Uczestnicy święta, przedstawiciele społeczności złożyli kwiaty pod pomnikiem Tarasa Szewczenki w centrum miasta. Otwierając Międzynarodowe Święto Szewczenkowskie „W rodzinie wolnej, nowej” w Dniepropetrowskim Akademickim Teatrze Muzyczno-Dramatycznym im. T. Szewczenki, przewodniczący Komitetu Rady Najwyższej Ukrainy do spraw duchowości i kultury, przewodniczący NSPU, laureat Narodowej Sławny artysta Wasyl Łopata wśród stepowych bezkresów, laureat Nagrody Ukrainy imienia Tarasa Szewczenki Wołodymyr Jaworiwski zaznaczył, że już prawie dwa stulecia słowo Szewczenki porusza, inspiruje świadomych Ukraińców, nie daje spokoju tym, którzy chcieliby znów widzieć Ukrainę kolonią Imperium Rosyjskiego. Dniepropietrowszczyzna to odwieczny kozacki kraj, gdzie pełnym głosem powinien brzmieć ojczysty język ukraiński, rozkwitać ukraińska kultura, wszak to ziemia wielu gigantów ducha, wśród których są Dmytro Jawornycki i Ołeś Honczar. Musimy zrobić wszystko, aby nie malały rzeki naszego patriotyzmu, nie wyczerpywał się grunt wiary, z pokolenia na pokolenie przekazywane były myśli Tarasa, Tarasowe prorocze: „Walczcie – a zwyciężcie!”. Zastępca przewodniczącego Dniepropietrowskiej Administracji Obwodowej Jewhen Borodin ciepło powitał gości, życzył owocnej pracy, sukcesów w twórczości i wręczył W. Jaworiwskiemu upominki – właśnie wydrukowany tom „Szewczenkiana Naddnieprza” oraz ścienny talerz z portretem Tarasa Szewczenki autorstwa petrykiwskich mistrzów malarstwa. Poeta i działacz społeczny, przewodniczący Komitetu ds. przyznawania Narodowej Nagrody Ukrainy imienia Tarasa Szewczenki Roman Łubkiwski przypomniał, że członkowie delegacji artystycznej, docierając do Siczosławia, jechali przez Czehryń, Czerkasy, w pewien sposób powtarzając drogę Szewczenki. I trudno uwierzyć, że tutaj, w sławnym Siczosławiu, pomnik młodego Tarasa Szewczenki stoi na ulicy Lenina. Mamy nadzieję, że nowa władza dąży do pozytywnych zmian. Chcemy je widzieć tutaj, w przemysłowym sercu Ukrainy. Niepokoi nas przyszłość tego kraju, wszak wielu ludzi sprowadzono tutaj z innych ziem. Trzeba zrobić wszystko, aby ci ludzie zbliżyli się do ukraińskich źródeł. Szczerymi oklaskami witali rodacy pisarkę Lubow Hołotę, w 2008 roku uhonorowaną Narodową Nagrodą Ukrainy imienia Tarasa Szewczenki za powieść „Pamięć epizodyczna”. Lubow Wasyliwna często przyjeżdża w rodzinne strony: urodziła się w Krzywym Rogu, mieszkała i uczyła się w rejonie sofijewskim, ukończyła Uniwersytet Dniepropietrowski, pracowała w radiu obwodowym. Niedawno w Akademii Górniczej odbyła się prezentacja powieści „Pamięć epizodyczna”. Przebywała pisarka także na Czytaniach Honczarowskich. Dobrze, że jest w Dniepropietrowsku ulica O. Honczara, kilka szkół nosi jego imię. Bolą córkę stepu problemy tego kraju. W wielu wsiach brakuje wody pitnej – trzeba dowozić ją w plastikowych pojemnikach. Wysycha rzeka Bazawłuk, lecz pozostaje niezniszczalny duch stepu i wolności. I ten duch zwycięży. Przewodnicząca Dniepropietrowskiej Organizacji Obwodowej Narodowego Związku Pisarzy Ukrainy, zasłużona pracownica kultury Ukrainy Lesia Stepowyczka, witając uczestników święta, podkreśliła, że obecna władza w obwodzie nie jest już „kuczmowska”. Jest niemało pozytywnych zmian także w stosunku do ludzi sztuki. W szczególności pisarka cieszy się, że jej projekt stał się rzeczywistością: wydrukowano elegancką, liczącą prawie pół tysiąca stron książkę „Szewczenkiana Naddnieprza”. Rdzeń tego długo oczekiwanego wydania stanowią utwory Hryhorija Bidniaka, Serhija Burłakowa, Hryhorija Harczenki, Wiktora Hrycenki, Hryhorija Husejnowa, Marii Drużko, Olesia Zawhorodniego, Ołeksandra Zajwego, Jurija Kibcia, Wiktora Korża, Mychajła Larina, Mykoły Mykołajenki, Ołesi Omelczenko, Witalija Starczenki, Nadii Tubalcewej oraz innych siczosławskich pisarzy, poświęcone pamięci Tarasa Szewczenki. Ciąg dalszy nastąpi. Uroczystości w Dniepropietrowskim Akademickim Teatrze Muzyczno-Dramatycznym

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn