Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 11strona oryginału ↗

PALETA

Слово Просвіти, №22 за 2008 рік

P. T. Boryspołeć. „Kazanie apostoła Andrzeja”. 1847 r. W Warszawie trafia na karawan, który przewoził ciało zmarłego w Petersburgu portugalskiego posła, w nim też ślepy artysta wraca wraz z kobzą do Ojczyzny. Zatem pierwsza zagraniczna podróż Boryspołcia trwała dwanaście lat. Pod koniec lat 50., kiedy Platonowi Tymofijowyczowi przyznano emeryturę z resortu wojskowego, a Akademia nadała tytuł „Honorowego wolnego członka”, po raz drugi wyjechał do Paryża. Tym razem po to, by leczyć oczy. Lecz w Paryżu Platon Tymofijowycz zginął, wpadając pod koła karety. Tam też go pochowano. Tak tragicznie ułożył się los utalentowanego artysty. Wiele prac twórcy zaginęło. Według dokumentów archiwalnych było około pół setki jego znaczących płócien. Jednak o miejscu przechowywania większości z nich danych nie ma. W Kijowie znajduje się obraz „Kazanie świętego Andrzeja Scytom” (1847), który artysta podarował wielkiemu księciu Aleksandrowi Pawłowiczowi, a ten z kolei podarował go na 100-lecie cerkwi św. Andrzeja. Ta praca do dziś wisi po prawej stronie przed ołtarzem cerkwi. Jeszcze dwie akwarele P. Boryspołcia „Pejzaż” i „Żandarm” przechowywane są w Narodowym Muzeum T. H. Szewczenki, w Petersburgu w Państwowym Muzeum Rosyjskim — obraz „Statki w zatoce w świetle księżyca”, kopia obrazu Tycjana „Męczeństwo świętego Piotra z Werony” — w naukowo-badawczym muzeum Akademii Sztuk Pięknych Rosji, portret A. S. Dargomyżskiego — w Rosyjskiej Bibliotece Państwowej im. M. E. Sałtykowa-Szczedrina, obraz „Madonna” — w Permskiej Galerii Sztuki. Dwa lata po przybyciu Boryspołcia do Rosji do Petersburga wraca z zesłania także Taras Szewczenko. 24 kwietnia 1858 roku zanotował w dzienniku: „Przypuszczenia nigdy mi się nie udają… Dzisiaj na przykład zamierzałem wstąpić do Akademii obejrzeć wystawy, a na zakończenie do hrabiny Anastazji Iwanowny. A stało się tak. W pierwszej sali w Akademii spotkałem Zimbulatowa i Boryspołcia, moich starych i szczerych przyjaciół. Pospiesznie obeszliśmy wystawę, udaliśmy się do Zimbulatowa i czas do obiadu spędziliśmy na wspomnieniach. Jestem całkowicie zadowolony z niepowodzenia”. A mieli co wspominać. Ciąg dalszy nastąpi. czenie artystów maluje wielką ikonę, którą wystawiają potem w cerkwi pocztowej stolicy. Dla niej wyrzeźbił według własnego szkicu także luksusową ramę. Riazańskiemu ziemianinowi Szuwałowowi namalował 28 niewielkich obrazów. Oprócz tego otrzymał pomoc finansową od Towarzystwa Zachęty Artystów. W tym czasie Boryspołeć-artysta rozkwita. Twórcza elita stolicy często spędzała wieczory w jego mieszkaniu. Według świadectwa Mykoły Petrowa bywali tu Kukolnik i Pletniow, Gogol i Szewczenko. Boryspołeć miał wspaniałe poczucie humoru. Mykoła Ramazanow wspomina, że pośrodku pokoju wisiała u niego łyżeczka do herbaty z napisem: „Przeszkadza wszystkim i nikomu nie przeszkadza”. Przy kolacji przyjaciele czytali nowe utwory, śpiewali pieśni, urządzali karykaturalne tańce z oryginalnym maskaradą. Wreszcie w 1843 roku Platon wyjechał za granicę. Najpierw do Francji, a stamtąd w 1847 do Włoch. Podczas swoich zagranicznych podróży Boryspołeć dużo maluje, kopiuje obrazy wielkich mistrzów. W Paryżu namalował obrazy „Odpoczynek świętej rodziny”, „Most Królewski”, „Święty Andrzej Pierwszowołany”. W Wenecji zabrał się za kopiowanie płócien Tycjana w kościele świętych Jana i Pawła. Podczas pracy nad obrazem „Śmierć Piotra z Werony” artysta cierpiał z powodu zimna i bardzo słabego oświetlenia. Zaczął psuć mu się wzrok, a potem jedno oko przestało widzieć zupełnie. Lekarze radzili mu zrezygnować z malowania, aby nie oślepnąć, lecz Platon wolałby umrzeć, niż przestać malować. Praca się przeciągała, zarobki zmalały i Boryspołeć zaczął biedować. Wreszcie w 1850 roku ukończył kopię i wysłał do Rosji. Akademia Sztuk Pięknych zatwierdziła ją i wyceniła na dwa i pół tysiąca rubli. Ale Boryspołeć do Rosji nie wracał: miał nadzieję wyleczyć za granicą oczy. Lecz do 1852 roku oślepł prawie całkowicie. W 1855 roku Platonowi „za najwyższym zezwoleniem” Mikołaja wysłano tysiąc rubli na powrót do Rosji. Lecz z tych pieniędzy Platon Tymofijowycz skorzystał inaczej. Prawie zupełnie ślepy artysta znaczną sumę wydaje na zakup starodawnej ukraińskiej kobzy, aby zwrócić ją Ojczyźnie, i wraz z nią jedzie do Warszawy, ponieważ na powrót do Petersburga nie wystarcza pieniędzy. W

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn