Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 11strona oryginału ↗

TWORZENIE WŁASNEGO WSZECHŚWIATA

Слово Просвіти, №22 за 2008 рік

Za horyzontem znajduje się pewna strefa wykluczenia, wizualne dno Wszechświata, zaludnione fantastycznymi rzeczami. Zadaniem twórczego człowieka jest odgadnięcie zarysów tych rzeczy. Im bardziej wiarygodne są domysły artysty, tym doskonalsze jest jego dzieło. „Wypowiedziana prawda jest kłamstwem” – przekonuje poeta Witalij Boryspoleć. Może to również dotyczy sztuki. Myśl traci swoją przeszłość, ponieważ prędzej czy później zapomina się samą myśl – od treści po przyczyny powstania. Być może później sobie przypomnisz. Najważniejsze to zrozumieć dość prostą prawdę: myśli, tak samo jak słowa, podlegają nam tylko do pewnego czasu, ponieważ są starsze, wolniejsze i mądrzejsze od nas. Na ich towarzystwo trzeba jeszcze zasłużyć. Życie artysty zaczyna się od stworzenia własnego świata, być może nawet Wszechświata. Malarz Platon Boryspoleć w jednym z ostatnich listów do Karola Briułłowa pisał: „Nic nigdy się nie zmieni…”. Spróbujmy zastanowić się nad tymi słowami. Co chciał powiedzieć? Czy to rozczarowanie, zwątpienie w sens życia, czy powściągliwość, skąpy zachwyt artysty nad nienaruszalnością fundamentu bytu? Mówiąc inaczej, ciemność nocy się nie zmieni i światło dnia nie zgaśnie. Ciekawe, czy zrozumiał go Karol Briułłow? Zapewne, ponieważ ludzie twórczy mają swoje osobliwości komunikacji, nie potrzebują zbędnych słów, gdyż posiadają wspólną tajemnicę przenikania w wizualne dno Wszechświata. Poeta Witalij Boryspoleć dodaje: „nawet upływ czasu, który wszystko zawsze zmienia”. Najwyraźniej mieli na myśli to samo. Malarz Platon Boryspoleć i poeta Witalij Boryspoleć. Będzie mowa o losie pierwszego i twórczości drugiego. Ród Boryspolców pozostawił po sobie wspomnienia jeszcze z zamierzchłych czasów. Dzielnych kozaków Wojska Zaporoskiego znano i szanowano za siłę ducha oraz rozum. Kilka pokoleń z rzędu należeli do grona starszyzny kozackiej, byli pisarzami sotennymi i pułkowymi, a kozacki pisarz to najbardziej wykształcony człowiek w swoim środowisku. Po klęsce hetmana Iwana Mazepy w walce o niepodległość Ukrainy dla kozaków nastały trudne czasy. Wielu zniszczono, resztę rosyjski imperator Piotr I, aby uniknąć nowych rozruchów, udobruchiwał różnorodnymi przywilejami. Na szczęście potomkowie Boryspolców przetrwali w tej walce, choć tak zwany „kozacki zamek” we wsi Hoholów w obwodzie kijowskim, gdzie mieszkali, wojska Piotra I zniszczyły doszczętnie. Właśnie potomkowie sławnego kozackiego rodu podarowali Ukrainie dwóch wybitnych artystów. Anna BAGRYNA [artysta] zdecydował na własny koszt. Otrzymać wielki złoty medal i delegację za granicę pragnął także Szewczenko. Ale jego obraz „Cyganka-wróżbitka” został wyróżniony tylko małym srebrnym medalem. Można przypuszczać, że Szewczenko miał nadzieję wyjechać za granicę razem z Boryspolcem. Potwierdza to list Jakowa Kucharenki do Szewczenki, gdzie znajduje się takie pytanie: „Czy wy już jeździliście z Boryspolcem na białym koniu w dorożce do cudzoziemców?”. Zatem Jakow Gerasymowycz wiedział o tym, że właśnie z Boryspolcem Taras miał jechać za granicę w celu doskonalenia się w malarstwie. Przyjazne uczucia zachowywał Szewczenko do Boryspolca przez całe życie. Oto fragment listu do Mychajła Łazarewskiego, datowany na 16 kwietnia 1854 roku: „...synowie-sokoły twoje, gdzie oni teraz powracają? Pocałuj ich, przyjacielu mój, za mnie, powiedz im, że to, powiedzmy, was całuje ten stary wujek, który z wami całował się kiedyś w Carskim Siole. Dobrze byłoby, gdyby wspomnieli. Ale nie, nie wspomną. Mali byli, zapomnieli. To ty im przypomnij, kiedy sam zdrowo wspomnisz, jak my z Boryspolcem z wami żegnaliśmy się, nie dojeżdżając do korpusu aleksandrowskiego”. Aby zebrać potrzebną sumę pieniędzy na podróż, Platon Tymofijowycz zaczął pracować jeszcze intensywniej. Na zamówienie przewodniczącego Towarzystwa Zachęty

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn