Strona · s. 12strona oryginału ↗
NIEOPALONY KRZEW
Слово Просвіти, №22 за 2008 рік
Walentyna DAWIDENKO
Na starych fotografiach, które przechowywane są w Narodowym Rezerwacie „Ojczyzna Tarasa Szewczenki”, widać wzruszającą szczerość realnego środowiska naturalnego z wiejskimi uliczkami, licznymi wiatrakami, z których od tamtego czasu zachował się tylko jeden i jest on reprodukowany jako wizytówka tych unikalnych miejsc. A poza tym fotograf, rzecz jasna, starannie ustawiał aparat
Zdjęcie Jewhena Buketa
Wiatrak koło wsi Szewczenkowe na trójnogu, a więc przygotowywał do zdjęcia uczestników rodzajowej sceny, jak tę wiejską młodzież, odświętnie ubraną w wyszywane koszule, czy wielkanocne zdjęcie, gdzie na trawce w kółeczku dziewczynki bawią się pisankami, a grupka chłopców statecznie skupiła się z boku przy przełazie. I choć daleko, jak bywa w głębi studni lśniące lusterko wody, w czasowej głębi minionych wieków szuka się realnych rysów naturalnego i ludzkiego otoczenia, które przysparzało szczęśliwych i gorzkich chwil głowatemu, zaradnemu chłopcu, który przez tę zaradność, co wpadła w oko zarządcy pana Engelhardta, nie trafił do wymarzonej nauki u chłypniwskiego malarza, lecz został zabrany do służby kozackiej. Oglądając ekspozycję muzeum, łapałam się na myśli, że barwna etnografia z ręcznikami i cierniowymi chustami oraz suchymi kwiatami, być może, jest atrakcyjna dla zagranicznych gości oraz tych młodych ludzi, którzy choćby przez kolorystykę narodowych motywów, których znakowość chciał podkreślić autor ekspozycji, zainteresują się, przejmą samą tematyką ojczyzny Szewczenki. Ale dla mnie bardziej wymowny jest prawdziwy ascetyzm niskiej, pobielonej chaty diaka, która wrasta w ziemię, co zdarzało się zawsze i w czasach Tarasa ze starymi chatami. Zresztą jego rodzinna nie była wysokimi pałacami, a z małymi okienkami, prostymi drewnianymi ławami, za to pachniało klepisko, posypane gęsto sianem, i lśnił kącik z ikonami z lampką w rogu, a polewany bok pomalowanego półmiska tak samo przyciągał wzrok, jak to do dziś cenią wybredni w swojej estetyce Japończycy, którzy nie umieszczą w mieszkaniu więcej niż jedną jaskrawą plamę — obraz czy wazon. Właśnie ten lakonizm barw w mieszkaniu i ogrom, cały ocean wrażeń od przyrody, która kołysała jego mały świat już od progu domu — sadami i świergotem ptaków, siostrzanym kwietnikiem, blaskiem stawów w gajach i błękitem nieba pomiędzy koronami — żywiły kosmiczny kiełek wielkiego talentu. Oto dlaczego, moim zdaniem, trzeba wystrzegać się przesadnego strojenia autentycznego środowiska posiadłości związanych z imieniem Tarasa w barwną etnografię, a zachować i odnawiać oznaki zbliżone do rzeczywistości tamtego czasu, jak te wielkie cieniste sady i gaje, które były w tych wsiach dwa wieki temu, a nawet jeszcze w drugiej połowie ubiegłego wieku. O tym wspomina prawnuk Tarasa Szewczenki, znany ukraiński artysta Mykoła Petrowycz Łychoszwa: każdy gospodarz urządzał nie tylko posiadłość i sad po swojemu, nie tak, jak u sąsiada, ale i ni-
Zdjęcie Ołeny Szulhy wita gości w koszuli, wyszytej własnymi rękami. W domowym muzeum Wiry Czepurnej są przedmioty codziennego użytku, którymi posługiwały się wiejskie gospodynie na Zwinogródczyźnie: garnki, kijanka, bliźniacze dzbanki, grzebień, kołowrotek. Takie rzeczy dawno wyszły z użycia, stają się w naszych wsiach rarytasami, można je zobaczyć chyba tylko w muzeach i w prywatnych kolekcjach. Do przejścia na emeryturę Wira Stefaniwna pracowała w wiejskiej piekarni, więc dobrze zna technologie żywności. Wtedy zorganizowała „Kolebkę Kobzarza” — przytulne miejsce, gdzie zawsze można smacznie zjeść i przenocować. Więc przyjeżdżajcie do Moryniec — nie pożałujecie.
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
