Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 6strona oryginału ↗

«Skarb słowa»

Слово Просвіти, №22 за 2013 рік

Śladem trzynastego Międzynarodowego Konkursu Języka Ukraińskiego im. P. Jacyka Anna MUKAN, Zdjęcie Stanisława ZOŁOTUWŚKIEGO, centrum prasowe Instytutu Filologii Mychajło SŁABOSZPYTSKYJ, dyrektor wykonawczy Ligi Ukraińskich Mecenasów, przewodniczący rady koordynacyjnej Międzynarodowego Konkursu Języka Ukraińskiego im. P. Jacyka To pytanie brzmi od dziennikarzy swoistym refrenem przy zakończeniu każdego konkursu: co w nim było nowego i szczególnego? Wyjaśniam: szczególne jest to, że mimo wszystkich przeszkód, on jednak się odbył. Wydawało się, że szefowie Ministerstwa Oświaty zrobili wszystko, aby go wreszcie pogrzebać, a on — się odbył. Nowe zaś w naszym patriotycznym maratonie — to nowi uczestnicy, nowe nazwiska w rejestrze zwycięzców i laureatów. A jeśli chodzi o jakieś technologiczne nowacje, o których chcą usłyszeć dziennikarze, to organizatorzy mają nieco inne zdanie: mamy wypracowany we wszystkich momentach, wielokrotnie wypróbowany scenariusz, który daje szeroką przestrzeń dla realizacji idei Petra Jacyka, który marzył o takim masowym przedsięwzięciu, które sprzyjałoby podniesieniu społecznego prestiżu języka państwowego w oczach uczniów i studentów. Nie jesteśmy ogarnięci żądzą reformowania i przekształcania tego, co dowiodło swojej żywotności przez wszystkie lata istnienia konkursu. Znacznie bardziej jesteśmy przejęci niepokojem o jego los, bo nie tylko Tabacznikowi i K° kole w oczy nasz konkurs — niestety, w Ukrainie jest niemało ludzi, którzy wiele by dali, aby nasz językowy maraton przestał istnieć. I prowadzą oni walkę z naszą sprawą, uciekając się nawet do insynuacji i oszczerstw. Dobrze, że za nami i z nami jest cała armia nauczycieli-polonistów i konkursowiczów, a także markowość naszego konkursu. Lata pracowały na nas. Każdy turniej był jeszcze jednym zwycięstwem. I wszystkie razem złożyły się w zjawisko, które stało się poważnym aktorem życia narodowego zarówno w Ukrainie, jak i w diasporze. Bezsprzecznie, dziś jest to najbardziej masowy projekt narodowy. I jeśli do niedawna opiekowało się nim, oprócz Ligi Ukraińskich Mecenasów, Ministerstwo Oświaty, które oficjalnie było współorganizatorem konkursu (jest to zaznaczone w dokumentach rejestracyjnych Ministerstwa Sprawiedliwości), a także Ministerstwo Kultury, Ministerstwo Spraw Zagranicznych oraz Ministerstwo Obrony (w dokumentach rejestracyjnych zapisano, że nasze przedsięwzięcie odbywa się przy ich udziale), to teraz faktycznie cały ciężar konkursu spoczywa właśnie na Lidze. Wycofały się z niego nie tylko Ministerstwo Oświaty, ale i Ministerstwo Kultury oraz Spraw Zagranicznych. Na wysokości zadania pozostaje tylko Ministerstwo Obrony, które, przyłączywszy się do udziału w językowym maratonie dziesięć lat temu, aktywnie bierze w nim udział i dzisiaj. I poziom organizacji językowego turnieju w Siłach Zbrojnych jest naprawdę wzorowy. Ministerstwo Obrony również udziela ważnej pomocy organizatorom konkursu. Zmieniają się szefowie ministerstwa, ale nie wpływa to na stosunki ministerstwa i językowego turnieju. W przeciwieństwie do Ministerstwa Oświaty, gdzie intronizacja na tronie Tabacznika od razu potwierdziła jego antyukraińskie działania. I założenie alternatywnego wobec turnieju im. Jacyka konkursu imienia T. Szewczenki (w prasie już go przemianowano na konkurs imienia Tabacznika), w którym całkowicie rozmyto narodotwórczą istotę turnieju Jacyka, — w przedsięwzięciu Tabacznika mowa jest i o językach mniejszości narodowych, i o literaturze, i nowa jego inicjatywa — konkurs z języka rosyjskiego „Łukomorje” — wszystko to jest skoncentrowanym wyrazem wzorowanej na Moskwie rusyfikacyjnej i sowietyzowanej polityki kierowanego przez Tabacznika resortu. Przez wszystkie lata niepodległości Ukrainy nie mieliśmy na tym stanowisku tak otwartego ukrainofoba. Czy trzeba dodawać, że istnienie Tabacznika właśnie w tym statusie bezpośrednio niesie zagrożenie dla bezpieczeństwa narodowego Ukrainy. Takie mamy realia państwowego i narodowego niby-budowania Ukrainy. Oczywiście, można w rozpaczy załamywać ręce, mówiąc: „co my możemy zrobić?! Przecież dzisiaj w Ukrainie — kiedy mówimy o władzy — prawie wszystko jest przeciwko nam!..” I nie będzie to żadną przesadą. Ale byłaby to ostateczna kapitulacja. To przecież najłatwiejsze — powoływać się na niesprzyjanie wszystkiego, a nawet wrogość wobec naszej sprawy i czekać na bardziej sprzyjające czasy. I tak w czekaniu, niczym Robinson Crusoe na bezludnej wyspie, wypatrywać błogich zmian. Na zebraniu Ligi Mecenasów powiedziano jasno: jeśli konkurs wstrzymać, to potem będzie go bardzo trudno wznowić. Trzeba zachować go za wszelką cenę. Nawet idąc na nieuniknione, zważając na obecny kontekst polityczny, straty. Dzięki Bogu, że te straty okazały się znacznie mniejsze, niż zakładaliśmy. Pierwszy rok urzędowania Tabacznika odbił się tym, że konkurs tylko symbolicznie odbył się na Charkowszczyźnie i Sumszczyźnie. Ale w kolejnych latach powszechnie powrócił do swojego zwykłego formatu. I oto nawet po rezonansie i podsumowaniach trzynastego turnieju, który właśnie się zakończył, możemy stwierdzić: pod względem wszystkich swoich wskaźników jakościowych ani trochę nie ustępuje żadnemu poprzedniemu turniejowi. A co i gdzie są te Tabacznikowe „Łukomorje” oraz konkurs im. Szewczenki? Czy słyszeliście coś dobrego o nich? A weźmy pod uwagę: konkurs im. Jacyka — to środki mecenasów. Zainicjowane zaś przez Tabacznika konkursy — to środki z budżetu państwa. Na co je wydają? Na zachcianki Tabacznika o dalekim od ukraińskiego wypełnieniu. Konkurs im. Jacyka uratowały jego marka i społeczeństwo. Okazuje się, że jeśli pokojowo, wspólnotą bronić jakiejś sprawy, to ona będzie żyła, niezależnie od żadnych niesprzyjających okoliczności. Kto niedawno miał okazję być na zamknięciu trzynastego konkursu w teatrze im. I. Franki, potwierdzi: kończył się triumfalnie. I to jest wymowne. Pospolitego ruszenia młodego pokolenia ku językowi państwowemu nie zatrzymają żadne czarne siły. Jak co roku, 9 listopada, w Dniu Ukraińskiego Piśmiennictwa, rozpoczniemy już czternasty patriotyczny językowy maraton. Tym razem — już z Żytomierszczyzny. To tradycja: każdy nowy konkurs startuje z innego obwodu Ukrainy, który da sygnał całemu państwu: nowy językowy maraton rozpoczęty! I dodajmy, rozpoczęty w dobrej wierze organizatorów, że ta ważna sprawa państwowa przyniesie poważny rezultat. Tak siewca, rzucając w rolę ziarna, wierzy, że dadzą one obfite wschody. W Dniu słowiańskiego piśmiennictwa i kultury prawosławni i katolicy obrządku wschodniego czczą pamięć równych apostołom braci Cyryla i Metodego — oświecicieli i kaznodziejów chrześcijaństwa, twórców słowiańskiego alfabetu. W tym roku w Instytucie Filologii KNU imienia Tarasa Szewczenki odbyło się uroczyste otwarcie wystawy „Skarb słowa”, poświęconej 1150-leciu misji morawskiej świętych Cyryla i Metodego, którą przygotował Instytut Literatury Bułgarskiej Akademii Nauk. W otwarciu wystawy wzięli udział prorektor ds. stosunków międzynarodowych KNU imienia Tarasa Szewczenki prof. Petro Bech, kierownik katedry filologii słowiańskiej Instytutu Filologii prof. Olha Palamarczuk, radca Ambasadora Republiki Bułgarii w Ukrainie ds. oświaty i kultury Petar Tanew, attaché ds. kultury Ismegjul Ahmed, zastępca dyrektora Instytutu Filologii doc. Wałerij Czemes, przewodniczący towarzystwa przyjaźni „Ukraina-Bułgaria” akad. Jurij Siedyh, przedstawiciele ambasad Serbii i Słowenii w Ukrainie, wykładowcy i studenci. Wystawa „Skarb słowa” to 28 plakatów z fotokopiami unikatowych rękopisów, ikon, witraży, zabytków archeologicznych, map miejscowości i pomieszczeń związanych z misją morawską świętych Cyryla i Metodego. Autorami wystawy są prof. Anisawa Miltenowa oraz doc. Marija Jowczewa. Praca nad stworzeniem plakatów odbywała się w Instytucie Literatury Bułgarskiej Akademii Nauk. Lwią część unikatowych zabytków udostępniono do opisu kolekcjonerom prywatnym, a także klasztorom Zografskiemu, Rylskiemu i Sofijskiemu w Bułgarii. Po raz pierwszy wystawę zobaczyli mieszkańcy Brukseli na początku 2013 roku. Do stolicy Ukrainy „Skarb słowa” przywiozła wykładowczyni Instytutu Filologii Marieta Girginowa. Teksty dla ukraińskiego czytelnika zaadaptowali studenci-bułgaryści oraz wykładowcy katedry filologii słowiańskiej Instytutu Filologii. „Książka to pamięć cywilizacji, zwycięstwo nad czasem, wieczność. Cyryl i Metody chylili czoła przed słowem i książką — środkami poznania Boga i świata” — podkreśliła świętość misji słowiańskich oświecicieli Marieta Girginowa i wezwała do obejrzenia unikatowej wystawy w celu głębszego poznania swojej tożsamości narodowej.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn