Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 5strona oryginału ↗

O pilnych zmianach w Konstytucji Ukrainy

Слово Просвіти, №22 за 2014 рік

Jak świadczy światowe doświadczenie historyczne tworzenia państw, tylko niezależne państwo narodowe zapewnia każdemu narodowi najlepsze warunki dla jego wszechstronnego rozwoju duchowego i materialnego. Ustawodawstwo wielu krajów świata zawiera postanowienia o własnym państwie narodowym. Tak więc pierwszy punkt art. 1 Konstytucji Rumunii sformułowany jest w następującym brzmieniu: „Rumunia — państwo narodowe, suwerenne i niezależne, jednolite i niepodzielne”. I dopiero w trzecim punkcie znajduje się to, co u nas w pierwszym: „…prawne, demokratyczne i …”. W Rumunii mieszkają ludzie wielu narodowości: Węgrzy, Ukraińcy, Bułgarzy, Niemcy, Cyganie. Na przykład mniejszość węgierska zamieszkuje zwarcie w Siedmiogrodzie, na granicy z Węgrami. Węgrzy są tam rdzennymi mieszkańcami. Ale Rumuni proklamowali „państwo narodowe” i jest to przyjęte zarówno w samym kraju, jak i poza jego granicami. Petro TAŁANCZUK, deputowany Rady Najwyższej ZSRR czasów pieriestrojki, pierwszy minister oświaty niepodległej Ukrainy; Serhij RUDIUK, starszy wykładowca uniwersytetu „Ukraina”; Witalij KARPENKO, deputowany ludowy Rady Najwyższej Ukrainy pierwszej kadencji, zasłużony dziennikarz Ukrainy. Jest w rumuńskiej Konstytucji jeszcze jeden artykuł (3), który głosi: „Terytorium państwa rumuńskiego nie może być zasiedlane ani kolonizowane przez ludność obcą”. Ten artykuł jest aktualny także dla nas. Pouczająca dla Ukraińców jest również Konstytucja Chorwacji, w której położono nacisk na „tysiącletnią tożsamość narodową i państwowość narodu chorwackiego”, wymieniono wszystkie etapy chorwackiej państwowości od VI wieku. Wreszcie proklamowano „państwo narodowe narodu chorwackiego”. Właśnie do walki o własne niezależne państwo narodowe powstaliśmy my, Ukraińcy, 22 lata temu. Pod naciskiem ukraińskiego ruchu narodowowyzwoleńczego Rada Najwyższa Ukraińskiej SRR 16 lipca 1990 roku przyjęła Deklarację o suwerenności państwowej Ukrainy, gdzie jasno i jednoznacznie powiedziano: „Ukraińska SRR jako suwerenne państwo narodowe rozwija się w istniejących granicach na podstawie realizacji przez ukraiński naród swojego niezbywalnego prawa do samostanowienia. Ukraińska SRR sprawuje ochronę i obronę państwowości narodowej narodu ukraińskiego”. Powiedziano również, że „Deklaracja jest podstawą dla nowej Konstytucji, ustaw Ukrainy i określa stanowisko Republiki przy zawieraniu umów międzynarodowych”. Jednak twórcy Konstytucji Ukrainy z 1996 roku nie wykonali wymogów Deklaracji o suwerenności państwowej Ukrainy, czym nie tylko naruszyli krajowe ustawodawstwo, ale także zlikwidowali najważniejsze osiągnięcie narodu ukraińskiego w walce o niepodległość — Ukraińskie państwo narodowe. Dlatego konieczne jest wniesienie takiej poprawki do obowiązującej Konstytucji Ukrainy: Rozdział I ZASADY OGÓLNE. Brak postanowienia o państwie narodowym narodu ukraińskiego nie jest jedyną wadą Ustawy Zasadniczej kraju. Konstytucja Ukrainy faktycznie zaprzecza samemu istnieniu ukraińskiego etnosu, ukraińskiego narodu w rozumieniu etnicznym. Tak więc w preambule Konstytucji Ukrainy wyjściowe pojęcie Konstytucji „naród ukraiński” traktowane jest jako „obywatele Ukrainy wszystkich narodowości”. To znaczy, konstytucyjne pojęcie „naród” wyjaśniane jest poprzez kategorię obywatelstwa człowieka, co jest niedopuszczalne i sprzeczne z doktryną prawa naturalnego, przywiązanie do której jednoznacznie zadeklarowano w preambule Konstytucji poprzez uznanie prawa narodu ukraińskiego do samostanowienia (które w istocie jest kategorią prawa naturalnego). Narodowość i obywatelstwo — to nie to samo. Pod obywatelstwem rozumie się oparty na uznaniu i poszanowaniu podstawowych praw i wolności człowieka trwały związek prawny jednostki i państwa niezależnie od pochodzenia etnicznego tej osoby. Obywatele Ukrainy wszystkich narodowości składają się na ludność Ukrainy, ale nie na naród ukraiński, nie na ukraiński naród. Naród (łac. natio — plemię, lud) — w teorii prawa konstytucyjnego — historyczna wspólnota ludzi, która ukształtowała się w procesie formowania wspólnoty ich terytorium, powiązań gospodarczych, języka, cech kultury i charakteru, które stanowią jej znamiona. To znaczy, związek między członkami narodu nie jest prawny, a krwisty. Utożsamianie narodu ukraińskiego z ludnością Ukrainy prowadzi do poważnych skutków prawnych: prawo międzynarodowe zna zasadę samostanowienia narodów, a nie ludności. Proklamowanie niepodległości i utworzenie własnego państwa przez wielonarodową ludność jakiegoś terytorium (na przykład USRR w składzie ZSRR) — to separatyzm. Separatyzm — pojęcie odrażające dla wszystkich państw i traktowane jako zdrada, dlatego wywołuje negatywny, a także wrogi stosunek do siebie. Preambuła Konstytucji Ukrainy podciąga proklamowanie niepodległości Ukrainy pod separatyzm. Zostało to zauważone także poza granicami Ukrainy. Artykuł 1. Ukraina jest państwem narodowym, suwerennym i niezależnym, demokratycznym, socjalnym, prawnym. Tak, w Rosji wydano kilka książek pod wspólnym tytułem „Ukraiński separatyzm w Rosji”, których autorzy negują istnienie narodu ukraińskiego jako wspólnoty etnicznej. „Ukrainiec” — to początkowo nie pojęcie etniczne, lecz polityczne”. Przy tym rosyjscy autorzy argumentują swoje stanowisko Konstytucją Ukrainy i czynią to całkiem słusznie. Jeśli kierować się Konstytucją Ukrainy z 1996 roku, to Rosjanin – obywatel Ukrainy – to „Ukrainiec rosyjskiego pochodzenia”, Żyd – obywatel Ukrainy – to „Ukrainiec żydowskiego pochodzenia” itd. A kim w takim razie są etniczni Ukraińcy – „Ukraińcy ukraińskiego pochodzenia”? Absurd. Wychodzi na to, że rzeczywiście Ukraińcy, jak twierdzą rosyjscy szowiniści, to nie naród, a partia polityczna zdrajców-małorosjan, zbałamuconych przez niemiecką czy amerykańską propagandę. Czyli realizacja na Ukrainie teorii „narodu politycznego” służy szowinistycznemu negowaniu istnienia ukraińskiego etnosu. Jeśli zaś prawnie go nie ma, to kto w takim razie na Ukrainie jest narodem państwowotwórczym, rdzennym? „Internacjonaliści”, wychodząc z zasady liczby etnosów w państwie, a nie z ich liczebności, narzucili nam definicję Ukrainy jako państwa wielonarodowego, choć etniczni Ukraińcy według spisu z 2001 roku stanowią 77,8 % ludności Ukrainy. Wiadomo, że według standardów ONZ, jeśli naród tytularny stanowi nie mniej niż 70 % ludności kraju, to takie państwo jest monoetniczne. Wypaczona zaś definicja wielonarodowości państwa i praktyczne wcielanie jej w życie doprowadziło do zniszczenia samoidentyfikacji naszego narodu jako wspólnoty krwi i pokrewieństwa. A to jest przecież korzeń etnopsychologii narodu i jego kultury narodowej. Spekulacjom o polietniczności Ukrainy sprzyja także art. 11 Konstytucji, który stwierdza, że na Ukrainie mieszkają „rdzenne narody” oraz mniejszości narodowe. Biorąc pod uwagę ogólnie przyjęte postulaty historyczne o dawności zamieszkiwania na Ukrainie Rosjan, Żydów i Tatarów, można przypuszczać, że chodzi właśnie o nich. Przecież w Preambule Konstytucji „podprawiono” Akt ogłoszenia niepodległości Ukrainy, a mianowicie „tysiącletnią tradycję państwowotwórczą” na Ukrainie zmieniono na „wielowiekową”. Pozbawia to Ukraińców dziedzictwa historycznego Rusi Kijowskiej na korzyść Rosji ze wszystkimi konsekwencjami natury historycznej i prawnej. Czyli wspierana jest nienaukowa teza rosyjskiej propagandy historycznej, że naród ukraiński powstał w XV—XVI w. w wyniku asymilacji tutejszych Rusinów przez Polaków. Tym samym podkłada się pseudonaukową bazę pod roszczenia terytorialne Rosji wobec Ukrainy jako historycznej ojczyzny współczesnych Rosjan. A kolonizacja Ukrainy przez rosyjskich emigrantów w XVII—XX w. przedstawiana jest jako ich powrót do swojej historycznej Ojczyzny, zasiedlonej podczas nieobecności prawowitych gospodarzy przez przybłędów z Galicji. To pociąga za sobą przede wszystkim nieuznawanie ukraińskiego etnosu za państwowotwórczy, tym bardziej – jedyny państwowotwórczy, co jest właściwe. Stąd nieuznawanie języka ukraińskiego jako jedynego państwowego, kultury ukraińskiej jako bazowej w państwie, ukraińskiej interpretacji historii Ukrainy jako jedynej słusznej. Stąd – zachowanie krzywdzącego dla ukraińskiego etnosu międzynarodowego wewnątrzpaństwowego podziału pracy, kiedy potomkowie emigranckiej elity kolonialnej ZSRR zachowują dla siebie dominujące pozycje w polityce, gospodarce i kulturze, pozostawiając etnicznym Ukraińcom do przeżycia najcięższe, najbrudniejsze i nierentowne gałęzie gospodarki. Czyli zdobycie niepodległości nie daje rdzennemu narodowi realnych korzyści tak samo, jak nie dało ukraińskim chłopom uwolnienie od poddaństwa w 1861 roku, czy Murzynom Ameryki zniesienie niewolnictwa. Zmieniła się tylko zewnętrzna forma eksploatacji. Czy naród ukraiński będzie szanował i bronił taką „niepodległość” przed zagrożeniami zewnętrznymi? Odpowiedź jest oczywista. Dlatego tekst Preambuły Konstytucji Ukrainy też wymaga zmian. wyrażając suwerenną wolę narodu, opierając się na wielowiekowej historii ukraińskiego państwowotwórstwa i na podstawie zrealizowanego przez ukraiński naród, cały Ukraiński naród prawa do samostanowienia, dbając o zapewnienie praw i wolności człowieka oraz godnych warunków jego życia, troszcząc się o wzmocnienie obywatelskiej zgody na ziemi Ukrainy, dążąc do rozwijania i wzmacniania demokratycznego, socjalnego, prawnego państwa, uświadamiając sobie odpowiedzialność przed Bogiem, własnym sumieniem, poprzednimi, obecnym i przyszłymi pokoleniami, kierując się Aktem ogłoszenia niepodległości Ukrainy z 24 sierpnia 1991 roku, zatwierdzonym 1 grudnia 1991 roku w ogólnonarodowym głosowaniu, przyjmuje tę Konstytucję — Ustawę Zasadniczą Ukrainy. Podstawą dla spekulacji wokół kwestii praw grup etnicznych nieukraińskiego pochodzenia, które mieszkają na Ukrainie, jest art. 11 Konstytucji. Te grupy z jakiegoś powodu nazywa się „mniejszościami narodowymi”. Po pierwsze, termin brzmi nieco obraźliwie. Przynajmniej w Imperium Rosyjskim słowo „nacmien” było obelżywe. Po drugie, termin nie odpowiada europejskiemu rozumieniu mniejszości narodowych i realnemu stanowi rzeczy. Przecież Rosjanie, Polacy, Węgrzy i Rumuni znaleźli się na Ukrainie w wyniku bezprawnej kolonizacji ukraińskich ziem przez rządy innych krajów. Mieli oni uprzywilejowaną pozycję i służyli jako oparcie dla administracji okupacyjnych przeciwko miejscowej ludności ukraińskiej. Emigranci z sąsiednich krajów i ich potomkowie do dziś są sprzyjającym środowiskiem dla antyukraińskich działań wywrotowych służb specjalnych obcych państw. Dlatego zachowywanie dla nich dawnej uprzywilejowanej pozycji oznacza krzywdzenie rdzennych Ukraińców, naruszanie ich praw i artykułu 24 Konstytucji, podważanie zdolności obronnej państwa. Rada Najwyższa Ukrainy w imieniu Ukraińskiego narodu oraz obywateli Ukrainy wszystkich innych narodowości, wyrażając suwerenną wolę ukraińskiego narodu, ukraińskiego narodu, opierając się na tysiącletniej ukraińskiej tradycji państwowej i na podstawie niezbywalnego prawa ukraińskiego narodu, ukraińskiego narodu do samostanowienia, dbając o zapewnienie praw i wolności człowieka oraz godnych warunków jego życia, troszcząc się o wzmocnienie obywatelskiej zgody na ukraińskiej ziemi, dążąc do rozwijania i wzmacniania ukraińskiego narodowego, demokratycznego, socjalnego i prawnego państwa, uświadamiając sobie odpowiedzialność przed Bogiem, poprzednimi, obecnym i przyszłymi pokoleniami, kierując się Deklaracją o suwerenności państwowej Ukrainy z 16 lipca 1990 roku i Aktem ogłoszenia niepodległości Ukrainy z 24 sierpnia 1991 roku, zatwierdzonym 1 grudnia 1991 roku w ogólnonarodowym głosowaniu, przyjmuje tę Konstytucję — Ustawę Zasadniczą Ukrainy. Kontynuacja na str. 6 Obowiązujący tekst Preambuły Proponowane zmiany do tekstu Preambuły Rada Najwyższa Ukrainy w imieniu Ukraińskiego narodu — obywateli Ukrainy wszystkich narodowości, Obowiązujący tekst Proponowane zmiany do tekstu Artykuł 1. Ukraina jest suwerennym i niepodległym, demokratycznym, socjalnym, prawnym państwem.

s. 6 · strona oryginału ↗

Закінчення. Початок на стор. 5 Є багато питань і до назви сучасної Української Держави. Утопивши в крові останній збройний виступ українського козацтва під проводом гетьмана Мазепи за права українського народу, Москва задля набуття “приличного родовода” привласнила нашу історію княжого періоду. Водночас московські царі перейменували свою державу на “Росію”, а її різношерсте населення на “русскіх” для того, щоб позбутися назви “московити”, яких у Європі вважали за варварів. 1713 року московський посол у Копенгагені отримав наказ царя Петра І вимагати, щоб у всіх іноземних газетах “печатали государство наше российским, а не московским, что и к прочим всем дворам написано”. Слід затямити, що до ХVIII ст. в Європі Руссю, Росією, руськими, русинами, рутенами звалися винятково Україна та її мешканці, а Московія тільки Московією та московитами. Самі суздальці, володимирці, муромці й інші, які після їх завоювання Москвою стали московитами, звали Руссю, Росією, руськими винятково Україну та її мешканців, а себе за руських не вважали й не звали. Зрештою, як зазначав історик М. Покровський, у середньовіччі термін “Русь” був суто побутовий, не пов’язаний із жодною визначеною політичною ідеєю: політично Давня Русь знала про київське, чернігівське або суздальське княжіння, а не про Руську державу. Однак в українців-русиніврутенів, обкрадених московитами зі старої книжної назви, залишилася ще народна назва “Україна”, відома в літописах із 1187 року, яка вживається досі для розрізнення фальшивих “русскіх-московитів” від мешканців справжньої Руси-України. Та нині, коли є незалежна Українська Держава, слід дати лад і в назвах, зокрема й на міжнародному рівні. До світової громадськості українська дипломатія повинна донести кілька істин. Історія сучасної України починається з Русі V—VI ст., історія сучасної “Росії” починається з Москви кінця ХІІІ ст. І жодного стосунку “Росія” не має до Русі, хіба в контексті того, що “Росія” присвоїла і загарбала в українців ім’я “Русь” і зміст цього поняття. А ми смиренно мовчимо з цього приводу. Наша вина і в тому, що у світі перекладають “Росія” як “Раша”. Ми навіть тепер вживаємо в англійській мові “Кіеvаn Rus’”, чим уможливлюємо московитам робити з Русь-Раша, замість того, щоб ми вживали історично правильного перекладу “Кіеvаn Ruthenia”, що в дійсності відповідає в чужих мовах назві Русь. Тепер настав час відвоювати “Русь-Рутенію”, бо ця назва є джерелом нашої старовинної історії, творить нашу державно-правну тяглість, відповідає нашому історичному минулому, яке Москва підступом фальшує і присвоює собі. На це звертав увагу Михайло Грушевський, назвавши свою фундаментальну працю “Історія України-Руси”. Та поки ми живемо в державі не з національною, а географічною назвою — Україна, має ж бути принаймні — Українська Республіка. Як Французька республіка, Італійська республіка, Литовська республіка, Чеська республіка тощо. Тепер щодо ст. 10 про мови. У нинішній редакції ця стаття абсолютно безвартісна для української мови, зате створює юридичну базу для подальшого російщення та асиміляції українців. Адже зміст поняття “державна мова” не розкрито. Не сказано, що “українська мова є мовою офіційних документів та мовою міжнаціонального спілкування громадян України”. Це слід виправити. Також варто врахувати досвід конституції Іспанії, в якій сказано, що “всі громадяни Іспанії зобов’язані знати і мають право користуватися іспанською мовою”. Те, що Конституція України захищає російську мову, — знаряддя асиміляції українців російською колоніальною адміністрацією, — нонсенс. Як писав сучасний письменник Євген Шишкін у статті “Русский язык — категория экономическая”, “…внедрение свого языка в другие нации — внедрение политической и экономической зависимости. Лучшего долгосрочного представителя своих интересов и придумать нельзя!”. Тому в мовному питанні слід керуватися наступним: 1. Вже сам факт присутності російської мови в незалежній Україні є образою для національних почуттів корінного українського народу, державотворчого українського етносу. 2. Російська мова в Україні не може користуватися захистом держави як мова національної меншини, оскільки росіяни в Україні не національна меншина, а емігранти та нащадки емігрантів. 3. Російська мова в Україні не може мати особливого статусу (“державної”, “офіційної”), а лише бути мовою для побутового вжитку етнічних росіян. 4. Оскільки українська мова є мовою державотворчого етносу держави Україна, високорозвинутою і досконалою європейською мовою, зрозумілою і здатною задовольнити спілкування громадян України всіх націо нальностей на будь-яку тему і на будь-якому рівні, тільки вона може бути і повинна бути державною мовою і мовою міжнаціо нального спілкування громадян України. Передумовою цивілізаційного прориву України має стати консолідація суспільства на основі української цивілізації, духовності й мови. Наявність двох державних мов — поряд з українською російської, яку нам нав’язують, веде до занепаду Української держави. Українська мова — це одна з найважливіших підвалин української державності, її цементуюча сила і патріотичний ресурс. І тому будь-яку атаку на українську мову варто розглядати як атаку на Українську державність. Тим емігрантам із Росії, які не оцінили належним чином надання їм після 1991 року громадянства України без обов’язкової в таких випадках загальноприйнятої у світовій практиці процедури натуралізації, і які бажають жити у державі з федеративним державним устроєм і з державною мовою російською, Україна має сприяти у вільному переселенні до такої держави. Це єдине прийнятне для українського народу вирішення “мовного питання”. В українській національній державі національне питання має бути раз і назавжди вирішене в інтересах корінного етносу. В іншому разі збережеться джерело міжнаціонального напруження, яке постійно нагадуватиме про себе вибухами невдоволення і всілякими, зокрема й збройними, конфліктами. Отже, творці Конституції України 1996 року не виконали вимог Декларації про державний суверенітет України і термінологічними маніпуляціями фактично ліквідували здобуток національно-визвольної боротьби українців. Вони ж створили правову основу для заперечення існування української нації в етнічному (і єдино прийнятному для українців) розумінні цього слова. Тому необхідне внесення ів преамбулу, і в ст. 1 Конституції України положення про національний характер нашої держави та інших вищеназваних змін, які виправлять дискримінаційні щодо державотворчої корінної української нації положення Основного Закону України. Конституція України протегує також приватній власності. Начебто приватна економіка ефективніша за державну. Проте фахівці знають, що продуктивність підприємств залежить не тільки й не стільки від форми власності, а від ефективності управління. І державне управління, безперечно, ефективніше з багатьох причин. Тому в США, Франції та інших провідних країнах світу є потужний державний сектор економіки, який забезпечує державні інтереси. У США найпоширенішим аргументом на користь державного контролю за виробництвом товарів індивідуального споживання є той, що приватні фірми прагнуть максималізувати прибутки власників, а не багатство нації. З огляду на це варто приглянутися до законодавчого досвіду Ірану, ст. 44 конституції якого проголошує: “Економічна система Ісламської Республіки Іран заснована на трьох секторах: державному, кооперативному і приватному — при регулярному і правильному плануванні. Державний сектор охоплює всю велику промисловість, основні галузі промисловості, зовнішню торгівлю, великі гірничорудні підприємства, банківську справу, страхування, забезпечення електроенергією, греблі і великі водопроводи, радіо і телебачення, пошту, телеграф і телефон, цивільну авіацію, судноплавство, дороги, зокрема залізницю, і т. п. Усе це у вигляді суспільної власності перебуває у віданні держави. Кооперативний сектор містить у собі кооперативні виробничі й розподіляючі фірми й установи, що створюються в місті й у селі. Приватний сектор охоплює ту частину землеробства, тваринництва, промисловості, торгівлі і сфери послуг, що доповнюють економічну діяльність державного і кооперативного секторів. У цих секторах економіки власність за умови відповідності іншим статтям цієї глави…, а також сприяння розвитку економіки країни і не завдавання збитків суспільству перебуває під заступництвом закону Ісламської Республіки. Закон визначає правила, сферу й умови функціонування цих трьох секторів”. Не в останню чергу завдяки цьому Іран із напівколоніальної країни перетворився у регіонального лідера і сміливо кидає виклик сильним світу цього. Як показав досвід останніх місяців 2014 року, держава має бути здатна сама себе захистити від збройної агресії іноземних держав. Тому слід відмовитися від нав’язаних ворожими спецслужбами спекуляцій на тему “невеликої, мобільної, професійної армії” і закріпити в Конституції положення про те, що “Захист суверенітету і територіальної цілісності України є священним обов’язком кожного громадянина України. Громадянські права повнолітній мешканець України отримує тільки після проходження дворічної військової служби за призовом, чи альтернативної служби”. Також слід наголосити: “Військово-патріотичне виховання громадян України здійснюється на націо нально-історичних традиціях українського народу”. Також слід викреслити з Конституції України пункт ст. 15, що “жодна ідеологія не може визнаватися державою як обов’язкова”. Нема в світі держави без ідеології. Україна не виняток. Неофіційною ідеологією сучасної України є нав’язана нам ззовні споживацька ідеологія. Наслідком її насильницького впровадження є моральна і фізична деградація нашого суспільства, його розкол й атомізація. Ідеологія споживацтва — це ідеологія смерті: духовної, тілесної, державної. Вона для України неприйнятна. Дійсною ідеологією кожної сучасної держави є патріотизм (націоналізм). Безсумнівно, він має бути офіційною чи неофіційною ідеологією і в Україні. Є в чинному законодавстві України багато й інших недоліків, які необхідно виправити. Однак лише впровадження у вітчизняне правове поле принципу справедливості зробить можливим проведення дійсних, а не фальшивих реформ нашого суспільства. Тільки після цього у нашій хаті утвердиться, словами першого українського митрополита Іларіона, “закон і благодать”. І тільки тоді, як наголошував Тарас Шевченко, “…і буде син, і буде мати, і будуть люде на землі”. Петро ТАЛАНЧУК, Сергій РУДЮК, Віталій КАРПЕНКО

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn