Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 2strona oryginału ↗

Słowiańsk: życie pod okupacją terrorystów

Слово Просвіти, №22 за 2014 рік

Mieszkańcom wielkiej Ukrainy nie jest łatwo wyobrazić sobie, co właściwie dzieje się na Donbasie w ostatnich tygodniach, zwłaszcza wraz z przebiegiem antyterrorystycznej operacji. Czy nie najgorętsze punkty konfrontacji — Słowiańsk, Kramatorsk, Horliwka, Mariupol, Donieck… Nawet reportaże telewizyjne nie dają tak wyraźnego obrazu wydarzeń, jak relacje ludzi, którzy mieszkają w tym regionie. Ten wywiad udzieliła redakcji naszej gazety mieszkanka Słowiańska. Kobieta, z gruntu rzeczy uchodźczyni z miasta, w którym się urodziła i wychowała, w którym dotąd żyła i pracowała, uchodźczyni z Donbasu terroryzowanego przez zamieszkach. Jej rodzina, najbliżsi krewni wciąż są tam, na Donbasie, ale również będą stamtąd uciekać, bo ich życie jest zagrożone. Dlatego nasza rozmówczyni nie podała swojego imienia i nie fotografowała się do tego wywiadu. Po prostu boi się o swoich bliskich… — Tutaj, poza granicami Donbasu, trudno nam sobie wyobrazić, co się u was dzieje. Tym bardziej że oglądamy dziesiątki kanałów telewizyjnych. A co może usłyszeć i zobaczyć mieszkaniec Donbasu w swoich mediach o wydarzeniach w samym Donbasie, ogólnie na Ukrainie i na świecie? — Co może zobaczyć, skoro w naszym mieście już od ponad dwóch tygodni nie działa telewizja: nie funkcjonuje telewieża. Obecnie kontrolują ją ukraińscy wojskowi, ale jest odcięta od prądu. A kiedy wieża była pod kontrolą terrorystów, wyłączyli ukraińskie kanały i nadawali rosyjskie. Co tam pokazują, wiadomo. W naszym mieście są dwie własne firmy telewizyjne, ale obecnie działają tylko w Internecie; działa jeszcze telewizja kablowa: jedni operatorzy całkowicie przeszli na rosyjskie kanały, inni wciąż nadają niektóre ukraińskie. Niedawno w sieci kablowej wyłączono Radio Ukraina, a zamiast niego włączono Moskwę. — Czy w mieście ukazuje się prasa? — Od ponad miesiąca lokalne gazety się nie ukazują. Działają lokalne strony internetowe, ale informacja tam jest bardzo jednostronna. — Wyborów w waszym mieście nie było… — Oczywiście. Tak zdecydowała stolica: tam, gdzie prowadzona jest antyterrorystyczna operacja, w ogóle nie przeprowadzano wyborów. — Co wy, mieszkańcy rejonu, możecie powiedzieć o antyterrorystycznej operacji? — Jest bardzo ospała. Wszyscy, którzy są proukraińscy, patriotycznie nastawieni, boją się o naszą ukraińską armię, bo przeciwstawia się jej bardzo silny wróg, uzbrojony po zęby. — Czy stutysięczny Sławiańsk żyje, czy wymarł? Przed przewrotem separatystów ludzie pracowali, uczyli się, martwili się codziennymi sprawami. A co teraz? — Zakładów przemysłowych mamy niewiele, obecnie pracują tylko częściowo. Ludzie tracą pracę, a tym, którzy pracują, obniża się wynagrodzenie. Chodzi na przykład o fabrykę izolatorów. A ukraińsko-włoska fabryka ceramiki gipsowej w ogóle nie działa. — A jak sfera usług? Handel przecież chyba działa, bo jak bez tego? — W połowie tak, jak działał przed przewrotem. Choć na początku panowało po prostu zamieszanie, ludzie kupowali na zapas, potem trochę się uspokoili. Powiem o edukacji. Nasz uniwersytet pedagogiczny jednak zakończył rok akademicki, szkoły zakończyły zajęcia przedwcześnie. — A co z medycyną? — Terroryści zajęli jeden ze szpitali w centrum miasta, wszystkich stamtąd wysiedlili, postawili straż. Szpital przekształcono w wojskowy obóz zbuntowanych, tam mieszkają, trenują. Terroryści zajęli miejski dom kultury, akademik technikum lotniczo-technicznego, zajmują mieszkania ludzi, które są im potrzebne do strzelania. Mieszkańców wyrzucają na ulicę, a z okien mieszkań strzelają snajperzy. — Legalna władza miejska od dawna nie działa? — Mera Nelę Sztepę nie tylko odsunęli od stanowiska terroryści, oni trzymają ją pod strażą. Rada miejska pracuje, ale pracuje nie dla ukraińskiego państwa, lecz dla zbuntowanych, tak zwanej Donieckiej Republiki. Urzędnicy pracują pod kierownictwem samozwańczego mera miasta Ponomarowa. — Jak mieszkaniec Sławiańska może przejechać przez miasto? — Głównym transportem publicznym są u nas trolejbusy i marszrutki, teraz ich ruch odbywa się po skróconych trasach. Służby komunalne jakoś działają, przynajmniej usuwają awarie sieci. — Jakieś zdumiewające połączenie spokojnego życia i wojny… — Nad naszym miastem terroryści zestrzeliwali helikoptery ukraińskiej armii. — Ostatni przypadek jest w ogóle tragiczny — zginęło 12 ukraińskich wojskowych. — Ofiarami terrorystów stają się zwykli mieszkańcy miasta. Budzimy się rano, słyszymy strzelaninę. Szczególnie poważne walki toczyły się na górze Karaczun, gdzie jest telewieża. Tam w wyniku walk zniszczono około dziesięciu budynków. Strzela się także na innych ulicach. Moi znajomi sfotografowali z mieszkania na telefon komórkowy, jak z krzaków naprzeciwko budynku terroryści strzelają w kierunku osiedli mieszkaniowych. Strzelali z moździerza, prosto w miasto, żeby potem mówić, że miasto ostrzeliwuje ukraińska armia. Albo taki epizod. Rano na ulicy pojawia się transporter opancerzony, oddaje strzał w stronę telewieży, gdzie są nasi wojskowi, a potem zawraca i strzela w budynki mieszkalne. — Widzicie terrorystów, tych, którzy nazywają siebie samoobroną Donieckiej Republiki. Czy to wasi rodacy, czy nie? — Przeważnie przyjezdni, choć są i nasi. Przygotowując przewrót, terroryści werbowali tu sobie zdrajców. Niektórych naszych rodaków przywieziono ze sobą, jak Ponomarowa, który ogłosił się merem miasta. — Co dzieje się na obrzeżach miasta? — Bardzo dużo blokad drogowych. Samochody koniecznie się zatrzymuje, najpierw na blokadzie terrorystów, potem na blokadzie naszej armii. A jeśli człowiek spróbuje ominąć blokadę terrorystów, samochód zostanie ostrzelany. Wyjeżdżać z miasta stało się strasznie, bo nie wiesz, czego ktoś od ciebie chce, czego zażąda? Ludzie decydują się jechać tylko w ostateczności. Niedawno jechaliśmy na pogrzeb krewnego: samochód ciągle zatrzymywano, kontrolowano, terroryści żądali pokazania paszportów — jeśli zameldowanie było donieckie, przepuszczali. Wiele blokad separatystów znajduje się bezpośrednio w mieście. To prawdziwe bojowe gniazda, z betonowych bloków, nimi zagrodzili ulice. — Czyli normalny przejazd ulicami jest zablokowany? A jak mają jeździć karetki pogotowia, straż pożarna, transport komunalny? — Tak właśnie jeżdżą — przedzierają się podwórkami. — Co słyszeliście o ofiarach wśród ludności cywilnej? — Ludzie giną bez przerwy. Pewna dziewczyna w domu, we własnym mieszkaniu, wyszła na balkon i dostała kulę w głowę. Teraz nawet wychodzić na balkon jest już strasznie. A oto ostatni przypadek: kobieta poszła do sklepu kupić chleb, na ulicy została zabita z chlebem w rękach. — Kto strzela, jest jasne: ukraińskich wojskowych na ulicach miasta nie ma. — Naszym ludziom strasznie wyjść na ulicę, strasznie być w domach. Obecnie panuje taka opinia, że na Na Donbasie są tylko separatyści, a zwykli obywatele nie popierają separatyzmu. To zupełnie nieprawda, chociaż takich też nie brakuje. — Czy ktoś podaje choćby jakieś powody swojego pragnienia odłączenia się od Ukrainy i przyłączenia do Rosji? — Mówią, że chcą żyć w Związku Radzieckim, uważają, że Rosja to właśnie Związek Radziecki. A czego my od nich chcemy, skoro w tym samym ZSRR człowiek był niwelowany przede wszystkim narodowo. — A jak oni rozumieją to — żyć po sowiecku? — Rozumieją to tak: można nie pracować, coś gdzieś ukraść, a państwo jakoś cię socjalnie ochroni. Podają także przyczyny finansowe. Mianowicie w Rosji jest wyższy poziom życia i tam będą otrzymywać wyższe emerytury. — O rosyjskich cenach, życiu rosyjskiej prowincji ci ludzie nie mówią? — Oni o tym nic nie wiedzą, bo znają tylko to, co zobaczą i usłyszą w telewizji, na rosyjskim kanale. — Wymieniają czynnik językowy? Mianowicie dyskryminację rosyjskojęzycznych? — Obecnie o tym prawie się nie mówi. Na początku trochę o tym mówiono, teraz zeszło to na drugi plan. A ponadto ludzie nienawidzą centralnych władz ukraińskich. — A o poprzedniej, czteroletniej władzy regionałów, donieckiej, nawiasem mówiąc, co mówią? — Nic. O tym milczą. Chociaż niektórzy mówią, że władza Janukowycza im się nie podobała. Prawda, zaraz potem wspominają o jakiejś „stabilności”. — Ktoś lubił truć, że „Donbas nie pogania próżniaka”, że karmi prawie całą Ukrainę. Proszę powiedzieć, czy w waszym mieście, w regionie, który „żyje na węglu”, w domach jest gorąca woda? — Jej nie ma. Nie było jej również za Janukowycza. Zimnej wody też nie ma całodobowo, na noc ją wyłączają. Prawda, ostatnio nasza mer Neля Sztepa zdołała zwiększyć dopływ wody do domów, teraz doprowadza się ją już przez 20 godzin na dobę. Ogólnie, w ciągu kilku lat swojej pracy na stanowisku głowy miasta, zrobiła bardzo wiele: kupiono nowe trolejbusy, poprawiono drogi, w mieście stało się czyściej. — Co ludzie wiedzą o naszej ukraińskiej historii, o narodowych bohaterach, o UPA, która działała także na Donbasie? — Oni tego wszystkiego zupełnie nie akceptują. Narodowi bohaterowie Ukrainy nie są ich bohaterami. Raczej wymieniają postacie z historii Rosji. Rozmawiał Petro ANTONENKO

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn