Strona · s. 4strona oryginału ↗
Natalia Zabołotna: „Nie wierzę w pogaduszki, dlatego robię swoje, nie oglądając się za siebie i nie zatrzymując”
Слово Просвіти, №22 за 2017 рік
Dla wielu imię Natalii Zabołotnej jest synonimem sukcesu. Ta kobieta nie tylko doskonale zna swoją dziedzinę i potrafi nią zainteresować, ale także tworzy tak wielkoskalowe projekty, o których się nie zapomina. To właśnie jej imię symbolizuje rozkwit „Ukraińskiego Domu” i „Artystycznego Arsenału”. Obecnie przyjechałam do Natalii Zabołotnej do jej „Art Ukraine Gallery”. Tak, wiem, że wywiad jest długi. Tak, być może epoka long reading odchodzi w przeszłość. Ale kto przeczyta ten wywiad do końca, ten zyska o wiele więcej niż czas włożony w czytanie. Ponieważ jest tu informacja, która jest w stanie obudzić, nawet jeśli myślimy, że nie śpimy. — Natalio, to właśnie Pani sprawiła, że serce „Artystycznego Arsenału” zaczęło bić, urzeczywistniając po dwustu latach proroctwo niemieckiego architekta Johanna Müllera, który powiedział: „Zrozumiecie, że tego muzeum nie budowałem dla broni, a dla ludzi”. Ten fakt usłyszałam od Pani podczas wywiadu radiowego w jeden z dni „Arsenale-2012”. Rozdzielono Panią z „Artystycznym Arsenałem”, ale Pani się nie zatrzymała: stworzyła i otworzyła nową, luksusową galerię. Co pomaga Pani poruszać się naprzód? — Samo życie. Pół roku temu założyłam i stanęłam na czele Art Ukraine Foundation, ale to, czym się zajmujemy, to coś więcej niż sztuka. Generujemy tutaj sensy, znaczenia, projekty ustaw i wielki program socjokulturalnego rozwoju naszego kraju. Uważam, że nadszedł teraz taki czas, kiedy bardzo dobrze, że wszyscy, którzy mogą, którzy są zdolni być energiczni, robią punktowe projekty. Ale ratunek dla naszego kraju tkwi w fundamentalnym podejściu do sfery socjokulturalnej. Wszyscy muszą spojrzeć, jak żyjemy, rozejrzeć się wokół i zrozumieć, że trzeba natychmiast zacząć zmieniać naszą Ukrainę. Zmuszać do wypełniania swoich obowiązków tych, którzy podjęli się ich de iure wykonywać. Spojrzeć, do jakich szkół i na jakie kółka chodzą nasze dzieci, czy w ogóle jest dokąd chodzić? Jak się je traktuje? Kim są nauczyciele nauczycieli naszych dzieci? Uważam, że kultura to globalny termin bezpieczeństwa. I z jakiegoś powodu tak się złożyło, że u nas zaniża się jej znaczenie. Chociaż kultura to sfera bezpieczeństwa narodowego kraju. I jeśli natychmiast tego nie zrozumiemy, to po co było rozpoczynać rozmowy i manipulować terminami, że na ulicy trwa wojna hybrydowa? Wielka część i przyczyna tej wojny to fakt, że w naszym kraju zawsze było podejście do kultury jak do „kulturki”. Właśnie dlatego moja przestrzeń artystyczna to punkt oporu, w pewnej mierze kwatera główna. Przychodzi tu wielu działaczy kultury, polityków, filozofów, analityków, politologów i są to ludzie nieprzypadkowi. Wśród nich jest bardzo wielu sympatyków naszej nowej platformy. Nasz kraj nie zmieni się sam z siebie — trzeba natychmiast działać. Obnażyć nerw narodu, nerw kraju. Żeby ludzie sami powiedzieli, co im nie odpowiada w tym społeczeństwie, czego im brakuje. Że nie będą godzić się z tym, że nasze zabytki architektury są zaniedbane, brakuje centrów kultury i domów kultury na wsiach. Już mówiłam, że jeśli na wsiach znikają wiejskie kluby, to w Kijowie na Peczersku domy kultury zamieniają się w wiejskie kluby. To znaczy, że musimy zmienić paradygmat podejścia do człowieka, do osobowości, zacząć ją szanować.
doceniać i wspierać jej rozwój, jak gwarantuje 23 artykuł Konstytucji. Jest jeszcze zysk reputacyjny. Jest ten korzeń samoświadomości, samoidentyfikacji. Każdy człowiek powinien być dumny ze swojej wsi, swojego miasta, swojego regionu, a państwo powinno to wspierać. — Pozostaje Pani osobą sztuki, a jednocześnie stała się Pani autorką projektu ustawy „O państwowym funduszu rozwoju humanitarnego Ukrainy”, a także zainicjowała Pani platformę społeczną #SOS-przyszłość. Dlaczego dla Pani i dla społeczności ważne jest, aby się w to angażować? — Projektu ustawy nie da się stworzyć w miesiąc czy w trzy. Projekt ustawy o „Państwowym funduszu rozwoju humanitarnego” opracowywałam wraz z osobami o podobnych poglądach przez pięć lat. I „Mysteckyj Arsenał” skłonił mnie do zastanowienia się nad tym, dlaczego przy kilku prezydentach nie możemy zbudować tytułowego muzeum naszego kraju? Mając zasoby i rzekomo chęci. Ale brak priorytetów, niechęć do analizowania, jak ważne jest uczynienie tego cennym, moralnym, mentalnym, posiadanie wielu zysków ekonomicznych. Zawsze tę kwestię kultury odkładano na później, bo niby szkoda pieniędzy. Ale jeździłam do wielu krajów, studiując doświadczenia właśnie w tej kwestii. Dlaczego różne kraje mają w swoich priorytetach rozwój człowieka? Mają stabilną strategię rozwoju kulturalnego? Mają turystykę kulturową w dużym segmencie? Ludziom chce się tam przyjeżdżać. Dlaczego u nas wszystko jest na odwrót? Dlaczego zaczynamy być na świecie krajem-liderem pod względem dziecięcego alkoholizmu, dziecięcego palenia. Czyli całego kompleksu chorób społecznych, rozprzestrzeniania się osób zakażonych wirusem HIV. W XXI wieku… Co roku u nas o dziesięć procent przybywa narkomanów. Dlaczego państwo, mając taką statystykę, nie bije na alarm? Dlatego, że u nas politycy przychodzą na bardzo krótki termin. Nie chcą zajmować się globalnymi rzeczami. Jeśli państwo nie zajmuje się kulturą własnych obywateli, to ich kulturą zajmuje się inne państwo. Co u nas się stało. Studiując doświadczenia innych krajów, poznaliśmy doświadczenie Wielkiej Brytanii, gdzie w ciągu dwudziestu lat kraj ze społeczeństwa maniakalnie uzależnionego od monopolisty Narodowej Loterii (co pociągnęło za sobą cały wachlarz chorób, niezależnie od koniunktury politycznej, od chęci czy niechęci tego czy innego premiera, czy ministerstwa finansów) stworzył mechanizm uzdrowienia społeczeństwa. Po tym, jak poczuli, że w społeczeństwie zrodziła się jakaś niepewność, nieujawniona depresja — stworzyli ustawę o funduszu „Dobrych spraw” — fundusz „Good causes”, który działa dwadzieścia lat z rzędu. Jest on nienaruszalny. Z odliczeń od zysku Narodowej Loterii Brytanii finansują na zasadach projektowych, grantowych wszystkie potrzeby socjokulturowe obywateli. Kosztem pieniędzy funduszu „Dobrych spraw” finansują renowację zabytków architektury, modernizują muzea, wytyczają nowe szlaki turystyczne, stymulując turystykę wewnętrzną i zewnętrzną, napełniając budżety państwowe i lokalne, dając możliwość tworzenia małych biznesów na trasach do wielkich zamków dla lokalnych obywateli. Za pieniądze funduszu „Dobrych spraw” finansują produkt kulturalny: festiwale, biennale, wystawy, kino. Dziesiątki tysięcy taśm, filmów i kreskówek stworzono w tym okresie. Otwierają dziecięce i młodzieżowe szkoły sportowe, boiska sportowe, tworzą różnorodne zawody. I przez 20 lat mają absolutnie przekonujący sukces: pięćset tysięcy projektów zrealizowali! Włożyli w sferę socjokulturową w ciągu dwudziestu lat czterdzieści miliardów funtów szterlingów. Nie mają na co wydawać pieniędzy? I także kryzys. Ale rozumieją, że inwestując w kulturę, oszczędzają na czymś innym — na więzieniach, na poradniach narkologicznych, na szpitalach psychiatrycznych i na budżecie Ministerstwa Ochrony Zdrowia. W Estonii także jest podobne doświadczenie — to fundusz „Kapitał Kulturowy”, który kosztem szkodliwych branż (alkoholowej, tytoniowej i hazardowej) także finansuje na zasadach grantowych kulturę i sport; tworzy różne startupy, ciekawe festiwale, sferę socjokulturową i humanitarną. Jest unikalne doświadczenie Islandii, gdzie 15 lat temu zrozumieli, że społeczeństwo z szaloną prędkością stacza się w dół. 25% nastolatków w wieku od 12 do 17 lat było uzależnionych od narkotyków, paliło marihuanę, około 20% dzieci regularnie spożywało alkohol i było uzależnionych od palenia. Społeczeństwo po prostu przekształcało się w getto kryminalne: w Islandii w tamtym czasie był najwyższy poziom przestępczości nieletnich. Dlatego była jasna polityka państwowa: tutaj zbudowano szaloną liczbę kompleksów sportowych, basenów, różnych boisk: tenisowych, siatkarskich, niewiarygodną liczbę ciekawych centrów kultury, zmodernizowano muzea, biblioteki. I w ten sposób zabrano dzieci z ulicy. Robiono to nie przymusowo. Dzieciom stworzono ciekawą infrastrukturę sportową i kulturalną. Teraz nie zobaczysz tam na ulicy dzieci z papierosem czy butelką piwa. Dzisiaj u nich wzorcem jest człowiek kulturalny i wykształcony. W ciągu 15 lat w kraju faktycznie pokonano dziecięcy alkoholizm i narkomanię, zwalczono przestępczość nieletnich. I teraz mała Islandia jest liderem w mistrzostwach Europy. U nich jest trend sportu i kultury.
Natalia Zabołotna — menedżerka sztuki, założycielka i wydawczyni magazynu „ART UKRAINE”, prezes Art Ukraine Foundation. Dyrektor „Ukraińskiego Domu” (2006—2010) oraz „Mystećkoho Arsenału” (2010—2016). Komisarz Pierwszego Kijowskiego międzynarodowego biennale sztuki współczesnej „ARSENALE 2012”. Znajdowała się w rankingach ukraińskich mediów „TOP-100 najbardziej wpływowych Ukraińców”, „Człowiek dekady”, „100 najbardziej wpływowych kobiet Ukrainy”, „TOP-100 ludzi kultury nowych czasów”.
Prezentacja pierwszego na Ukrainie rejestru online ratowania obiektów dziedzictwa kulturowego
«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe
