Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 7strona oryginału ↗

Walczą nie władcy, walczą narody

Слово Просвіти, №22 за 2017 рік

Walerij SZWEC, profesor, m. Odessa Pisząc o innym narodzie, zawsze istnieje duże ryzyko stronniczego podejścia do niego, zwłaszcza jeśli twój naród znajduje się z tym innym narodem w stanie wojny. Lepiej opierać się na autorytatywnych świadectwach przedstawicieli tego innego narodu. Takim niekwestionowanym autorytetem dla Moskali jest Mikołaj Aleksandrowicz Bierdiajew. Chociaż jego dzieciństwo i młode lata są związane z Ukrainą, a w dojrzałym wieku żył już za granicą, gdzie zmarł, można z zupełną pewnością uznać go za najwybitniejszego rosyjskiego intelektualistę XX wieku. Nikt lepiej od niego nie zdołał zrozumieć istoty bolszewickiego przewrotu dokonanego w 1917 roku. W Imperium Rosyjskim wartością dla Bierdiajewa był wyłącznie naród rosyjski. Inne narody po prostu nie zauważał. Oto co pisze o rewolucji 1917 roku (Rozważania o rosyjskiej rewolucji): „Powierzchownie i błędnie patrzą na bolszewizm ci, którzy dostrzegają w nim wyłącznie zewnętrzny gwałt wobec narodu rosyjskiego, bandę zbirów”. Współczesny rosyjski nacjonalizm interpretuje wydarzenia w Imperium Rosyjskim z 1917 roku właśnie tak: międzynarodowa banda łajdaków z przeważającym żydowskim elementem zgwałciła moralnie doskonały, cnotliwy naród rosyjski. Tymczasem Bierdiajew pisze: „Bolszewicy to nie banda zbójców, która napadła na naród rosyjski na jego historycznej drodze i związała mu ręce i nogi, i nie ich zwycięstwo było przypadkowe. Bolszewizm jest zjawiskiem głębszym, straszniejszym i złowieszczym. Banda zbójców byłaby zjawiskiem znacznie niewinniejszym. Bolszewizm nie jest zjawiskiem zewnętrznym, lecz wewnętrznym dla narodu rosyjskiego, jego ciężką chorobą duchową, organiczną niedomagalnością narodu rosyjskiego. Bolszewizm jest jedynie odbiciem wewnętrznego zła, które żyje w nas… Jest on jedynie halucynacją chorego ducha narodowego”. A zatem, według Bierdiajewa, bolszewizm jest jedynie przejściową chorobą zdrowego organizmu narodowego. Tutaj Bierdiajew, mimo swej przenikliwości, ani trochę nie odszedł od przewodniego trendu rosyjskiej inteligencji o wyjątkowych moralnych cechach narodu rosyjskiego. Uważała ona, że wystarczy przekazać władzę szerokim warstwom ludu, a na przestrzeniach dawnego Imperium Rosyjskiego powstanie królestwo wolności i sprawiedliwości. Rosyjska inteligencja, nie znajdując wysokich moralnych cnót we własnym środowisku, szukała ich tam, gdzie zamiast rzeczywistego obrazu życia miała jedynie fantastyczne wyobrażenia o pewnym idealnym społeczeństwie, którego konkretnych cech nie potrafiła pojąć. Wystarczy przekazać władzę narodowi, czyli zniszczyć dotychczasową przeważnie szlachecką elitę rządzącą, a wszystko będzie dobrze. Lecz zwróćmy uwagę na to, że przy każdym nowym przełomie historycznym naród rosyjski demonstruje te same moralne cechy. Zatem chodzi nie o chorobę, lecz jedynie o jego podstawowy, i to wyłącznie stabilny stan. Mimo że w kierowniczych strukturach władzy radzieckiej w pierwszych latach jej istnienia etniczni Żydzi często przewyższali liczbą przedstawicieli innych etnosów dawnego Imperium Rosyjskiego, Bierdiajew nie zwrócił uwagi na ten oczywisty fakt, nie uważając go za określający dla natury władzy radzieckiej. „Władza radziecka nie jest władzą demokratyczną i nie została ustanowiona przez żaden organ ustawodawczy. Ale żadna władza nie powstawała formalnie, zawsze tworzyła ją siła. …Ta władza okazała się ludowa w bardzo niechlubnym dla niej sensie. …A bolszewicy nie kierowali rewolucją, lecz byli jej posłusznym orężem. …Bolszewicy wcale nie byli maksymalistami, byli minimalistami, działali w kierunku najmniejszego oporu, w pełnej zgodzie z instynktownymi dążeniami żołnierzy, wymęczonych niewymownie ciężką wojną i pragnących pokoju, chłopów, żądających pańskiej ziemi, robotników, nastawionych złośliwie i mściwie”. W pierwszej połowie XX wieku w elicie rządzącej Imperium Rosyjskiego dwukrotnie zaszły zasadnicze zmiany. Do października 1917 roku była to władza wykształconej mniejszości społeczeństwa z przewagą w niej rosyjskiego elementu szlacheckiego. W 1917 roku zastąpiła ją naprawdę międzynarodowa, słabo wykształcona masa wywodząca się z niższych warstw społeczeństwa rosyjskiego, z oczywistą pozycją przywódczą miasteczkowego żydostwa. Bezspornym przywódcą nie tylko ich, lecz całej rewolucji, zwłaszcza po śmierci Wołodymyra Lenina, był Lew Dawidowicz Trocki. W 1929 roku Trockiego wydalono z Związku Radzieckiego, a jego zwolenników-trockistów masowo represjonowano. Pod koniec lat 20. i na początku lat 30. nastąpiła już druga zmiana elity rządzącej w nowożytnym Imperium Rosyjskim, zdeterminowana wciąż tym samym czynnikiem ludowym. Aparat biurokratyczny państwa wzrósł wielokrotnie. Jego główne uzupełnienie rekrutowało się już z praktycznie niewykształconych warstw społeczeństwa. Jeśli pierwszy sekretarz komunistycznej partii RKP(b) Stalin miał wykształcenie podstawowe, to jego następca w latach 50. i 60. był człowiekiem, który w ogóle nie chodził do szkoły. W wyniku kolejnej zmiany elity rządzącej dominującym elementem etnicznym na wszystkich szczeblach władzy stali się Rosjanie. Właśnie wtedy Związek Radziecki zaczął szybko przekształcać się w ponurą średniowieczną państwo totalitarne z obozami koncentracyjnymi, masowymi represjami, przesiedleniami, Hołodomorami, totalną rusyfikacją wszystkich aspektów życia państwowego. Zakończyło się ukraińskie odrodzenie lat dwudziestych. Zastąpiło je rozstrzelane ukraińskie odrodzenie lat trzydziestych. Zamykano ukraińskie, białoruskie, żydowskie szkoły i inne. U Bierdiajewa jest wyjaśnienie tej ewolucji. „Bolszewizm był wykrzywioną, wywróconą na lewą stronę realizacją idei rosyjskiej i dlatego zwyciężył. Pomogło to, że Rosjanie mają zbyt słabe poczucie hierarchii, ale zbyt silną skłonność do władzy autorytarnej. O żadnym państwie prawnym, konstytucyjnym naród rosyjski nawet słyszeć nie chciał. …Nastąpiła straszna prymitywizacja życia, prymitywizacja całej codzienności, utrwalił się żołniersko-ludowy sposób życia. Bolszewicy nie tyle stworzyli to brutalne życie, brutalny sposób panowania, ile odbili i odzwierciedlili brutalny sposób życia ludowego, który już się utrwalił. Władza, która chciałaby być kulturalna, nie mogłaby istnieć, nie odpowiadałaby stanowi narodu. Wykształcona warstwa, subtelniejsza i oddana tradycjom, nie zdołałaby dalej panować w Rosji. Pan jakby przekazał władzę bolszewikom jako karę za grzechy narodu”. Ciekawe, że współcześni rosyjscy nacjonaliści, wbrew wnioskom Bierdiajewa, nadal grają kartą żydowską. Na przykład w kwestii Hołodomoru na Ukrainie dzielą się na dwie kategorie. Pierwsza nie uznaje faktu Hołodomoru. Druga zrzuca za niego winę na Żydów. Ich przewodni trend: bolszewizm to żydowski spisek przeciwko narodowi God-nosiciela. Tymczasem najstraszniejsze przejawy bolszewizmu przypadły właśnie na lata 30., kiedy gwiazda Dawida niemal zniknęła z politycznego firmamentu, a rosyjska zalśniła w całej swojej krasie. Lecz minęło prawie trzydzieści lat od bolszewickiego przewrotu 1917 roku w Moskiewii. Czy przy tym zmieniło się zachowanie rosyjskiego żołnierza na okupowanym terytorium, już nie Ukrainy, lecz Niemiec? Oto fragment listu z 6 maja 1977 roku wybitnego polskiego pisarza pochodzenia żydowskiego Stanisława Lema do Michaela Kandela, amerykańskiego tłumacza jego utworów. W liście Stanisław Lem powołuje się na wspomnienia niemieckiego lekarza, który przeżył te wydarzenia. „…Natomiast Rosjanie byli hordą, która zdawała sobie sprawę ze swojej podłości i nikczemności, w sposób bezsłowny, tępy, zdolny do wszelkiej rozpasania; dlatego gwałcąc 80-letnie babcie, rozdając śmierć od niechcenia, mimochodem, przy okazji, paląc, niszcząc i unicestwiając wszelkie znaki dobrobytu, ładu, cywilizowanej zamożności, wykazując w tym bezinteresownym niszczeniu sporo Przezorności, Inicjatywy, Uwagi, Skupienia, Napięcia woli — dzięki temu mścili się nie tylko na Niemcach za to, co Niemcy zrobili w Rosji, ale mścili się też na całym świecie poza granicami swojego więzienia zemstą najpodlejszą z możliwych: bo oni srali na wszystko — żadne zwierzęta nie wykazują podobnej, że tak powiem, EKSKREMENTALNEJ ZAPIEKŁOŚCI, jaką wykazywali Rosjanie, zabijając i napełniając swoimi ekskrementami zdewastowane salony, sale szpitalne, ubikacje, srając na książki, dywany, ołtarze; w tym sraniu na cały świat, które teraz MOGLI, cóż to za radość? Zabić, stłuc, zasrać, a do tego jeszcze zgwałcić kobiety, które leżały w kałużach krwi…” (Wołodymyr Fedko: Stanisław Lem o psychotypie „sowietów”…: https://www.ar25.org/article/stanislav-lem-pro-psyhotyp-sovyetiv.html)” W drodze do Niemiec rosyjski żołnierz przeszedł przez terytorium sprzymierzonej mu Polski. Właśnie Polska, Polacy i Polki byli poligonem próbnym dla przedstawienia, którego główna akcja rozegrała się już na terytorium Niemiec. Dlaczego Polacy dziś o tym nie wspominają? Bardziej niepokoją ich wydarzenia na Wołyniu między Ukraińcami a Polakami, chociaż także za tymi wydarzeniami przebija bezczelna gęba Moskala — ich „wyzwoziciela”. Minęło jeszcze pięćdziesiąt lat i rosyjski charakter narodowy w pełni ujawnił się w wojnie rosyjsko-czeczeńskiej. Grabież, przemoc, gwałty, poniżanie ludzkiej godności, tortury, zabójstwa ludzi bez sądu i śledztwa. Wszystko według starych, sprawdzonych receptur. Minęło jeszcze dwadzieścia lat i to samo powtórzyło się w wojnie rosyjsko-ukraińskiej. Bierdiajew w istocie utożsamił bolszewizm z narodem rosyjskim. O tym, że się nie mylił, świadczy choćby to, że jedynym krajem na całej postradzieckiej przestrzeni, w którym w pełni zachowała się bolszewicka symbolika, gdzie nie zdjęto żadnego pomnika Lenina, gdzie kraj zaczyna się od Placu Czerwonego, w którego centrum znajduje się piramida z prochami wodza, jest Moskiewia. A na Ukrainie dekomunizacja napotkała największy opór tam, gdzie obecny jest znaczny rosyjski element etniczny wśród miejscowej ludności. Przez pewien okres swojego życia Bierdiajew miał pewne złudzenia co do rewolucji w Rosji. Lecz jego rozczarowanie było wielkie. „…rewolucja bolszewicka nie przyniosła ze sobą nic nowego. …Bolszewizm opiera się na tych samych żołnierskich bagnetach, na tej samej ciemnej i grubej sile fizycznej, na których opierała się także stara władza, która już się rozkładała. Nic się nie zmieniło. Masa pozostała w tej samej ciemności. …Nie przypadkiem tak trudno odróżnić w ciemnej masie bolszewików od czarnosetników. …A nienawiść do burżuazji to naturalna nienawiść ciemnego Wschodu do kultury. …We wszystkim tym nie ma nic podobnego do rewolucji, do demokracji, do socjalizmu, do istotnych zmian w społeczeństwie i narodzie. Wszystko to — upiorna i złowieszcza maskarada. Zasady samowładztwa i despotyzmu nadal świętują i odprawiają swoją orgię”. Dziwne połączenie demokracji i socjalizmu w jednym zdaniu, przecinkiem. Im dalej na Wschód, tym więcej trupów leżało wzdłuż drogi do socjalizmu. Na przykład w Kampuczy wymordowano co trzeciego. Szukał przykładów udanych rewolucji i znalazł je w na pierwszy rzut oka zupełnie niespodziewanym miejscu. „Włoski faszyzm, wbrew powszechnej opinii, także był rewolucją, dokonaną przez młodych ludzi, którzy przeszli szkołę wojny, pełnych energii i żądzy przewagi w życiu. Ci młodzi ludzie byli psychologicznie podobni do radzieckich młodych ludzi, lecz ich energia została skierowana w inne koryto i przybrała charakter nie niszczycielski, lecz budujący. Żyjemy w epoce cezaryzmu. I znaczenie będą mieli tylko ludzie typu Mussoliniego, jedynego, być może, twórczego męża stanu Europy, który zdołał podporządkować sobie idei państwowej wojownicze i gwałtowne instynkty młodzieży, dał ujście ich energii”. Zatem skłonność Rosjan do władzy autorytarnej nie ominęła także samego Bierdiajewa. Lecz od siebie dodam: mimo pewnych wspólnych cech rewolucje u różnych narodów są różne, tak jak i same narody. Rewolucje to zawsze powrót do źródeł, do głębinowej moralności narodów, ich instynktów. Dlatego nasza ostatnia rewolucja słusznie nazywała się Rewolucją Godności. Właśnie godność to to, co było właściwe narodowi ukraińskiemu przez całą historię jego istnienia. To, co w nim stale poniewierał i niszczył nasz największy wróg. Poczucie własnej godności to właśnie to, czego brakuje naszemu największemu wrogowi, i dlatego budzi w nim największą wściekłość. Rewolucja to zawsze powrót do źródeł! Jeśli w Moskiewii dojdzie do rewolucji, to jaka ona będzie, można sobie wyobrazić po tym, jaka już była. Jeśli Moskiewia wygra wojnę rosyjsko-ukraińską, to to, co będzie czynić na okupowanej Ukrainie, także będzie tym, co już było. Dusza narodu to dość inercyjna substancja. Stulecie dla niej jest jak jedna chwila. Dusza Moskala wobec Ukraińców w pełni ujawnia się dziś w niemal bezwarunkowym poparciu dla bezczelnej ekspansjonistycznej polityki ich prezydenta. Podczas niedawnych masowych protestów w Moskiewii ani razu nie padło potępienie wojny rosyjsko-ukraińskiej. Zwykła zmiana prezydenta w Moskiewii nie zmieni sytuacji w stosunkach rosyjsko-ukraińskich. Rewolucja w Moskiewii może tylko jeszcze bardziej je zaostrzyć. Rewolucyjna Moskiewia może stać się jeszcze większym zagrożeniem dla nas i dla całej Europy. Nie należy oczekiwać pojednania z Moskiewią w wyniku zmiany władcy. W rzeczywistości zawsze walczą nie władcy, lecz narody. Głównym argumentem ma być wyłącznie nasza siła, zrealizowana w sprzyjających okolicznościach na świecie i w samej Moskiewii. Bierdiajew uważał, że „naród rosyjski musi zostać wyprowadzony ze stanu bolszewickiego, musi przezwyciężyć w sobie bolszewizm”. Prawda, nie powiedział, jak to zrobić. Myślę, że radykalnym lekarstwem na takie wyleczenie może być jedynie całkowita klęska Moskiewii w jej obecnej wojnie z całym cywilizowanym światem.

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn