Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 8strona oryginału ↗

Ta, co wyprowadza z zapomnienia

Слово Просвіти, №22 за 2017 рік

Pod koniec ubiegłego roku znana artystka Łarysa Iwanowa skończyła 90 lat. A w tych dniach w Muzeum Wybitnych Działaczy Ukraińskiej Kultury — Łesi Ukrainki, Mychajła Staryckiego, Mykoły Łysenki, Panasa Saksahanskiego — otwarto wystawę „Galeria portretowa wybitnych kobiet Ukrainy”, poświęconą jej jubileuszowi. Nadija KYRIAN Zdjęcia Heorhija LUKIANCZUKA Łarysa Iwanowa urodziła się na Dniepropietrowszczyźnie, z wyróżnieniem ukończyła Dniepropietrowską Szkołę Artystyczną. Jej praca dyplomowa w szkole — obraz „Łesia Ukrainka” — otrzymała najwyższą ocenę i nawet pomogła jej dostać się do Kijowskiego Instytutu Artystycznego. Wtedy (rok 1950) zazwyczaj malowano portrety działaczy społecznych, przodowników pracy lub pisarzy, którzy sławili władzę radziecką. Był to rzadki przypadek, gdy studentka wybrała taką postać. Życie i twórczość Łesi Ukrainki artystka zgłębiała przez całe życie, zilustrowała niejedną jej książkę. Łarysa Iwanowa — wspominała wykładowczyni Dniepropietrowskiej Szkoły — bardzo kochała utwory Łesi Ukrainki, często deklamowała, w szczególności poemat dramatyczny „W katakumbach”. Tak samo jak poetka, kocha muzykę. Początkowo nawet uczyła się w Dniepropietrowskiej Szkole Muzycznej. A potem zrozumiała, że najważniejsze w jej życiu to malarstwo. W latach 1950–1956 była studentką Kijowskiego Instytutu Artystycznego w pracowni grafiki książkowej prof. I. Pleszczyńskiego. Jej praca dyplomowa to oprawa artystyczna powieści O. Kobylańskiej „W niedzielę rano ziele kopała”. Oprawa artystyczna książek stała się jej głównym zajęciem. Z ilustracjami Łarysy Iwanowej przez wiele lat wychodziły ukraińskie bajki ludowe, utwory T. Szewczenki, I. Franki, Marko Wowczok, Ołeny Pcziłki, M. Kociubynskiego, Panasa Myrnego, P. Tyczyny, N. Zabiły, wielu współczesnych autorów, a najbardziej — jej ulubionej Łesi Ukrainki. Poszczególne ilustracje prezentowane są także na obecnej wystawie. Mistrzyni tworzyła również portrety i pejzaże. Pracując w różnych technikach, preferuje złożoną, przejrzystą i poetycką akwarelę, która nie wybacza żadnego błędu i jest tak naturalna dla jej delikatnej duszy. Spod jej pędzla wyszły wspaniałe portrety Marii-Magdaleny Mazepy i Jelizawety Myłoradowycz, Łesi Ukrainki i Ołeny Pcziłki, Lubow Szulhinej i Natalii Kobrynskiej, Sołomii Kruszelnickiej i Marii Baszkircewej, Ołeny Telihy i Sofii Karaffy-Korbut, Olhi Kobylańskiej i Kateryny Biłokur… Niektóre napisane na zamówienie Muzeum Wybitnych Działaczy Ukraińskiej Kultury. Niestety, z powodu słabego zdrowia Łarysa Iwanowa nie mogła przybyć na otwarcie wystawy, ale przysłała wzruszający list do swoich wielbicieli, który odczytała jedna z aktywnych organizatorek wystawy, wielka wielbicielka Łarysy Wołodymyriwny, pisarka, dziennikarka, działaczka społeczna Ołena Łeontowycz. „Drodzy moi, dobrzy i mili sercu ludzie, którzy oglądają portretowe wizerunki naszych niezapomnianych kobiet. Każdą z nich malowałam z głębokim wzruszeniem, wyobrażałam je sobie jako żywe i aktywne, jakby to było naprawdę. I wydawało mi się, że w swojej pracowni ze swoją sztalugą wcale nie jestem samotna. Kiedy malowałam Ludmyłę Starycką-Czerniachiwską, to gorzko płakałam nad jej strasznym losem. A kiedy malowałam sławną Sołomię Kruszelnicką, słyszałam jej cudowny głos. I drżący zachwyt młodej Kateryny Biłokur pięknem ukraińskiej przyrody, jej kwieciem, które rozjaśniało dziwnym blaskiem jej oczy i twarz, starałam się przekazać. A mnie przywidziały się czarowne płótna przyszłej naturalnej artystki i dusza śpiewała. Takich portretów stworzyłam około 30. Ale niektóre moje panie zamieszkały w muzeach swoich miast i jest im tam dobrze. Oto akwarelowy portret naszej genialnej Sofii Karaffy-Korbut, mojej siostry, przechowywany jest w jej rodzinnym miasteczku na Lwowszczyźnie. Żałuję, że nie mogę być dzisiaj z wami. Serdecznie dziękuję Muzeum Wybitnych Działaczy Ukrainy, a także wszystkim obecnym, którzy przyszli obejrzeć moje dzieła. Niech dobro i szczęście pod Bożą opieką będą zawsze z wami. Szczerze wasza Łarysa Iwanowa”. Dobre słowa o koleżance wypowiedział artysta ludowy Ukrainy Wasyl Perewalśkyj. Podkreślił, że Łarysa Iwanowa jest również inwalidką wojenną. Dowiedziano się o tym dopiero w ostatnich latach. Ona o tym nie opowiadała, nigdy nie wymagała dla siebie uwagi, nie pretendowała do żadnych tytułów, na które zasługiwała. Czy to przez nadmierną skromność, czy dlatego, że była na celowniku władzy radzieckiej przez proukraińskie poglądy (wzywano ją do KGB w połowie lat 60.). Na Ukrainie jest akwarelistką najwyższej klasy. Już po pół roku nauki w Kijowskim Instytucie Artystycznym zarekomendowała się jako jedna z najbardziej utalentowanych studentek. Była uzdolniona muzycznie, wspaniale władała gitarą i śpiewała. Zarówno Heorhij Jakutowycz, jak i Ołeksandr Danczenko szanowali ją jako unikalną osobowość — bardzo uczciwą, szczerą, we wszystkim odpowiedzialną, zdumiewająco skromną. Ona nie po prostu stworzyła serię prac o wybitnych kobietach Ukrainy, a wyprowadziła te postacie z zapomnienia. U nas na Ukrainie nikt, poza nią, podobnej serii nie stworzył. Zasłużony artysta Ukrainy Ołena Łeontowycz

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn