Емблема «Просвіта»Prosvita.DigitalWiedza · Ludzie · Przyszłość
Strona · s. 13strona oryginału ↗

Oświeciciel z bożej łaski, czyli ks. Jurij Mycyk zawsze prowadzi do źródeł

Слово Просвіти, №22 за 2017 рік

Fedir SZEPEL, krajoznawca, m. Kropywnycki. Swego czasu w kilku numerach czasopisma „Russkaja starina” z lat 1875—1876 znalazłem korespondencję faworyta Potiomkina z „mateczką” Katarzyną II. „Najjaśniejszy” książę, przebywając w Jelizawetgradzie (obecnie Kropywnycki) w 1788 roku, przekazując nadzwyczaj ważną nowinę o „rozstrojonym żołądku”, mimochodem poruszył kwestię losu całej Ukrainy, a w szczególności „Wolności Wojska Zaporoskiego”. Ciekawe, że „najmiłościwsza caryca” nie zwlekała z kategoryczną, szczerą i dość ostrą odpowiedzią na przypadkowo rzucone przez Hryćka Neczesę ciepłe słowo pod adresem ukraińskiego kozactwa: „To, że wierni zaporożcy wiernie służą, jest godne pochwały, ale imię zaporożców z czasem staraj się zastąpić innym, aby Sicz, zniszczona Manifestem, nie pozostawiła po sobie dla uszu przyjemnego przezwiska; u ludzi zaś nieznających — aby nie wzbudziła marzenia, jakoby za potrzebne uznano przywrócenie Siczy lub nazwy”. Od czasu, gdy „wroga baba” zrodziła te i pokrewne im wytyczne, w Imperium Rosyjskim i jego kontynuacji ZSRR mało kto na oficjalnym szczeblu odważał się wskrzesić właśnie to marzenie: o sławnych zaporożcach i ich Siczy. Wśród śmiałków wyróżniał się niestrudzony Dmytro Jawornycki, którego nazywano „kozackim ojcem”, oraz jednostki — w Związku Radzieckim… Właśnie do takich należy gorliwy zwolennik „Proświty” od początku jej odrodzenia na Ukrainie (jeden z inicjatorów utworzenia Towarzystwa w Dniepropetrowsku i obwodzie dniepropetrowskim, który w latach 90. był zastępcą przewodniczącego dniepropetrowskiej obwodowej „Proświty”), źródłoznawca, doktor nauk historycznych, profesor ks. Jurij Mycyk. Jego jasna postawa duchowa i obywatelska oraz znaczący dorobek intelektualny budzą podziw: około trzech tysięcy prac naukowych i popularnonaukowych oraz pięćdziesiąt książek z historii Ukrainy. Przede wszystkim związanych z publikacją i badaniem nieznanych źródeł pisanych epoki kozackiej, a także przełomowych wydarzeń XX wieku. Studenci dobrze znają go jako współautora podręcznika do historii Ukrainy. Naukowcy — z wydania kronik Teodozjusza Sofonowicza i Aleksandra Gwagnina, czterotomowych „Źródeł do historii narodowowyzwoleńczej wojny narodu ukraińskiego 1648—1658”, „Archiwum Kosza Nowej Siczy Zaporoskiej”, listów Iwana Sirki i Iwana Ohijenki, a także dziesięciotomowego „Ukraińskiego holokaustu 1932—1933” oraz nowego wydania „UPA: wspomnienia, dokumenty”. Krajoznawcy i po prostu miłośnicy staroci — z książek „Jak kozacy wojowali”; badań poświęconych kozackiej i hajdamackiej przeszłości Czehrynia, Caryczanki, Korsunia, Umania, Nowomoskowska, a także biografii Piotra Mohyły, synów Bohdana Chmielnickiego Tymosza i Jurija, Iwana Wyhowskiego, Iwana Sirki, Iwana Mazepy. I nawet mimo ciężkiej choroby ostatnich lat, Jurij Andrijowycz zajmuje się poszukiwaniem nie tylko nieznanej dokumentacji hetmanów Ukrainy, ale i kijowskich metropolitów prawosławnych, jako że jest protojerejem UCP KP, doktorem nauk kościelno-historycznych. A od 1997 r. pracuje także jako profesor w kijowskiej Prawosławnej Akademii Duchownej. W odróżnieniu od wielu historyków, którzy z wymuszonymi „obowiązkowymi” artykułami i niskonakładowymi monografiami mogą latami zamknięci żyć w sztucznej skorupie „naukowca”, Jurij Andrijowycz — proświcianin z natury — śpieszy podzielić się z najszerszym ogółem swoimi licznymi odkryciami na niwie ukraińskiej historii, dokonanymi w archiwach i księgozbiorach od czasu studiów i pracy na Dniepropetrowskim Uniwersytecie Państwowym, a potem pracy w Zaporoskim Instytucie Pedagogicznym, Narodowym Uniwersytecie „Akademia Kijowsko-Mohylańska”, prowadzenia kursów wykładów w uczelniach Mikołajowa i Kamieńca Podolskiego, Akademii Ostrogskiej, wykładów gościnnych na uniwersytetach w Albercie (Edmonton), Winnipeg (Kanada), Warszawskim, Jagiellońskim (Kraków); wyjazdów na konferencje naukowe i staże na Białoruś, do Rosji, Polski, Niemiec, Danii, Włoch, Kanady… Jurij Mycyk wychował wielu znanych ukraińskich naukowców. Do jego uczniów należą profesor historii na Harvardzie Serhij Płochij (pamiętam, jak pisał u niego prace roczne na Dniepropetrowskim Uniwersytecie Państwowym, to już później jego działalność naukową kierował Mykoła Kowalski), a także trzech doktorów nauk — Wiktor Brehunenko, Wołodymyr Krywoszeja, Ołeh Odnorozenko — oraz sześciu kandydatów… Wszak to tylko wierzchołek góry lodowej! Jurij Mycyk ma tysiące wielbicieli i naśladowców w wielu miastach i wsiach Ukrainy. Zresztą i mnie — jeszcze studentowi — to właśnie on zaszczepił miłość do historii rodzinnego kraju. Nasza korespondencja zaczęła się od czasu jego pierwszego stażu w Polsce. Ciekawe, że kiedy znalazł w zagranicznym archiwum kilka uniwersałów Bohdana Chmielnickiego, a dla ustalenia, czy są one już znane nauce, czy nie, nie miał tam pod ręką (czasy przedinternetowe!) rzadkiej książki „Dokumenty Bohdana Chmielnickiego”, przesyłałem mu grube listy z fragmentami już opublikowanych uniwersałów hetmana… Choć jak to paradoksalnie brzmi, nawet myśl o krajoznawstwie dojrzała nie w mojej głowie. Wypowiedział ją Jurij Andrijowycz. Niewielu znajdzie się wykładowców, którzy powołują się na pracę dyplomową swojego studenta, jak to zrobiono w książce „Jak kozacy wojowali” przy opisie wojny chocimskiej 1621 roku. Kiedy w 1982 roku zaczął wykładać i prowadzić ćwiczenia z historii nowożytnej i najnowszej krajów Azji i Afryki w Kirowohradzkim Instytucie Pedagogicznym, w jednym z listów do mnie, szczerze ucieszywszy się faktem, że mam możliwość wykładać egzotyczny przedmiot po ukraińsku (nawiasem mówiąc, zielone światło dla nauczania w języku ojczystym wtedy)

«Слово Просвіти», CC BY 4.0; machine translation from Ukrainian by Prosvita.Digital · PDF w Wikimedia Commons ↗ · Tłumaczenie maszynowe

Емблема «Просвіта»Prosvitianyn